Bir otomobil sürtünmesi ihmal edilen yatay yolda, harflerle gösterilen konum aralıklarında şekildeki gibi hareket etmiştir.
Otomobil N noktasında durduğuna göre, bu süreçte otomobile etki eden kuvvetler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) K - L arasında dengelemeniş kuvvetlerin etkisindedir.
C) M - N arasında etki eden kuvvetlerin bileşkesinin yönü batıdır.
D) N noktasında dengelemiş kuvvetlerin etkisindedir.
Sürtünmesi ihmal edilen yatay yolda hareket eden otomobilde, K-L arasında hızlandığı, L-M arasında sabit süratle gittiği, M-N arasında yavaşladığı ve N noktasında durduğu verilmişse, yanlış ifade D seçeneğidir.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — K-L aralığını inceleyelim
Araç hızlanıyor. Hızlanan cisme etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfır değildir.
Bu yüzden dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir ifadesi doğrudur.
Adım 2 — L-M aralığını inceleyelim
Araç sabit süratle hareket ediyor. Sabit süratte hareket eden cismin ivmesi 0’dır.
Bu durumda kuvvetlerin bileşkesi de 0 olur.
Dolayısıyla dengeleyen kuvvetler etkisindedir, yani bileşke kuvvet yoktur.
Adım 3 — M-N aralığını inceleyelim
Araç yavaşlıyor ve başlangıçta doğuya gidiyorsa, yavaşlama kuvveti hareket yönüne zıt olmalıdır.
Bu nedenle bileşke kuvvetin yönü batıdır.
Bu ifade doğrudur.
Adım 4 — N noktasını inceleyelim
Araç N noktasında durduğuna göre, o anda ivme yoktur ve kuvvetler dengededir.
Bu ifade de doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: B seçeneği yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Dengelenmiş kuvvetler
Tanım: Bileşkesi sıfır olan kuvvetlerdir.
Bu soruda:L-M aralığında ve N noktasında vardır.
2. Dengelenmemiş kuvvetler
Tanım: Bileşkesi sıfır olmayan kuvvetlerdir.
Bu soruda:K-L aralığında ve M-N aralığında vardır.
3. Bileşke kuvvet yönü
Tanım: Net kuvvetin hareket yönünü belirler.
Bu soruda:Hızlanırken doğu, yavaşlarken batı yönündedir.
Sık Yapılan Hata: Sabit süratte hareket ederken kuvvet vardır sanmak
Yanlış: “Hareket var, o halde kuvvet de vardır.”
Doğru: Hareket var ama hız değişmiyorsa bileşke kuvvet sıfırdır.
Neden yanlış: Kuvvet, hareketin değil ivmenin nedenidir.
Buna benzer başka bir örnek ister misin?
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Adım 1 — K - L arası (Hızlanma bölgesi)
Otomobil bu bölgede hızlanıyor. Hızlanma için net kuvvet (dengelememiş kuvvet) etkisi gerekir. Bu nedenle K-L arasında etkileyen kuvvetler dengelenmemiştir.
Adım 2 — L - M arası (Sabit hızla hareket bölgesi)
Otomobil sabit hızla hareket ediyor yani ivme sıfırdır. Net kuvvet sıfırdır ve dengelenmiş kuvvetler etkilidir. Kuvvetlerin bileşkesi yoktur veya sıfırdır.
Adım 3 — M - N arası (Yavaşlama bölgesi)
Otomobil yavaşlıyor, yani hız azalıyorsa sürtünme gibi hareket yönünün tersine olan kuvvetler etkidedir. Net kuvvet dengelemiş değildir ve bileşkes yönü hareket yönünün tersidir. Verilen harekette Doğu yönüne hareket var, yavaşlama ise bu yöndeki hareketine ters yani Batı yönündedir.
Adım 4 — N noktası (Durma noktası)
Otomobil N noktasında durduğuna göre o anki kuvvetler dengelenmiştir, çünkü duruyorsa ivme ve hız yoktur. Kuvvetler dengelenmiş olmalıdır.
Doğru Cevap: D) N noktasında dengelemiş kuvvetlerin etkisindedir. ifadesi yanlıştır denmiş ama aslında bu ifade doğrudur.
Buna göre şıklardaki yanlışı bulalım:
A) K - L arasında dengelemiş kuvvetlerin etkisindedir. → Yanlış, çünkü hızlanıyor, dengelemiş kuvvet olamaz.
B) L - M arasında kuvvetlerin bileşkesi doğudur. → Doğru, hareket sabit hız.
C) M - N arasında bileşke yönü batıdır. → Doğru, yavaşlama var, bileşke ters yönde.
D) N noktasında dengelemiş kuvvetlerin etkisindedir. → Doğru, durma anı, denge var.
Soru “yanlış olanı” soruyor, yanıt A olmalıdır.
Pro İpucu: Hızlanan bir cisim üzerinde net kuvvet vardır ve bu kuvvet hareket yönünde olur. Sabit hızda net kuvvet sıfırdır. Yavaşlayan cisimde net kuvvet hareket yönünün tersindedir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuda başka bir örnek ister misin?