Bir torbaya 5 mavi top eklendiğinde orantı değişimiyle başlangıçtaki en az mavi top sayısı (A, B, C, D seçenekleri)

  1. Bir torbadaki kırmızı topların sayısı 3 ile mavi topların sayısı 4 ile orantılıdır.
    Buna göre başlangıçta en az kaç adet mavi top vardır?
    A) 20 B) 25 C) 30 D) 35

Soru Fotoğrafı:

Buna göre başlangıçta en az kaç adet mavi top vardır?

:light_bulb: Kullanılan Oran Bilgisi:
Başlangıçta kırmızı toplar ile mavi toplar oranı 3 : 4’tür.
Yani kırmızı top sayısı 3x, mavi top sayısı 4x olabilir.

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Başlangıç oranını yazalım
Kırmızı : Mavi = 3 : 4
Bu yüzden:

  • Kırmızı top sayısı = 3x
  • Mavi top sayısı = 4x

Adım 2 — 5 mavi top eklendikten sonraki oranı yazalım
Torbaya 5 mavi top eklenince mavi top sayısı 4x + 5 olur.
Soruda, bundan sonra mavi topların sayısı 5 ile orantılı deniyor.
Yani yeni oran:

  • Kırmızı : Mavi = 3 : 5

Bu durumda:

3x : (4x+5) = 3 : 5

Adım 3 — Oran eşitliğini kuralım

\frac{3x}{4x+5} = \frac{3}{5}

İçler-dışlar çarpımı yapalım:

5 \cdot 3x = 3 \cdot (4x+5)
15x = 12x + 15
15x - 12x = 15
3x = 15
x = 5

Adım 4 — Mavi top sayısını bulalım
Başlangıçtaki mavi top sayısı:

4x = 4 \cdot 5 = 20

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: A) 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

1. Oran

  • Tanım: İki büyüklüğün birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır.
  • Bu problemde: Kırmızı ve mavi topların sayıları oranla verilmiştir.

2. İçler-dışlar çarpımı

  • Tanım: Oran eşitliklerinde kullanılan çözüme yardımcı yöntemdir.
  • Bu problemde: \frac{3x}{4x+5} = \frac{3}{5} denkleminde uygulandı.

:warning: Sık Yapılan Hata:

:cross_mark: Eklendikten sonraki sayıyı başlangıç sayısı sanmak

  • Yanlış: 5 top eklendikten sonraki sayıyı direkt cevap almak
  • Doğru: Önce oran kurup başlangıç sayısını bulmak
  • Neden yanlış: Soru başlangıçtaki mavi top sayısını soruyor.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

Would you like another example on this topic?

Bir torbaya 5 mavi top eklendiğinde orantı değişimiyle başlangıçtaki en az mavi top sayısı (A, B, C, D seçenekleri)

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Başlangıçta kırmızı top sayısı (k), 3 ile; mavi top sayısı (m), 4 ile orantılıdır. Yani:
$$\frac{k}{3} = \frac{m}{4} = \lambda$$ (ortak oran sabiti \lambda).
Bu torbaya 5 mavi top eklenince yeni mavi top sayısı m + 5 olur ve bu 5 ile orantılı hale gelir (aynı sabit \lambda ile):

\frac{k}{3} = \frac{m + 5}{5} = \lambda

Adım 1 — Seçenek A’yı Analiz Et (20 mavi top)
m = 20 alalım.
\frac{k}{3} = \frac{20}{4} = 5 \implies k = 3 \times 5 = 15.
Yeni mavi: 20 + 5 = 25.
\frac{25}{5} = 5. Kırmızı için \frac{15}{3} = 5. Oran sabiti aynı (\lambda = 5), tam uyumlu. Doğru aday.

Adım 2 — Seçenek B’yi Analiz Et (25 mavi top)
m = 25. \frac{25}{4} = 6.25, \lambda = 6.25 tam sayı değil, k = 3 \times 6.25 = 18.75 tam sayı değil. Top sayısı tam olmalı, uyumsuz.

Adım 3 — Seçenek C’yi Analiz Et (30 mavi top)
m = 30. \frac{30}{4} = 7.5, \lambda = 7.5, k = 3 \times 7.5 = 22.5 tam sayı değil. Uyumsuz.

Adım 4 — Seçenek D’yi Analiz Et (35 mavi top)
m = 35. \frac{35}{4} = 8.75, \lambda = 8.75, k = 3 \times 8.75 = 26.25 tam sayı değil. Uyumsuz.

Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: A) 20 — Tam sayı top sayıları (k=15, m=20), oran sabiti \lambda=5 korunuyor, en küçük değer.
:cross_mark: B) 25 — k=18.75 tam sayı değil.
:cross_mark: C) 30 — k=22.5 tam sayı değil.
:cross_mark: D) 35 — k=26.25 tam sayı değil.

Adım 6 — Son Doğrulama
Denklemi genel çözelim: \frac{k}{3} = \frac{m}{4} \implies k = \frac{3m}{4}.
Sonra \frac{3m/4}{3} = \frac{m+5}{5} \implies \frac{m}{4} = \frac{m+5}{5}.
5m = 4(m + 5) \implies 5m = 4m + 20 \implies m = 20.
En küçük tam sayı çözüm 20’dir (\lambda=5 katı en küçük).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] A) 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin? Ya da benzer orantı sorusu için pratik test mi hazırlayayım?