Bir kırtasiyede, uzunlukları eşit ve her biri 200 cm’den uzun olan kırmızı ve mavi renkli iki kâğıt şeritten etiketler hazırlanacaktır.
Kırmızı şeridin başındaki 12 cm’lik bölüm baskı hatası nedeniyle kesilip çıkarılacak, kalan bölümün tamamı 18 cm uzunluğunda eşit parçalara ayrılacaktır. Mavi şeridin tamamı ise 24 cm uzunluğunda eşit parçalara ayrılacaktır. Her iki şeritte de hiç artan parça kalmayacaktır.
Buna göre iki şeritten elde edilen toplam etiket sayısı en az kaçtır?
A) 21
B) 22
C) 24
D) 25
EKOK ve Modüler Bölünebilme Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İki farklı parçalama kuralına uyan ortak bir uzunluğu bulmak için doğrusal denklik bağıntıları veya EKOK (En Küçük Ortak Kat) özelliklerinden yararlanılır. Şerit uzunluğu L cm olmak üzere L > 200 şartı sağlanmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Matematiksel Modeli Kurma
Kırmızı ve mavi şeritlerin başlangıçtaki uzunlukları eşit olup bu uzunluğa L diyelim.
- Mavi şerit 24 cm’lik parçalara tam ayrıldığından: L = 24m (L, 24’ün tam katıdır).
- Kırmızı şeritten 12 cm kesilip atıldıktan sonra kalan kısım 18 cm’lik parçalara tam ayrıldığından:
Adım 2 — En Küçük L Değerini Belirleme
L = 24m ifadesini 18’e bölündüğünde 12 kalanını verecek şekilde inceleyelim:
Her terimi 6 ile sadeleştirdiğimizde:
Buradan m pozitif tam sayı değerleri 2, 5, 8, 11, \dots olur:
- m = 8 için: L = 24 \times 8 = 192\text{ cm} (ancak L > 200 şartını sağlamaz).
- m = 11 için: L = 24 \times 11 = 264\text{ cm} (200\text{ cm}'den büyük en küçük değerdir).
Adım 3 — Toplam Etiket Sayısını Hesaplama
- Kırmızı şeritten elde edilen etiket sayısı:
- Mavi şeritten elde edilen etiket sayısı:
- Toplam etiket sayısı:
CEVAP: D) 25 (Toplam etiket sayısı = 25)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bu tür sorularda L + 6 sayısının hem 18’in hem de 24’ün ortak katı olduğunu görmek pratik bir çözüm yoludur: \text{EKOK}(18, 24) = 72’dir. L + 6, 72’nin katı olacağından (72, 144, 216, 270\dots), L = 270 - 6 = 264\text{ cm} değeri doğrudan ve hızlıca bulunabilir.
