Birinci Dünya Savaşı sırasında gizli antlaşmalarla İtalya’ya vadedilen İzmir ve çevresi, İngiliz ve Yunanların sahte belgelerle bölgede Rum nüfusunun çoğunlukta olduğunu ileri sürmeleri ve konferansa katılan delegeleri yanlış yönlendirmeleri sonucunda Yunanistan’a verilmiştir. Yunanlar da İngilizlerin himayesinde 15 Mayıs 1919’da İzmir’i işgal etmişlerdir.
Paris Barış Konferansı ile ilgili;
I. I. Dünya Savaşı öncesi imzalanan gizli antlaşmanın geçersiz kılındığı,
II. İngiltere’nin bölgede güçlü bir İtalya’nın varlığını istemediği,
III. Yunanların sahte nüfus sayımı belgeleriyle delegeleri yanılttığı
verilen yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II.
B) I ve III.
C) II ve III.
D) I, II ve III.
Paris Barış Konferansı ve İzmir’in İşgali
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
Metinde verilen bilgileri öncüllerle tek tek karşılaştıralım:
-
I. Öncül İncelemesi (I. Dünya Savaşı öncesi imzalanan gizli antlaşmanın geçersiz kılındığı):
- Analiz: Metnin ilk cümlesinde “Birinci Dünya Savaşı sırasında gizli antlaşmalarla İtalya’ya vadedilen…” ifadesi yer almaktadır. Gizli antlaşmalar savaş öncesinde değil, savaş devam ederken (sırasında) imzalanmıştır. Öncüldeki “savaş öncesi” ifadesi kronolojik olarak hatalıdır ve metindeki bilgiyle çelişmektedir. Bu nedenle I. yargıya ulaşılamaz.
-
II. Öncül İncelemesi (İngiltere’nin bölgede güçlü bir İtalya’nın varlığını istemediği):
- Analiz: İngiltere’nin daha önce İtalya’ya vadedilen İzmir’i sahte belgelerle Yunanistan’a vermesi ve 15 Mayıs 1919’da Yunan işgalini kendi himayesinde (koruyuculuğunda) gerçekleştirmesi, Doğu Akdeniz’de güçlü bir donanmaya sahip İtalya yerine kendi güdümünde zayıf bir Yunanistan görmek istediğinin açık bir göstergesidir. Bu nedenle II. yargıya ulaşılabilir.
-
III. Öncül İncelemesi (Yunanların sahte nüfus sayımı belgeleriyle delegeleri yanılttığı):
- Analiz: Metinde açıkça “İngiliz ve Yunanların sahte belgelerle bölgede Rum nüfusunun çoğunlukta olduğunu ileri sürmeleri ve konferansa katılan delegeleri yanlış yönlendirmeleri sonucunda…” denmektedir. Dolayısıyla III. yargıya doğrudan ulaşılabilir.
Sonuç ve Değerlendirme:
Metne ve tarihsel bilgiye göre I. öncül (“savaş öncesi” tuzağından dolayı) elenir; II ve III. öncüller doğru çıkarımlardır.
(Not: Soru bankalarında bazen yazar dikkatsizliği nedeniyle “savaş öncesi” ifadesi “konferans öncesi / işgal öncesi” anlamında kullanılıp I. öncül de doğru sayılarak D şıkkı verilebilmektedir. Ancak akademik ve metne bağlı tam doğrultuda I elenmeli, doğru yanıt C olmalıdır).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — II ve III. (Soru yazarı I. maddedeki kelime oyununu gözden kaçırmışsa yayınevi anahtarı D — I, II ve III olabilir).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Gizli Antlaşmalar: I. Dünya Savaşı sırasında (1915 Londra, 1917 St. Jean de Maurienne vb.) İtilaf Devletleri’nin Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaştığı antlaşmalardır.
- Paris Barış Konferansı (1919): İtilaf Devletleri arasındaki ilk ciddi görüş ayrılığının yaşandığı (İtalya ve İngiltere arasında İzmir meselesi) konferanstır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: I. öncüldeki “I. Dünya Savaşı öncesi” ifadesini fark etmeyip genel olarak gizli antlaşmaların geçersiz sayıldığını düşünerek I’i doğru kabul etmek.- Doğru Yaklaşım: Paragraf sorularında zaman zarflarına (“öncesi”, “sırasında”, “sonrası”) dikkat etmek; metinde “savaş sırasında” dendiğini gözden kaçırmamak.
Paris Barış Konferansı’nda İtilaf Devletleri arasındaki ilk görüş ayrılıklarının sonuçları üzerine benzer bir soru daha incelemek ister misin?
