Bir şehirdeki hastanelerin her birinde en az bir ameliyathane vardır. Bu hastanelerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir.
Şehirdeki hastanelerde toplam 100 ameliyathane olduğuna göre, bu şehirde kaç tane hastane vardır?
• Sadece iki hastanede aynı sayıda ameliyathane vardır.
A) 12
B) 13
C) 14
D) 15
E) 16
Güvercin Yuvası İlkesi ve Sayı Problemleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Hastane sayısı n olmak üzere, herhangi bir hastanedeki ameliyathane sayısı en fazla n - 1 olabilir. Değer aralığı \{1, 2, \dots, n-1\} kümesinde tanımlı olduğunda ardışık sayıların toplamı \sum_{i=1}^{n-1} i = \frac{(n-1) \cdot n}{2} formülü ile hesaplanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Değişkenleri Tanımlama ve Değer Kümesini Belirleme
Şehirdeki toplam hastane sayısına n diyelim.
- Her hastanede en az 1 ameliyathane olduğundan ameliyathane sayısı pozitif tam sayıdır.
- Toplam hastane sayısı herhangi bir hastanedeki ameliyathane sayısından fazla olduğuna göre, bir hastanede bulunabilecek en fazla ameliyathane sayısı n - 1’dir.
- Değerler \{1, 2, 3, \dots, n - 1\} kümesinden seçilir. Bu kümede n - 1 farklı eleman vardır.
Adım 2 — Ameliyathane Dağılımının Modellenmesi
Şehirde n tane hastane olmasına rağmen ameliyathane sayısı en fazla n - 1 olabildiğinden ve “yalnızca iki hastanede aynı sayıda ameliyathane bulunduğu” belirtildiğinden:
- 1’den n - 1’e kadar olan tüm tam sayılar birer kez kullanılmalı, bir k değeri ise iki hastanede birden bulunmalıdır (1 \le k \le n - 1).
Adım 3 — Toplam Ameliyathane Sayısı Denklemini Kurma ve Çözme
Hastanelerdeki ameliyathane sayıları toplamı 100 olduğuna göre:
Seçeneklerdeki n değerleri test edildiğinde:
- n = 13 için: \frac{12 \cdot 13}{2} + k = 78 + k = 100 \implies k = 22 olur. Ancak k \le 12 olması gerektiğinden bu durum sağlanmaz.
- n = 14 için: \frac{13 \cdot 14}{2} + k = 91 + k = 100 \implies k = 9 olur. 1 \le 9 \le 13 şartı sağlandığından uygundur.
- n = 15 için: \frac{14 \cdot 15}{2} = 105 > 100 olacağından ameliyathane toplamı 100’ü aşar.
Dolayısıyla şehirdeki hastane sayısı kesinlikle 14’tür.
CEVAP: C) 14 (n = 14)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: n tane nesne en fazla n-1 farklı değere sahipse, Güvercin Yuvası İlkesi gereği en az bir değer tekrar etmek zorundadır. “Sadece iki hastanede eşit” koşulu, 1’den n-1’e kadar olan tüm sayıların eksiksiz yer aldığını ve yalnızca bir sayının mükerrer olduğunu gösterir.
