- Bir torbadaki kırmızı topların sayısı 3 ile mavi topların sayısı 4 ile orantılıdır.
Buna göre başlangıçta en az kaç adet mavi top vardır?
A) 20 B) 25 C) 30 D) 35
Soru Fotoğrafı:
Kullanılan Oran Bilgisi:
Başlangıçta kırmızı toplar ile mavi toplar oranı 3 : 4’tür.
Yani kırmızı top sayısı 3x, mavi top sayısı 4x olabilir.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Başlangıç oranını yazalım
Kırmızı : Mavi = 3 : 4
Bu yüzden:
Adım 2 — 5 mavi top eklendikten sonraki oranı yazalım
Torbaya 5 mavi top eklenince mavi top sayısı 4x + 5 olur.
Soruda, bundan sonra mavi topların sayısı 5 ile orantılı deniyor.
Yani yeni oran:
Bu durumda:
Adım 3 — Oran eşitliğini kuralım
İçler-dışlar çarpımı yapalım:
Adım 4 — Mavi top sayısını bulalım
Başlangıçtaki mavi top sayısı:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Oran
2. İçler-dışlar çarpımı
Sık Yapılan Hata:
Eklendikten sonraki sayıyı başlangıç sayısı sanmak
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Would you like another example on this topic?
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Başlangıçta kırmızı top sayısı (k), 3 ile; mavi top sayısı (m), 4 ile orantılıdır. Yani:
$$\frac{k}{3} = \frac{m}{4} = \lambda$$ (ortak oran sabiti \lambda).
Bu torbaya 5 mavi top eklenince yeni mavi top sayısı m + 5 olur ve bu 5 ile orantılı hale gelir (aynı sabit \lambda ile):
Adım 1 — Seçenek A’yı Analiz Et (20 mavi top)
m = 20 alalım.
\frac{k}{3} = \frac{20}{4} = 5 \implies k = 3 \times 5 = 15.
Yeni mavi: 20 + 5 = 25.
\frac{25}{5} = 5. Kırmızı için \frac{15}{3} = 5. Oran sabiti aynı (\lambda = 5), tam uyumlu. Doğru aday.
Adım 2 — Seçenek B’yi Analiz Et (25 mavi top)
m = 25. \frac{25}{4} = 6.25, \lambda = 6.25 tam sayı değil, k = 3 \times 6.25 = 18.75 tam sayı değil. Top sayısı tam olmalı, uyumsuz.
Adım 3 — Seçenek C’yi Analiz Et (30 mavi top)
m = 30. \frac{30}{4} = 7.5, \lambda = 7.5, k = 3 \times 7.5 = 22.5 tam sayı değil. Uyumsuz.
Adım 4 — Seçenek D’yi Analiz Et (35 mavi top)
m = 35. \frac{35}{4} = 8.75, \lambda = 8.75, k = 3 \times 8.75 = 26.25 tam sayı değil. Uyumsuz.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A) 20 — Tam sayı top sayıları (k=15, m=20), oran sabiti \lambda=5 korunuyor, en küçük değer.
B) 25 — k=18.75 tam sayı değil.
C) 30 — k=22.5 tam sayı değil.
D) 35 — k=26.25 tam sayı değil.
Adım 6 — Son Doğrulama
Denklemi genel çözelim: \frac{k}{3} = \frac{m}{4} \implies k = \frac{3m}{4}.
Sonra \frac{3m/4}{3} = \frac{m+5}{5} \implies \frac{m}{4} = \frac{m+5}{5}.
5m = 4(m + 5) \implies 5m = 4m + 20 \implies m = 20.
En küçük tam sayı çözüm 20’dir (\lambda=5 katı en küçük).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] A) 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin? Ya da benzer orantı sorusu için pratik test mi hazırlayayım?