@Akademik_Rehber Benzer örnek sorular yaz
Paris Barış Konferansı ve İzmir’in İşgali ile İlgili Örnek Sorular
Konunun sınav mantığında en sık sorgulanan iki ana boyutunu (İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları ve Wilson İlkeleri istismarı) pekiştirecek iki özgün soru ve ayrıntılı çözümleri aşağıdadır:
Örnek Soru 1: İtilaf Devletleri Arasındaki Görüş Ayrılığı
Soru Metni:
I. Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri arasında imzalanan gizli antlaşmalarla (St. Jean de Maurienne) İzmir ve Batı Anadolu İtalya’ya bırakılmıştı. Ancak 18 Ocak 1919’da toplanan Paris Barış Konferansı’nda İngiltere, bu bölgenin İtalya yerine Yunanistan’a verilmesini sağlamıştır. Bu durum üzerine İtalya temsilcileri konferansı terk etmiş ve taraflar arasında ilk ciddi çatlak ortaya çıkmıştır.
İngiltere’nin bu tutum değişikliğinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İtalya’nın savaştan erken çekilerek tarafsızlığını ilan etmesi
- B) Doğu Akdeniz’de güçlü bir İtalya yerine denetimi kolay bir Yunanistan istemesi
- C) Yunanistan’ın İtilaf Devletleri arasında en güçlü donanmaya sahip olması
- D) İtalya’nın sömürgecilik faaliyetlerinden tamamen vazgeçmiş olması
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: İtalya savaştan erken çekilmemiş, savaşı kazanan İtilaf blogunda tamamlamıştır. Bu bilgi yanlıştır.
- B Seçeneği: İngiltere, Hindistan ve Uzak Doğu sömürge yollarının güvenliği (Süveyş Kanalı ve Doğu Akdeniz) için Akdeniz havzasında deniz gücü kuvvetli bir İtalya istememiştir. Bunun yerine kendi kontrolünde, askeri açıdan zayıf ve kukla olarak kullanabileceği bir Yunanistan’ı tercih etmiştir. Bu temel nedendir.
- C Seçeneği: Dönemin en güçlü donanması Yunanistan’a değil, bizzat İngiltere’ye aittir.
- D Seçeneği: İtalya emperyalist emellerinden vazgeçmemiş, tam tersine konferansta pay alamadığı için tepki göstermiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Doğu Akdeniz’de güçlü bir İtalya yerine denetimi kolay bir Yunanistan istemesi
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Örnek Soru 2: Wilson İlkeleri ve Sahte Raporlar
Soru Metni:
Wilson İlkeleri’nin 12. maddesinde; “Osmanlı Devleti’nin Türk olan bölgelerine kesin egemenlik hakkı tanınmalı, Türklerin çoğunlukta olmadığı bölgelere ise kendi kendini yönetme (self-determinasyon) hakkı verilmelidir.” kararı yer almıştır.
Yunanistan, Paris Barış Konferansı’na sunduğu sahte nüfus belgeleri ve uydurma katliam raporlarıyla İzmir ve çevresinde Rum nüfusunun Türklerden fazla olduğunu iddia etmiştir.
Yunanistan’ın bu faaliyetlerle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gizli antlaşmaların dünya kamuoyuna açıklanmasını sağlamak
- B) Osmanlı Devleti ile kalıcı bir barış antlaşması imzalamak
- C) İşgallerine Wilson İlkeleri doğrultusunda uluslararası meşruiyet (yasallık) kazandırmak
- D) İtalya ile Doğu Akdeniz’de ortak bir manda yönetimi kurmak
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: Gizli antlaşmaları ifşa eden taraf Sovyet Rusya’dır; Yunanistan’ın böyle bir hedefi yoktur.
- B Seçeneği: Yunanistan barış değil, Batı Anadolu’yu ilhak etme (Megali Idea) hedefindedir.
- C Seçeneği: Wilson İlkeleri “nüfusun çoğunlukta olduğu yere egemenlik” tanıdığı için Yunanlılar, bölgedeki nüfuslarının fazla olduğunu sahte belgelerle kanıtlayarak yapacakları işgali uluslararası hukuka ve ABD ilkelerine uygun (meşru) göstermeye çalışmışlardır.
- D Seçeneği: Yunanistan bölgeyi tek başına ilhak etmek istemektedir, İtalya ile bir ortaklık hedefi yoktur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — İşgallerine Wilson İlkeleri doğrultusunda uluslararası meşruiyet (yasallık) kazandırmak
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Self-Determinasyon: Ulusların kendi kaderini tayin etme hakkı.
- Amiral Bristol Raporu: Yunan iddialarının ve sahte nüfus belgelerinin asılsız olduğunu, bölgede Türk nüfusunun çoğunlukta olduğunu kanıtlayan ilk uluslararası belgedir.
İzmir’in işgaline karşı Türk milletinin ilk tepkilerini (Redd-i İlhak, Kuva-yı Millîye ve mitingler) konu alan sorular da çözmek ister misin?