Soru:
18. Bir öğrenci çözünme hizidiáerierinden daha fazla olan
bir şekerli su çözeltisi hazirlamak istiyor.
Şekil 1’de verilen cözünen maddeler Şekil 2’de verilen
SIcaklıkları farkl çözücü maddelere eklenerek eşit hiz-
la karıştırilıyor.
Cözünen Maddeler
küp şeker
pudra şekeri
toz şeker
5g
Şekil 1
Cözücü Maddeler
100 mL
Su
90°C
60°C
30°C
Şekil 2
Buna göre, öğrencinin seçmesi gereken çözünen
ve çözücü maddeler aşağıdakilerden hangisinde
doğru verilmiştir?
Cözücü madde
Cözünen madde
B)
C)
SiNAN KUZUCU
D)
Öğrencinin seçmesi gereken çözünen ve çözücü maddeler
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Çözünme hızını etkileyen etmenleri belirle
Çözünme hızı;
tanecik boyutu küçüldükçe artar,
sıcaklık arttıkça artar,
karıştırma hızı arttıkça artar.
Bu yüzden en hızlı çözeltiyi hazırlamak için:
en küçük tanecikli şeker,
en yüksek sıcaklıktaki su
seçilmelidir.
Adım 2 — Şekil 1’deki çözünen maddeleri incele
Şekil 1’de:
I = toz şeker
II = pudra şekeri
III = küp şeker
En hızlı çözünen madde pudra şekeridir.
Yani:
Çözünen madde = II
Adım 3 — Şekil 2’deki çözücü maddeleri incele
Şekil 2’de:
K = 30°C
L = 60°C
M = 90°C
Sıcaklığı en yüksek olan su M’dir.
Yani:
Çözücü madde = M
Adım 4 — Seçeneği belirle
Doğru eşleştirme:
Çözünen madde: II
Çözücü madde: M
Bu da B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:B) Çözünen madde II, çözücü madde M
AÇIKLAMA:
Pudra şekeri, toz şeker ve küp şekere göre daha küçük taneciklidir; bu yüzden daha hızlı çözünür. Ayrıca 90°C’deki su, 30°C ve 60°C’deki sudan daha hızlı çözücüdür.
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Tanecik boyutu
Tanım: Madde parçacıklarının küçüklük-büyüklük durumudur.
Bu problemde: Tanecik boyutu küçüldükçe çözünme hızı artar.
2. Sıcaklık
Tanım: Maddenin ısı düzeyidir.
Bu problemde: Sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar.
Bir şekerli su çözeltisi hazırlamak isteyen öğrencinin soru çözümü
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Çözünme hızı nedir?
Çözünme hızı, bir maddenin çözücü içinde ne kadar hızlı çözündüğünü gösterir. Sıcaklık arttıkça çözünme hızı genellikle artar. Ayrıca, çözünen maddenin türü de bu hızı etkiler.
Adım 2 — Şekilde verilenler nelerdir?
Çözücü maddeler: 100 mL su farklı sıcaklıklarda (30°C, 60°C, 90°C)
Çözünen maddeler: 5 g toz şeker, 5 g pudra şekeri, 5 g küp şeker
Adım 3 — Verilen bilgiler nasıl yorumlanır?
Sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar.
Toz şeker, pudra şekeri ve küp şekeri farklı tanecik büyüklüğüne sahiptir. Daha küçük parçacıklar (pudra şekeri) daha hızlı çözünür çünkü temas yüzeyi daha fazladır.
Adım 4 — Hangi kombinasyon çözünme hızı en fazla olur?
En yüksek sıcaklık 90°C (Şekil 1’de)
En küçük tanecik pudra şekeri (Şekil 1’de II olarak verilmiş)
Bu nedenle, 90°C suda 5 g pudra şekeri çözünme hızı en fazla olacaktır.
Adım 5 — Şıklara bakınca doğru eşleşme?
Çözücü madde: 100 mL su, 90°C (Şekil 1) → L
Çözünen madde: 5 g pudra şekeri (II)
Şıklara göre:
Doğru cevap B şıkkında, L çözücü (90°C su) ve II çözünen madde (pudra şekeri) olarak verilmiş.