Birbirine komşu K ve L bölgeleri arasında kalan bir evin bacasından çıkan dumanın yönü aşağıda verilmiştir.
Buna göre K ve L bölgeleri ile ilgili çizilen,
I. Sıcaklık grafiği
II. Hava Basıncı grafiği
III. Yağış Oluşma İhtimali grafiği
grafiklerden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
Rüzgâr Oluşumu, Basınç Alanları ve Hava Olayları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rüzgâr, daima yüksek basınç alanından (soğuk bölge) alçak basınç alanına (sıcak bölge) doğru yatay yönlü hareket eden hava akımıdır. Alçak basınç alanlarında yükseltici hava hareketi görüldüğünden bulutlanma ve yağış ihtimali fazladır; yüksek basınç alanlarında ise alçaltıcı hava hareketi hakim olup hava açık ve yağış ihtimali düşüktür.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde bacadan çıkan duman K bölgesinden L bölgesine doğru hareket etmektedir. Bu durum, rüzgârın yönünün K’den L’ye doğru olduğunu gösterir.
- K bölgesi (Rüzgârın çıkış noktası): Yüksek Basınç Alanıdır (YBA). Hava daha soğuktur, hava basıncı yüksektir, yağış oluşma ihtimali azdır.
- L bölgesi (Rüzgârın ulaştığı nokta): Alçak Basınç Alanıdır (ABA). Hava daha sıcaktır, hava basıncı düşüktür, yükseltici hava hareketi nedeniyle yağış oluşma ihtimali fazladır.
Verilen grafikleri inceleyelim:
- I. Sıcaklık Grafiği (DOĞRU): L bölgesi alçak basınç alanı olduğu için K bölgesine göre daha sıcaktır (T_L > T_K). Grafikte de L’nin sıcaklığı K’den yüksek gösterilmiştir.
- II. Hava Basıncı Grafiği (YANLIŞ): Rüzgâr K’den L’ye estiği için K bölgesinin hava basıncı L’den daha büyük olmalıdır (P_K > P_L). Grafikte ise tam tersi L daha yüksek gösterilmiştir.
- III. Yağış Oluşma İhtimali Grafiği (YANLIŞ): Yükseltici hava hareketinin ve bulutlanmanın görüldüğü L bölgesinde yağış ihtimali daha fazladır. Grafikte ise K’nin yağış ihtimali L’den fazla gösterilmiştir.
Bizden yanlış olan grafikler istendiği için II ve III numaralı grafikler yanlıştır.
CEVAP: D) II ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS ve okul sınavlarında sıkça karıştırılan noktalardan biri; sıcak havanın hafifleyip yükselerek alçak basınç, soğuk havanın ise yoğunlaşıp alçalarak yüksek basınç oluşturmasıdır. Rüzgâr yönünü tespit ettikten sonra ilk iş olarak başlangıç noktasına “Yüksek Basınç / Soğuk”, varış noktasına “Alçak Basınç / Sıcak / Yağışlı” notunu düşmek hata yapmayı engeller.