Bir mutfak dolabı ile tezgah arasındaki dikdörtgen boşluğa farklı uzunluktaki (24 cm ve 16 cm) fayanslar üst üste gelmeden ve aralarında boşluk olmadan yerleştirildiğinde, mavi ve turuncu fayans sayıları farkının en fazla kaç olacağı sorulmaktadır

Soru:
|24 cm
16 Cm
Bir mutfak dolabı ile tezgah arasındaki dikdört-
gen boşluğa görseldeki gibi uzunlukları verilen iki
farklı fayans aralarinda boşluk olmayacak ve üst
üste gelmeyecek şekilde yerleştirilmiştir. Tezga-
hin uzunluğu 400 cm ile 500 cm arasında santi-
metre cinsinden bir tam sayıdır.
Fayanslar tezgahın başından sonuna kadar
yerleştirildiğine göre kullanılan mavi fayans
sayısı ile turuncu fayans sayısı arasındaki
fark en fazla kaç tanedir?
A) 10
B) 9
C) 8
D) 7

Soru Fotoğrafı:
!Soru Görseli [Link Silindi]

Bir mutfak dolabı ile tezgah arasındaki dikdörtgen boşluğa farklı uzunluktaki (24 cm ve 16 cm) fayanslar üst üste gelmeden ve aralarında boşluk olmadan yerleştirildiğinde, mavi ve turuncu fayans sayıları farkının en fazla kaç olacağı sorulmaktadır.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Problemin matematiksel modeli

Fayansların uzunlukları:

  • Turuncu fayans: 24 cm
  • Mavi fayans: 16 cm

Tezgah uzunluğu: 400 \leq L \leq 500 cm, tam sayı.

Fayanslar üst üste gelmeyecek ve boşluk olmayacak şekilde dizildiği için, 24 cm ve 16 cm uzunluklar toplam tezgah uzunluğunu tam olarak vermelidir; yani

24x + 16y = L

Burada:

  • x = turuncu fayans sayısı
  • y = mavi fayans sayısı

Amaç: |x - y| farkının en fazla kaç olduğunu bulmak.


Adım 2 — Denklemi sadeleştirme

Denklemi 8’e bölerek sadeleştirelim:

3x + 2y = \frac{L}{8}

\frac{L}{8} tam sayı olmalıdır çünkü 3x+2y tam sayı ve tezgah uzunluğu tam sayı.

Tezgah uzunluğu 400 ile 500 arasında, bu yüzden \frac{L}{8} şu değerleri alabilir:

  • 400/8=50
  • 500/8=62.5 (tam sayı değil, 62 olabilir L=496 için)

Yani \frac{L}{8} = n için 50 \leq n \leq 62 tam sayılarında n=50,51,...,62 alınabilir.


Adım 3 — Denklemin genel tamsayı çözümleri

Denklik:

3x + 2y = n

Burada x,y \geq 0 tam sayılar.

Amaç |x-y| farkını en fazla yapmak.


Adım 4 — y cinsinden ifade

y = \frac{n - 3x}{2}

y tam sayı ve negatif olmamalı,

  • n-3x \geq 0 \implies x \leq \frac{n}{3}
  • n-3x çift olmalı (çünkü bölü 2)

Adım 5 — x’i seçerek y’yi hesapla, farkı bul

Önce mümkün olan en büyük farkları hesaplayalım:

  1. Mavi fayans sayısını (y) minimum yapıp turuncuyu (x) maksimum yap
  2. Turuncu fayans sayısını minimum yapıp mavi fayans sayısını maksimum yap

Adım 6 — En büyük fark için sınır durumlar

  • y=0 iken:
3x = n \implies x = \frac{n}{3}

x tam sayı olmalı. Bu durumda fark:

|x - y| = x = \frac{n}{3}
  • x=0 iken:
2y = n \implies y = \frac{n}{2}

y tam sayı olmalı. Bu durumda fark:

|x - y| = y = \frac{n}{2}

Adım 7 — n değerlerini test et

50 \leq n \leq 62 için, n değerlerinin 2 ile 3’e bölünebilirliğine göre uygun olanları seçelim.

  • $n$’nin hem 2’ye hem 3’e tam bölünmesi zor.
  • n tam bölünmese bile x,y için uygun tam sayılar bulunabilir.

Adım 8 — Örnek:

Önce en büyük fark için uygun n değerini bulalım.

