Bir kargo firmasının deposunda bir görevli aynı yatay zeminde eşit kütleli K, L ve M kolilerine ayrı ayrı sabit ve eşit kuvvetler uygulayarak kolilerin yerlerini değiştirmiştir. Bu hareketleri sırasında K kolisi sabit hızla hareket ederken L ve M kolileri ivmeli hareket etmiş ancak M kolisinin ivmesi L’ninkinden büyük olmuştur.
K, L ve M kolileri ile zemin arasındaki kinetik sürtünme kuvvetlerinin büyüklükleri sırasıyla f_{K}, f_{L} ve f_{M} olduğuna göre bunlar arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) f_{K} = f_{L} = f_{M}
B) f_{K} < f_{L} < f_{M}
C) f_{L} < f_{K} < f_{M}
D) f_{K} < f_{M} < f_{L}
E) f_{M} < f_{L} < f_{K}
Newton’un Hareket Yasaları ve Sürtünme Kuvveti İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Newton’ın İkinci Hareket Yasası’na göre bir cisme etki eden net kuvvet F_{\text{net}} = m \cdot a bağıntısıyla ifade edilir; yatay zeminde uygulanan kuvvet ile kinetik sürtünme kuvveti arasındaki ilişki F - f_s = m \cdot a şeklindedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Kolilerin İvmelerinin Belirlenmesi
K, L ve M kolilerinin kütleleri eşit (m) olup her birine aynı büyüklükte F kuvveti uygulanmıştır. Cisimlerin hareket durumları incelendiğinde:
- K kolisi sabit hızla hareket ettiğinden ivmesi sıfırdır: a_K = 0
- L ve M kolileri ivmeli hareket etmekte ve M’nin ivmesi L’ninkinden büyüktür: a_M > a_L > 0
- İvmeler arasındaki genel sıralama:
Adım 2 — Net Kuvvet ve Sürtünme Kuvveti Bağıntısının Yazılması
Kuvvet doğrultusundaki net kuvvet F_{\text{net}} = F - f olduğuna göre sürtünme kuvveti f = F - m \cdot a olarak yazılır:
- K kolisi için: F - f_K = m \cdot a_K = 0 \implies f_K = F
- L kolisi için: F - f_L = m \cdot a_L \implies f_L = F - m \cdot a_L
- M kolisi için: F - f_M = m \cdot a_M \implies f_M = F - m \cdot a_M
Adım 3 — Sürtünme Kuvvetlerinin Karşılaştırılması
Kütleler ve uygulanan kuvvetler eşit olduğundan, ivmesi en büyük olan cisimde net kuvvet en büyük, dolayısıyla harekete zıt yönlü sürtünme kuvveti en küçüktür:
CEVAP: E) f_M < f_L < f_K
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Eşit kütleli cisimlere aynı kuvvet uygulandığında ivmenin büyümesi, net kuvvetin arttığı anlamına gelir. Sürtünme kuvveti uygulanan kuvvete ters yönde etki ettiğinden; net kuvvetin büyük olması sürtünme kuvvetinin küçük olmasını gerektirir.
