39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Birey; çevresindeki nesne, olay ve olguları koşullanma, model alma veya kavrama yollarıyla anlamlandırır. Bu süreç, bireyin kendi yeteneklerini işe koşarak karşılaştığı sorunları aşmasını ve bağımsız bir şekilde yeni bilgiler üretmesini sağlar; dolayısıyla problem çözmek, özünde öğrenmeyi öğrenmektir. Öğrenmeyi salt bir koşullanmaya ya da taklide indirgemeyen Wolfgang Köhler, bu süreci yapısal bir bütünlük ve zihinsel kavrayış üzerinden açıklar. Köhler’e göre alışılmış algı örüntüsünün aniden değişmesiyle ortaya çıkan her yeni bilinmeyen, problemin ta kendisidir. Bu noktada çözüm; bireyin karşılaştığı yeni durumu zihninde bir bütün olarak yeniden yapılandırması ve hedefine giden yoldaki engelleri aşacak içgörüye ulaşmasıdır. Parçalar arasındaki ilişkiyi kavrayarak engeli aşan ve amacına ulaşan birey için öğrenme eylemi gerçekleşmiş olur.
39. Bu parçadan hareketle Köhler’in öğrenme anlayışı aşağıdakilerin hangisiyle ifade edilebilir?
A) Alışılmış kalıpların dışına çıkarak karşılaşılan yeni durumun bütüncül bir ilişkiler ağı içinde yeniden yapılandırılmasıdır.
B) Bireyin önceki yaşantılarında edindiği koşullanmaları, karşılaştığı yeni problemlere uyarlamasıyla gerçekleşir.
C) Çevresel uyarıcıların aniden değişmesi karşısında bireyin, model alma yoluyla hedefine giden yoldaki engelleri ortadan kaldırmasıdır.
D) Problemi oluşturan parçaların bağımsız olarak analiz edilerek daha sonra zihinsel bir bütünlüğe ulaşılmasıyla tamamlanır.
E) Parçalar arasındaki ilişkilerin deneme yanılma yoluyla kavranarak amaca ulaşılmasını sağlayan bir süreçtir.
40. Aşağıdakilerden hangisi Köhler’in öğrenme yaklaşımını örneklendiren bir durum olabilir?
A) Okula gitmek üzere evden çıkarken otobüs kartını bulamayan öğrencinin, bu durumu okul yönetimine bildirmesi
B) Tabletindeki bir arızayı gidermek isteyen öğrencinin, izlediği bir tamir videosundaki adımları sırasıyla taklit ederek cihazı onarması
C) Yoğun trafik yüzünden keman kursuna geç kalan öğrencinin, aynı durumu tekrar yaşamamak için ertesi gün evden daha erken ayrılması
D) Her gün kullandığı yolun trafiğe kapatıldığını gören öğrencinin, yolların bağlantılarını düşünerek yeni bir güzergâh oluşturması
E) Sınavda bir problemi doğru çözen bir öğrencinin, sınavdan sonra sorunun farklı yöntemlerle de çözülebileceğini kavraması
Gestalt Psikolojisi ve Köhler’in İçgörüsel Öğrenme Yaklaşımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İçgörüsel öğrenme (kavrayış yoluyla öğrenme); bireyin karşılaştığı problemi oluşturan ögeler arasındaki ilişkileri zihninde bütüncül olarak yeniden yapılandırması ve engeli aşacak çözüme ani bir zihinsel kavrayışla (içgörüyle) ulaşması sürecidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
39. Soru Analizi
Parçada Köhler’in öğrenmeyi koşullanma veya taklitten ayırarak “yapısal bir bütünlük”, “durumu zihinde bir bütün olarak yeniden yapılandırma” ve “parçalar arasındaki ilişkiyi kavrama” ilkelerine dayandırdığı belirtilmiştir.
- A) Parçadaki “yeni durumu zihninde bir bütün olarak yeniden yapılandırması” ve “ilişkileri kavraması” ifadesini doğrudan ve eksiksiz karşılar.
- B) Parçada Köhler’in öğrenmeyi salt koşullanmaya indirgemediği vurgulandığı için yanlıştır.
- C) Model alma yoluyla öğrenme (sosyal öğrenme) Köhler’in temel aldığı kavrayış süreciyle çelişir.
- D) Parçaları birbirinden bağımsız ele almak Gestalt kuramının “bütüncüllük” ilkesine aykırıdır.
- E) Deneme-yanılma (Thorndike) zihinsel kavrayışa değil, rastlantısal başarıya dayanır; bu nedenle yanlıştır.
CEVAP (39. Soru): A — Alışılmış kalıpların dışına çıkarak karşılaşılan yeni durumun bütüncül bir ilişkiler ağı içinde yeniden yapılandırılmasıdır.
40. Soru Analizi
Köhler’e göre problem; mevcut algı örüntüsünün bozulmasıdır. Çözüm ise parçalar arasındaki mekânsal ve mantıksal ilişkileri zihinde yeniden kurup yeni bir yol bulmaktır.
- A) Sorunu başkasına bildirmek içgörüsel bir problem çözme davranışı değildir.
- B) Videodaki adımları taklit etmek Bandura’nın “model alma yoluyla öğrenme” sürecidir.
- C) Ertesi gün erken çıkmak basit bir koşullanma veya deneyim aktarımıdır; engeli anında kavrayıp aşma durumu yoktur.
- D) Alışılmış yol kapandığında yolların bağlantılarını (parçalar arası ilişkileri) zihinde bütünleştirip anında yeni bir güzergâh kurgulamak tam bir içgörüsel (kavrayarak) öğrenme örneğidir.
- E) Sınav sonrasında alternatif yolları düşünmek, problem anında engeli aşmak için geliştirilen içgörü sürecini yansıtmaz.
CEVAP (40. Soru): D — Her gün kullandığı yolun trafiğe kapatıldığını gören öğrencinin, yolların bağlantılarını düşünerek yeni bir güzergâh oluşturması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Wolfgang Köhler’in “içgörüsel öğrenme” sorularında anahtar kavramlar; taklit ya da deneme-yanılmanın reddedilmesi, parçalar arasındaki bağıntıların zihinsel olarak birleştirilmesi ve çözümün ani bir kavrayışla (“Aha!” deneyimi) bütünsel olarak üretilmesidir.