Soru:
-3. Bir öğrenci kavanoz, siVi, terimometre ve ispirto oca-
g küllanarak aşagidaki deneyi yapmiştır. Deneyde,
içi SIVI dolu olań kavanoza termometre koymuş. s
cakliğı ölçmuş ve kapağı kapatmıştir. Kavanozun
altina ispirto ocaği koymuş, isitmiş ve sicakliğı ol¢
müştur. Sivinin kaptan taştiğını görmüş ve sicakli-
gin tekrar ölçmüştür.
Buna göre deneyde gözlenen durum ile ilgili
aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
A) SiVI maddeler isıtılmanın etkisi ile genleşebilir.
B) Isı alan sivı maddenin sicaklığında artış görüle-
bilir.
C) Kaptaki sivınin hacminin artması genleşmesine
ömektir.
D) Sivinın isi etkisi ile hacminin artması sirasında
kütlesi de artmiştır.
A şıkkı:Sıvı maddeler ısıtılmanın etkisi ile genleşebilir.
Bu doğru bir ifadedir çünkü sıvılar ısı aldıkça molekülleri daha hızlı hareket eder ve hacimleri artar, yani genleşirler.
B şıkkı:Isı alan sıvı maddenin sıcaklığında artış görülebilir.
Isıtma sırasında sıcaklık artar, bu nedenle bu ifade de doğrudur.
C şıkkı:Kaptaki sıvının hacminin artması genleşmesine örnektir.
Sıvının hacminin artması doğrudan genleşme olayıdır, bu ifade doğrudur.
D şıkkı:Sıvının ısı etkisi ile hacminin artması sırasında kütlesi de artmıştır.
Bu ifade yanlıştır çünkü bir maddenin kütlesi, hacmi artarken değişmez. Sadece hacim genleşirken kütle sabit kalır.
Adım 2 — Doğru ve Yanlışları Karşılaştıralım
Seçenek
İfade
Doğru mu?
A
Sıvılar ısıtıldığında genleşir.
Doğru
B
Isı alan sıvının sıcaklığı artar.
Doğru
C
Hacim artışı genleşmeye örnektir.
Doğru
D
Hacim artarken kütle de artar.
Yanlış
Adım 3 — Sonuç
D şıkkındaki ifade, maddenin fiziksel özelliklerine aykırıdır çünkü kütle, hacim değişirken sabit kalır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: D şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kütle: Maddenin miktarıdır, genleşme ile değişmez.
Sıcaklık: Maddenin termal enerjisinin ölçüsüdür, ısı aldıkça artar.
Sık Yapılan Hata:
Birçok öğrenci hacim artışını kütle artışıyla karıştırabilir. Hacim artarsa madde genişler ama maddenin kütlesi sabit kalır çünkü dışarıdan madde eklenmez veya çıkarılmaz.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Bir öğrenci kavanoz, sıvı, termometre ve ispirto ocağı kullanarak aşağıdaki deneyi yapmıştır. Deneyde, içi sıvı dolu olan kavanoza termometre koymuş, sıcaklığı ölçmüş ve kapağı kapatmıştır. Kavanozun altına ispirto ocağı koymuş, ısıtmış ve sıcaklığı ölçmüştür. Sıvının kaptan taştığını görmüş ve sıcaklığını tekrar ölçmüştür. Buna göre deneyde gözlenen durum ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Sıvı maddeler ısıtılmanın etkisi ile genleşebilir.
Açıklama: Isıtıldıklarında tanecikler daha hızlı hareket eder ve ortalama ayrılıklar artar; sıvıların hacmi genleşir.
Sonuç: Bu ifade DOĞRUdur.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Isı alan sıvı maddenin sıcaklığında artış görülebilir.
Açıklama: Sisteme ısı verildiğinde sıvının iç enerjisi artar ve sıcaklığı yükselir (özellikle ısı enerjisi genleşme öncesinde veya sırasında sıcaklığı artırır).
Sonuç: Bu ifade DOĞRUdur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Kaptaki sıvının hacminin artması genleşmesine örnektir.
Açıklama: Kaptaki sıvının seviyesinin yükselmesi, sıvının hacminin artmasının (termal genleşme) doğrudan gözlemi olarak kabul edilir.
Sonuç: Bu ifade DOĞRUdur.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Sıvının ısı etkisi ile hacminin artması sırasında kütlesi de artmıştır.
Açıklama: Isı verildiğinde maddenin kütlesi değişmez; sadece hacmi ve yoğunluğu değişir. (Kütle korunur; kütle artışı yalnızca madde eklenirse olur.)
Sonuç: Bu ifade YANLIŞtır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması A. Sıvı maddeler ısıtılmanın etkisi ile genleşebilir. — DOĞRU B. Isı alan sıvı maddenin sıcaklığında artış görülebilir. — DOĞRU C. Kaptaki sıvının hacminin artması genleşmesine örnektir. — DOĞRU D. Sıvının ısı etkisi ile hacminin artması sırasında kütlesi de artmıştır. — YANLIŞ
Adım 6 — Son Doğrulama
Kütle, sisteme madde eklenmediği sürece ısıtma ile artmaz; yalnızca hacim ve yoğunluk değişir. Bu yüzden D seçeneği deney gözleminden çıkarılamaz (yanlıştır).
CEVAP: D) Sıvının ısı etkisi ile hacminin artması sırasında kütlesi de artmıştır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?