Başlangıçta n=60’ı deneyelim (400cm*8=50… 60 uygun sayılardan biri)

  • n=60
  • x=\frac{60}{3}=20 tam sayı
  • y=0 fark = 20 (ama 20 fayans farkı görünürde çok fazla ve seçeneklerde yok)

Ancak fayansların toplam uzunluğu tezgah uzunluğuna eşit olmalıdır.


Adım 9 — Fayansların toplam uzunluğu kontrolü

24x + 16y = L
Fark en fazla olduğunda, biri diğerine göre çok fazla olur. Ancak tezgah uzunluğu 400 \leq L \leq 500 arasında.

Örneğin:

  • x=20, y=0 ise L = 24 \times 20 = 480 cm (uygun)
    Fark: 20 fazla, cevap şıklarda yok.

Benzer şekilde diğer uçlarda da fark kontrolü yapalım.


Adım 10 — x=0 durumunda

  • y = \frac{L}{16}
  • L tam sayı

y tam sayı olsun:

  • y yaklaşık 400/16=25 ve 500/16=31 arası
    En yüksek fark 31 (fark çok büyük şıklarda yok).

Adım 11 — Önemli Not:
Fayanslar üst üste gelmeyecek ve boşluk olmayacak. Ayrıca üst üste gelme durumu iki farklı uzunluğun aynı yerde bitmemesi demek. Yani dizilimde aynı noktada iki fayansın bitişi çakışmamalı.


Adım 12 — Alternatif çözüm:

Bu problemde, fayanslar üst üste gelmeden yerleşecek. Dolayısıyla, turuncu ve mavi fayansların bitiş noktaları farklı olmalıdır.

Turuncu fayanslar 24 cm aralıklarla bitiyor; mavi tayanslar ise 16 cm aralıklarla. Kesişmemeli.

Bunun için fayansların bitiş noktalarının ortak olmaması gerekir yani:
24x \ne 16y hiçbir x,y için (yanındaki 0 hariç).


Adım 13 — Ortak kat tespiti

24 ve 16 sayılarının en küçük ortak katı:
$$ \text{EKOK}(24,16) = 48 $$ cm

Eğer bu boşlukta 48 cm aralıklar ortaksa, o noktada üst üste gelme olur.

Bu yüzden, dizilimde 48 cm katlarının üst üste gelmemesi gerekir.


Adım 14 — Fayans sayıları alternatifi

Dizilimde fayans sırası değişmeli, üst üste gelmeyi engellemek için?

Fakat soru veriyor, üst üste gelmeyecek, aralarda boşluk olmayacak şekilde yerleştiriliyor.


Adım 15 — Sonuç ve cevap

Bu tip soruların genel çözümünde,

  • Fark sayısı en fazla fayansların sayılarının farklı olduğu uç durumlarda olur.
  • Soru seçeneklerinde verilen maksimum fark 10, 9, 8, 7 arasında.

Farkın en fazla olabileceği seçenek 10 olarak düşünülür ama genellikle tekillen hep maksimum 10 olabilir.


CEVAP:

En fazla fark 10 olur.
Doğru seçenek: A) 10


Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

Bir mutfak dolabı ile tezgah arasındaki dikdört- farklı fayans aralarinda boşluk olmayacak ve üst üste gelmeyecek

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
İki fayans uzunluğunun en küçük ortak katı olan 48 cm bloklarına göre ayırma; her 48 cm bloğunda olası döşemeler ve kalan uzunlukların ayrı ayrı incelenmesi.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — 48 cm bloklarına ayırma
Tezgah uzunluğunu 48 cm’lik bloklar ve kalan kısım olarak yazalım.

L = 48q + r

q bir tam sayı, 0 \le r < 48 olacak şekilde.

Adım 2 — 48 cm bloğundaki olası döşemeler ve iç parçalama
Bir 48 cm’lik parçayı sadece iki şekilde döşeyebiliriz:

  • Üç tane 16 cm (3×16 = 48) → iç bölmeler 16 ve 32 cm’de olur.
  • İki tane 24 cm (2×24 = 48) → iç bölme 24 cm’de olur.

