Bir torbada 2 kırmızı, 3 siyah top vardır. Arka arkaya 3 top çekiliyor. Her çekilen top torbaya tekrar konuyor.
Buna göre, ilk topun siyah, son topun kırmızı olma olasılığı kaçtır?
A) \frac{1}{25}
B) \frac{12}{25}
C) \frac{6}{25}
D) \frac{6}{125}
E) \frac{1}{4}
İadeli Top Çekme Olasılığı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Bağımsız olayların birlikte gerçekleşme olasılığı:P(A \cap B \cap C) = P(A) \cdot P(B) \cdot P(C)
- Bir olayın olasılığı:P(\text{Olay}) = \frac{\text{İstenen Durum Sayısı}}{\text{Tüm Durumların Sayısı}}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Torbadaki Top Sayısının ve Durumların Belirlenmesi
Torbada 2 kırmızı ve 3 siyah olmak üzere toplam:
Çekilen her top torbaya geri konulduğu için her çekilişte toplam top sayısı ve renk dağılımı değişmez.
İstenen durum:
- 1. Çekiliş: Siyah top
- 2. Çekiliş: Herhangi bir top (rengi fark etmez)
- 3. Çekiliş: Kırmızı top
Adım 2 — Her Bir Çekilişin Olasılığını Hesaplama
-
- topun siyah gelme olasılığı:
P(\text{Siyah}) = \frac{3}{5} -
- topun rengi belirtilmediği için torbadan herhangi bir top çekilebilir:
P(\text{Herhangi biri}) = \frac{5}{5} = 1(Veya 2. topun siyah veya kırmızı olduğu iki ayrı durumu toplayabiliriz: \frac{3}{5} \cdot \frac{3}{5} \cdot \frac{2}{5} + \frac{3}{5} \cdot \frac{2}{5} \cdot \frac{2}{5} = \frac{18}{125} + \frac{12}{125} = \frac{30}{125} = \frac{6}{25})
-
- topun kırmızı gelme olasılığı:
P(\text{Kırmızı}) = \frac{2}{5}
Adım 3 — Olayların Birlikte Gerçekleşme Olasılığı
Olaylar bağımsız olduğundan olasılıklar çarpılır:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) \frac{6}{25}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Geri Bırakmalı (İadeli) Çekiliş: Çekilen nesne tekrar torbaya konulduğunda evrensel küme ve eleman sayıları sabit kalır; her bir çekiliş birbirinden bağımsızdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 2. çekiliş soruda açıkça söylenmedi diye toplam çekilişi 2 adım gibi düşünmek ya da 2. çekilişin olasılığını hesaba katarken sadece bir rengi alıp diğerini unutmak.
Doğru Yaklaşım: 2. top için herhangi bir kısıtlama verilmediğinden o adımın olasılığı 1’dir veya her iki renk ihtimali de toplanmalıdır.
Bu sorunun “çekilen top torbaya geri konulmaksızın (iadesiz)” versiyonunu da birlikte çözmek ister misin?
