Bir tel, her defasında 2 eş parçaya ayrılacak şekilde kesiliyor ve yarısı atılıp kalan parça ile aynı işlem devam ediliyor.
Buna göre en az kaçıncı işlemde kalan parça, başlangıçtaki telin \frac{1}{1000}'inden az olur?
A) 8
B) 9
C) 10
D) 11
Tel Kesme ve Üslü İfadeler Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Başlangıçtaki telin boyu L kabul edilirse, her adımda telin yarısı kaldığından n. işlem sonundaki tel miktarı:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yapılan İşlemi Matematiksel Olarak Modelleme
Her kesme işleminde tel 2 eşit parçaya ayrılıp yarısı atıldığı için, her adımda eldeki tel boyu bir önceki adımın \frac{1}{2} katı olur:
- 1. işlem sonunda: \frac{L}{2^1}
- 2. işlem sonunda: \frac{L}{2^2}
- 3. işlem sonunda: \frac{L}{2^3}
- n. işlem sonunda: \frac{L}{2^n}
Adım 2 — Eşitsizliği Kurma
n. işlem sonunda kalan parçanın, başlangıçtaki telin \frac{1}{1000}'inden küçük olması istenmektedir:
Her iki tarafı L’ye bölüp ters çevirdiğimizde eşitsizlik yön değiştirir:
Adım 3 — 2’nin Kuvvetlerini İnceleme ve En Küçük n Değerini Bulma
2’nin ardışık kuvvetlerini kontrol edelim:
- 2^8 = 256
- 2^9 = 512
- 2^{10} = 1024
n = 9 için 512 < 1000 olduğundan telin kalan kısmı \frac{1}{1000}'den fazladır (\frac{1}{512} > \frac{1}{1000}).
n = 10 için 1024 > 1000 olduğundan telin kalan kısmı ilk kez \frac{1}{1000}'den az olur (\frac{1}{1024} < \frac{1}{1000}).
Dolayısıyla bu durum en az 10. işlemde gerçekleşir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 10
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Üslü Azalma (Yarıya İnme): Bir büyüklük her defasında yarıya indirildiğinde n. adımdaki değer başlangıcın \frac{1}{2^n} katıdır.
- Ters Orantılı Eşitsizlik: Payları eşit olan pozitif kesirlerde paydası büyük olan kesir daha küçüktür (1024 > 1000 \implies \frac{1}{1024} < \frac{1}{1000}).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 2^9 = 512 sayısının 1000’e yakın olduğu için 9. adımda hedefe ulaşıldığını düşünmek.
Doğru Yaklaşım: \frac{1}{512} kesri \frac{1}{1000}'den büyüktür; \frac{1}{1000}'den daha küçük bir parça elde etmek için paydanın 1000’den büyük olması (2^{10} = 1024) gerekir.
Bu soru tarzını daha iyi pekiştirmek için telin her defasında \frac{1}{3}'inin kesildiği benzer bir örnek çözmek ister misin?
