Bir otomobil sürtünmesi ihmal edilen yatay yolda, harflerle gösterilen konum aralıklarında, aşağıdaki gibi hareket etmiştir. Otomobil N noktasında durduğuna göre, bu süreçte otomobile etki eden kuvvetler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) K - L arasında dengelemenin kuvvetler etkisindedir.
B) L - M arasında etki eden kuvvetlerin bileşkesinin yönü doğrudur.
C) M - N arasında etki eden kuvvetlerin bileşkesinin yönü doğrudur.
D) N noktasında dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
Sürtünmesi ihmal edilen yatay yolda bir otomobil K-L arasında hızlanıyor, L-M arasında sabit süratle gidiyor, M-N arasında yavaşlıyor ve N noktasında duruyor. Bu nedenle K-L’de bileşke kuvvet doğuya, L-M’de bileşke kuvvet sıfır, M-N’de bileşke kuvvet batıya, N’de ise kuvvetler dengelidir.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — K ile L arasını inceleyelim
Araç hızlanıyor.
Hızlanan cisimde bileşke kuvvet vardır.
Kuvvetin yönü hareket yönüyle aynı, yani doğu yönündedir.
Bu yüzden dengeleyen kuvvetler etkisindedir ifadesi yanlıştır.
Adım 2 — L ile M arasını inceleyelim
Araç sabit süratle devam ediyor.
Sabit süratte ivme sıfırdır.
İvme sıfırsa bileşke kuvvet sıfırdır.
Bu aralıkta kuvvetlerin bileşkesi doğu yönünde değil, yoktur.
Adım 3 — M ile N arasını inceleyelim
Araç yavaşlıyor.
Yavaşlayan cisimde bileşke kuvvet, hareket yönüne zıt olur.
Hareket doğuya ise bileşke kuvvet batıya doğrudur.
Bu ifade doğrudur.
Adım 4 — N noktasını inceleyelim
Araç duruyor.
Duruyorsa ve ivme yoksa dengelenmiş kuvvetler etkindir.
Bu ifade doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: A
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Dengelenmiş kuvvetler
Tanım: Bileşke kuvvetin sıfır olduğu kuvvetlerdir.
Bu soruda:L-M aralığında ve N noktasında görülür.
2. Dengelenmemiş kuvvetler
Tanım: Bileşke kuvvetin sıfır olmadığı kuvvetlerdir.
Bu soruda:K-L ve M-N aralıklarında vardır.
Sık Yapılan Hatalar:
Sabit sürati hızlanma sanmak
Yanlış: Sabit süratte de kuvvet vardır.
Doğru: Sabit süratte bileşke kuvvet sıfırdır.
Neden yanlış: Hız değişmiyorsa ivme yoktur.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Otomobil sürtünmesiz yatay bir yolda K-L aralığında hızlanıyor, L-M aralığında sabit hızla hareket ediyor ve M-N aralığında yavaşlıyor. N noktasında duruyor.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — K-L arası (Hızlanıyor)
Hızlanma varsa, net kuvvet etkilidir.
Dengelenmemiş kuvvetlerin bileşkesi vardır.
A şıkkı: “Dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.” → Doğru.
Adım 2 — L-M arası (Sabit hız)
Sabit hız için net kuvvet sıfırdır.
Kuvvetler dengelenmiştir.
Hareket yönü doğuya doğru.
Kuvvet bileşkesi sıfırdır ve yönü yoktur.
B şıkkı: Kuvvet bileşkesinin yönü doğudur demiş, bu yanlış.
Çünkü net kuvvet sıfır (yani yönü yoktur).
Ancak sorudaki görsel ve işaretlere göre L-M arasında sabit hızda ilerler.
Bu nedenle bileşke kuvvetin sıfır ve yönsüz olduğu anlamına gelir.
B şıkkı yanlış olarak işaretlenmiş.
Adım 3 — M-N arası (Yavaşlıyor)
Yavaşlama varsa net kuvvet hareket yönünün tersidir.
Hareket doğudan batıya doğru azalarak ilerler.
Kuvvet bileşkesinin yönü batı olmalı.
C şıkkı: Kuvvet bileşkesinin yönü batıdır → Doğru.
Adım 4 — N noktası (Durdu)
Durduğunda net kuvvet sıfırdır.
Kuvvetler dengelenmiştir.
D şıkkı: “Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir” → Doğru.
Doğru - Yanlış Karşılaştırması:
Şık
İçerik
Doğruluk
A
K-L arası dengelenmemiş kuvvet etkisi
Doğru
B
L-M arası kuvvet bileşkesinin yönü doğu
Yanlış
C
M-N arası kuvvet bileşkesinin yönü batı
Doğru
D
N noktasında kuvvetler dengelenmiş
Doğru
Sonuç:
Yanlış olan şık B’dir.
Cevap: B şıkkı
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?