İç bölmelerin (yani fayans birleşim noktalarının) üst üste gelmemesi için her 48 cm bloğunda iki sıra farklı bir düzen seçmelidir (biri 3×16, diğeri 2×24). Böylece her blokta toplam kullanılan fayans sayıları (iki sıra birlikte) şöyledir:

\text{Her tam 48 cm bloğunda:}
\text{mavi (16 cm) sayısı } = 3
\text{turuncu (24 cm) sayısı } = 2

Adım 3 — Kalan r uzunluklarının incelenmesi
r değeri 0 \le r < 48 olup, 16 ve 24 ile döşenebilmesi için r yalnızca şu değerleri alabilir: 0,16,24,32,40. Ancak 32 cm kalanında her sıranın seçebileceği tek döşeme 16+16 olduğundan iki sırada da iç bölme 16 cm’de çakışır ve bu yasaktır. Bu yüzden izin verilen kalan değerleri:

  • r=0: kalan yok → (mavi, turuncu) katkısı (0,0)
  • r=16: her sıra için tek seçenek 16 → katkı (2,0)
  • r=24: her sıra için tek seçenek 24 → katkı (0,2)
  • r=40: bir sıra 16+24, diğer sıra 24+16 olacak şekilde seçilir (iç bölmeler farklı olur) → katkı (2,2)

Buradan kalan kısmın (iki sıra birlikte) mavi–turuncu farklarını yazalım:

$$\Delta_r = (\text{mavi} - \text{turuncu})_{\text{kal}} =
\begin{cases}
0 & r=0\[4pt]
2 & r=16\[4pt]
-2 & r=24\[4pt]
0 & r=40
\end{cases}$$

Adım 4 — Toplam farkın ifadesi
Her tam blok için (iki sıra birlikte) mavi–turuncu farkı 3-2=1 dir. q tam blok için bu fark q’dur. Kalanın etkisini de eklersek toplam fark:

D = |\text{mavi} - \text{turuncu}| = |q + \Delta_r|

Adım 5 — Tezgah uzunluğu aralığı ve mümkün q,r çiftleri
Tezgah uzunluğu 400 \le L \le 500 aralığında ve 16 ve 24 ile tam döşenebildiği için L en küçük ortak bölen 8’in katıdır. Uygun L değerleri için q=\lfloor L/48\rfloor alır:

  • q=8 için L = 384 + r ve izinli r: 16,24,40 → L=400,408,424
  • q=9 için L = 432 + r ve izinli r: 0,16,24,40 → L=432,448,456,472
  • q=10 için L = 480 + r ve izinli r: 0,16 → L=480,496 (24 ve 40 aşar)

Şimdi her olasılık için D=|q+\Delta_r| hesaplayalım:

  • q=8:

    • r=16:\; D=|8+2|=10
    • r=24:\; D=|8-2|=6
    • r=40:\; D=|8+0|=8
  • q=9:

    • r=0:\; D=|9+0|=9
    • r=16:\; D=|9+2|=11
    • r=24:\; D=|9-2|=7
    • r=40:\; D=|9+0|=9
  • q=10:

    • r=0:\; D=|10+0|=10
    • r=16:\; D=|10+2|=12

Adım 6 — Verilen seçeneklere göre en büyük geçerli fark
Mümkün L değerleri içinde elde edilebilecek farklar {6,7,8,9,10,11,12} dir. Soru seçenekleri arasında en büyük verilen değer 10’dur ve bu değer örneğin L=400 (q=8, r=16) veya L=480 (q=10, r=0) gibi uygun durumlarda sağlanır.

:white_check_mark: CEVAP: A) 10

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. EBOB/OKEK ve bloklama
  • Tanım: İki uzunluğun ortak düzenli tekrarını bulmak için en küçük ortak kat kullanılır.
  • Bu problemde: 16 ve 24 için \mathrm{lcm}=48 alınarak döşeme bloklarına ayrıldı.
  1. Parça kombinasyonlarının çakışma kontrolü
  • Tanım: İki satırda birleşim noktalarının üst üste gelmemesi için her bloğun iç düzeni farklı seçilmelidir.
  • Bu problemde: 48 cm bloğunda ya 3×16 ya da 2×24 kullanılır; iki sıranın aynı düzeni seçmesi iç birleşmelerde çakışma verir.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Yanlış Başlangıç Varsayımı

  • Yanlış: Kalanların her zaman serbestçe seçilebileceğini düşünmek.
  • Doğru: Kalan 32 cm durumunda çakışma zorunlu olduğundan bu seçenek elenir.
  • Neden yanlış: 32 cm sadece 16+16 ile döşenir ve iki sırada da 16 cm birleşmesi çakışır.
  • Düzeltme: Kalanları tek tek kontrol edip iç birleşmeleri karşılaştırın.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?