Bir yerde sabit cıvata gibi dönüp duranların ne kendilerine faydaları vardır ne çevrelerindekilere. Oysa dünyaya bakalım; her şey değişir, durmadan yol alır. Su, buhar olur, yağmura dönüşür; tohum, baş verir, çiçeğe durur; civciv, pek cılız doğar, kocaman bir horoz olur. Dünyada hiçbir şey durmaz. Bu doğanın bir parçası olan insan neden dursun?
Bu parçada başvurulan “örnekleme” yöntemiyle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?
A) Okuyucunun olay içinde yaşatılması
B) Okuyucuya izlenim kazandırılması
C) Birden fazla kavramın farklılıklarının ortaya konulması
D) Düşüncenin somut hâle getirilerek daha anlaşılır kılınması
Düşünceyi Geliştirme Yolları: Örneklemenin Paragraftaki İşlevi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Örnekleme; yazarın öne sürdüğü soyut düşünceyi, savı veya yargıyı günlük hayattan somut varlık ve durumlarla destekleyerek düşünceyi görünür kılma, somutlaştırma ve okur için daha anlaşılır hâle getirme yöntemidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Parçada yazar; “insanın yerinde saymaması, sürekli değişip gelişmesi gerektiği” soyut düşüncesini savunmaktadır. Bu fikri ispatlamak ve somutlaştırmak için doğadan “suyun buharlaşıp yağmura dönüşmesi”, “tohumun çiçeğe durması” ve “civcivin horoza dönüşmesi” örneklerini vermiştir.
- A) Olay içinde yaşatmak, anlatıcının bir kurgusal olay örgüsü sunduğu öyküleme (öyküleyici anlatım) tekniğinin temel amacıdır; örneklemenin değil.
- B) Okuyucuya izlenim kazandırmak, görselliğin ve niteleyici sözcüklerin ağırlıklı olduğu betimleme (betimleyici anlatım) yöntemine aittir.
- C) Kavramların zıt veya farklı yönlerini ortaya koymak, düşünceyi geliştirme yollarından karşılaştırma yönteminin işlevidir.
- D) Yazar, “her şey değişir ve ilerler” soyut düşüncesini su, tohum ve civciv örnekleriyle somutlaştırarak anlatımı zihinde canlandırmış ve düşünceyi daha anlaşılır kılmıştır.
CEVAP: D — Düşüncenin somut hâle getirilerek daha anlaşılır kılınması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta düşünceyi geliştirme sorularında "örnekleme"nin temel hedefi her zaman soyut fikri somutlaştırmak (somutlama) ve inandırıcılığı pekiştirmektir. “İzlenim kazandırmak” betimlemeyle, “olay içinde yaşatmak” ise öykülemeyle eşleşir.