Bir pizzacı 7 yarım, 6 çeyrek pizza satıyor. Bu pizzaların 1 bütünün 3 kişi yediğine göre toplam kaç kişi vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Yarımlar ve çeyrekleri bütünlere çevir, toplam bütün ile kişi sayısını hesapla: Toplam kişi = (yarımların tamamı + çeyreklerin tamamı) × 3
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yarım pizzaları bütünlere çevir
7 \times \tfrac{1}{2}
= \tfrac{7}{2}
Adım 2 — Çeyrek pizzaları bütünlere çevir
6 \times \tfrac{1}{4}
= \tfrac{6}{4}
= \tfrac{3}{2}
Adım 3 — Toplam bütün pizza
\tfrac{7}{2} + \tfrac{3}{2}
= \tfrac{10}{2}
= 5
Adım 4 — Kişi sayısı (her bütün 3 kişi)
5 \times 3
= 15
Cebimdeki paranın çeyreği 5 TL’dir. Paramın tamamıyla yarımı 5 TL olan ekmeklerden kaç bütün ekmek alabilirim?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Toplam para = 4 × çeyrek tutarı, Bir ekmek fiyatı = 2 × yarım fiyatı, sonra bölme ile adet bulunur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Toplam para
4 \times 5\ \text{TL}
= 20\ \text{TL}
Adım 2 — Bir ekmeğin fiyatı (yarımı 5 TL ise)
2 \times 5\ \text{TL}
= 10\ \text{TL}
Adım 3 — Kaç bütün ekmek alınabilir
\dfrac{20\ \text{TL}}{10\ \text{TL}}
= 2
32 çeyrek limonun yarısı ile 14 yarım limonun tamamı birleştiriliyor. Kaç bütün limon elde edilir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Çeyrekleri ve yarımları önce bütünlere çevir, sonra topla.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 32 çeyrek limonun tamamı ve yarısı
32 \times \tfrac{1}{4}
= 8
8 \times \tfrac{1}{2}
= 4
Adım 2 — 14 yarım limonun tamamı
14 \times \tfrac{1}{2}
= 7
Adım 3 — Toplam bütün limon
4 + 7
= 11
Bir doğum günü partisi için 7 bütün pasta alındı. Her pasta çeyrek dilimlere ayrıldı. 22 çocuk birer dilim yediğine göre, artan pastalar kaç tane yarım pasta eder?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Toplam dilim = bütün sayısı × 4, artan dilimleri yarı pastaya çevirmek için yarım = 2 dilim kullan.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Toplam dilim
7 \times 4
= 28\ \text{dilim}
Adım 2 — Kalan dilim
28 - 22
= 6\ \text{dilim}
Adım 3 — Kaç yarım pasta eder
\dfrac{6}{2}
= 3\ \text{yarım pasta}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP:
7) 15 kişi
8) 2 bütün ekmek
9) 11 bütün limon
10) 3 yarım pasta
TEMEL KAVRAMLAR:
Bütün-parça ilişkisi
Tanım: Yarım = 1/2, Çeyrek = 1/4.
Bu problemde: Parçaları önce bütünlere çevirip topladık.
Bölme ile adet bulma
Tanım: Toplam para / birim fiyat = alınabilecek adet.
Bu problemde: Toplam parayı bir ekmeğin fiyatına böldük.
SIK YAPILAN HATALAR:
Parçaları doğrudan toplamak
Yanlış: 7 yarım + 6 çeyrek = 13 parça diyerek işlem yapmak.
Doğru: Parçaları önce aynı birime (bütün) çevirip öyle toplamak.
Neden yanlış: Farklı parçaların değerleri eşit değildir.
Düzeltme: Yarımları 1/2, çeyrekleri 1/4 olarak önce bütünlere çevirin.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?