Bir konu üzerinde araştırma yapan Nazlı, Batuhan ve Irmak bilgi ile enformasyon arasındaki ilişkiyi tartışmaktadır.
Nazlı: Bir konu hakkında kitaplardan, internetten ve uzmanlardan çok sayıda veri elde edebiliriz. Ancak bunlara ulaşmak, konuyu bildiğimiz anlamına gelmez.
Batuhan: Bana göre önemli olan; elde edilen verilerin doğruluğunu ve birbiriyle ilişkisini ortaya koyabilmektir. Aksi hâlde yalnızca çeşitli verilere sahip oluruz.
Irmak: Bilgi, kişinin elde ettiklerini karşılaştırması, değerlendirmesi ve anlamlandırmasıyla oluşur. Bu nedenle kişi, verileri olduğu gibi kabul etmek yerine onları işleyen etkin bir özne olmalıdır.
Bu diyalogdan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?
A) Çok sayıda veriye ulaşmak, konuyu anlamak için yeterlidir.
B) Konuyu anlamak, en çok kabul gören görüşü benimsemeyi gerektirir.
C) Bilginin anlaşılması, günlük yaşamda kullanılmasına bağlıdır.
E) Zihinsel üretim, verilerin değiştirilmeden aktarılmasıyla oluşur.
Bilgi Felsefesinde Veri, Enformasyon ve Bilgi Ayrımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Epistemolojide bilgi (knowledge); ham verilerin (data) ve enformasyonun insan zihninde karşılaştırma, ilişkilendirme, sorgulama ve anlamlandırma gibi bilişsel süreçlerden geçirilmesiyle oluşan bilinçli bir sentezdir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Diyalogdaki üç konuşmacının ortak düşüncesi incelendiğinde; Nazlı salt veriye ulaşmanın bilmek olmadığını, Batuhan verilerin aralarındaki ilişkinin kurulması gerektiğini, Irmak ise kişinin verileri karşılaştırıp değerlendiren ve “işleyen etkin bir özne” olması gerektiğini savunmaktadır.
- A) Nazlı, çok sayıda veri elde etmenin konuyu bilmek anlamına gelmeyeceğini belirterek bu yargıyı doğrudan çürütmüştür.
- B) Diyalogda çoğunluğun benimsediği görüşe uyulması gerektiğine dair bir ifade veya uzlaşım vurgusu yer almaz.
- C) Parçada bilginin günlük hayattaki pratik faydasına (pragmatizme) veya kullanım alanlarına değinilmemiştir.
- D) Irmak’ın belirttiği “karşılaştırma, değerlendirme ve anlamlandırma” süreçleri ile Batuhan’ın belirttiği “ilişki kurma” eylemi, ham verilerin zihinsel olarak işlenerek bilgiye dönüştüğünü kanıtlar.
- E) Irmak’ın “verileri olduğu gibi kabul etmek yerine onları işleyen etkin bir özne olunmalı” sözü, verilerin doğrudan ve değiştirilmeden aktarılmasının bilgi üretimi için yeterli olmadığını gösterir.
CEVAP: D — Bilgi, elde edilen verilerin zihinsel olarak işlenmesiyle oluşur.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta anlam ve epistemoloji sorularında “veri (data)” ham/pasif materyali, “bilgi (knowledge)” ise zihnin bu materyali akıl yürütme yoluyla aktif olarak işlemesi sonucunda ulaşılan ürünü temsil eder. Zihnin aktifliğini belirten seçenek daima doğru yanıttır.