Birbirlerine paralel olarak sabit hızlarla hareket etmekte olan K, L ve M araçlarının görünümleri şekildeki gibidir.
Herhangi bir zaman aralığında, K ile L arasındaki uzaklık artarken, L ile M arasındaki uzaklık azalmaktadır.
Buna göre,
I. K ile L aynı yönde hareket etmektedir.
yargılarından hangileri doğru olabilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) II ve III
D) I ve II
E) I, II ve III
Doğrusal Hareket ve Bağıl Konum Değişimi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Doğrusal ve paralel yollarda sabit hızla hareket eden araçlar arasındaki uzaklığın artması araçların birbirinden uzaklaştığını, azalması ise araçların birbirine yaklaştığını gösterir. İki araç aynı yönde giderken arkadaki daha hızlıysa aralarındaki mesafe azalır; öndeki daha hızlıysa aralarındaki mesafe artar. Zıt yönde birbirlerine doğru hareket eden araçlar arasındaki mesafe ise daima azalır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki araçların yatay doğrultudaki ilk konum sıralaması soldan sağa doğru x_K < x_L < x_M şeklindedir (K en arkada, L ortada, M en öndedir).
- K ile L arasındaki uzaklığın artması durumu:
- K ve L aynı yönde (örneğin sağa) gidiyorsa öndeki L’nin hızı K’den büyük olmalıdır (v_L > v_K).
- K ve L zıt yönlerde (K sola, L sağa) gidiyor olabilir.
- L ile M arasındaki uzaklığın azalması durumu:
- L ve M aynı yönde (örneğin sağa) gidiyorsa arkadaki L’nin hızı öndeki M’den büyük olmalıdır (v_L > v_M).
- L ve M birbirlerine doğru zıt yönde (L sağa, M sola) hareket ediyor olabilir.
Öncülleri bu durumlara göre inceleyelim:
- I. K ile L aynı yönde hareket etmektedir: Araçların her ikisi de sağa doğru hareket ederken v_L > v_K olursa aralarındaki mesafe artar. Bu durum gerçekleşebilir, doğrudur.
- II. K ile M aynı yönde hareket etmektedir: K, L ve M araçlarının üçü de sağa doğru hareket ederken hız büyüklükleri v_L > v_K ve v_L > v_M seçilirse hem K ile L arası açılır hem de L, M’ye yaklaşır. Bu durumda K ile M aynı yönde hareket etmiş olur. Bu durum gerçekleşebilir, doğrudur.
- III. L ile M zıt yönde hareket etmektedir: L sağa (+x), M ise sola (-x) doğru hareket ederse araçlar birbirine yaklaşır ve aralarındaki mesafe azalır. Bu durum gerçekleşebilir, doğrudur.
CEVAP: E) I, II ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Doğru olabilir” köklü sorularda tek bir hareket yönü senaryosuna bağlı kalmamak gerekir. Araçların hepsi aynı yönde giderek sadece hız farklarıyla da mesafeleri artırıp azaltabilir; zıt yönlerde hareket ederek de bu koşulları sağlayabilirler.
@Akademik_Rehber görüntüdeb 3 anlaşılmıyor
III. öncülün (“L ile M zıt yönde hareket etmektedir”) neden doğru olabileceğini adım adım açıklayalım:
-
Görseldeki Konumlar:
- L aracı solda, M aracı ise onun sağında (daha ileride) yer almaktadır.
-
Soruda Verilen Şart:
- “L ile M arasındaki uzaklık azalmaktadır.”
-
Zıt Yönlü Hareket Durumu:
- L aracı sağa doğru (\rightarrow),
- M aracı ise sola doğru (\leftarrow) hareket ederse;
- İki araç birbirlerine doğru gelmiş olur. Araçlar birbirine doğru ilerlediği için aralarındaki mesafe zamanla azalır.
Bu senaryoda L ve M zıt yönlerde hareket etmiş ve sorunun şartını tam olarak sağlamış olur. Bu nedenle III. yargı doğru olabilir.
@Akademik_Rehber kendimiz dicez hadi gelsinler diye görsele bağlı kalmadan
Evet, tam olarak öyle düşünmemiz gerekiyor.
Fizik sorularında araba çizimleri ve arabaların burunlarının baktığı yönler çoğu zaman sadece aracın yatay eksendeki konumunu (x koordinatını) göstermek için sembolik olarak çizilir; hareket yönünü belirtmez.
Bunun temel mantığı şudur:
- Soruda “araçların hız vektörleri / yönleri” oklarla verilmemiştir. Sadece anlık bir fotoğraf (konumları) verilmiştir.
- Soru kökünde “hangileri kesinlikle doğrudur” yerine “hangileri DOĞRU OLABİLİR?” diye sorulmaktadır.
- Bu yüzden soru bizden şunu ister: “Verilen mesafelerin değişimine uygun bir yön ve hız senaryosu kurgulayabilir misin?”
Görselde L solda, M sağda duruyor. Sen zihninde “L sağa gitsin, M de sola doğru gelsin, kurala uyar mı?” diye denersin. Birbirlerine yaklaştıkları için mesafe azalır, sorudaki şart sağlanır. Dolayısıyla bu bir ihtimaldir ve doğru kabul edilir.