Bir karbon atomuna vinil, etil ve metil grupları bağlandığında oluşan bileşiğin analizi

YKS TYT
1

uuo88yyu7hb

Soru Görseli
Soru Görseli1024×768 55.1 KB

2

Bir karbon atomuna vinil, etil ve metil grupları bağlandığında oluşan bileşiğin analizi

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Molekül Yapısını Oluşturma
Soruda bir merkezi karbon atomuna (C) dört farklı grup bağlandığı belirtiliyor (hidrojen dahil):

  1. Vinil grubu: -\text{CH}=\text{CH}_2
  2. Etil grubu: -\text{CH}_2\text{CH}_3
  3. Metil grubu: -\text{CH}_3
  4. Hidrojen atomu: Merkezi karbonun 4 bağını tamamlaması için bir de -\text{H} bağlıdır.

Molekülün açık yapısı şöyledir:
\text{CH}_2=\text{CH}-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}_2\text{CH}_3

Adım 2 — I. Öncülün Analizi (Adlandırma)

  • En uzun karbon zinciri seçilir: Vinil grubundaki çift bağı içeren en uzun zincir 5 karbonludur (Penten).
  • Numaralandırma: Çift bağa küçük numara gelecek şekilde sağdan sola doğru yapılır.
    1. ve 2. karbonlar arasında çift bağ vardır. 3. karbonda bir metil grubu bağlıdır.
  • Bileşiğin adı: 3-metil-1-penten olur. Ancak soruda doğrudan isim sorulmamış, öncüller üzerinden gidilmektedir.

Adım 3 — II. Öncülün Analizi (Geometrik İzomeri)

  • Cis-trans izomerliği için çift bağlı karbonların her birine iki farklı grup bağlı olmalıdır.
  • Bu molekülde 1. karbon atomuna iki tane hidrojen atomu (=\text{CH}_2) bağlıdır.
  • Çift bağlı karbonlardan birine aynı iki grup bağlı olduğu için bu molekülde cis-trans izomerliği görülmez. (II. öncül yanlıştır).

Adım 4 — III. Öncülün Analizi (Tollens Ayıracı)

  • Tollens ayıracı (\text{AgNO}_3/\text{NH}_3) ile beyaz çökelek oluşturma tepkimesini uç alkinler verir.
  • Bu molekül bir alkendir, alkin değildir. Yapısında üçlü bağ (-\text{C}\equiv\text{C}-) bulunmadığı için Tollens ayıracı ile tepkime vermez. (III. öncül yanlıştır).

Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması

  • :cross_mark: I. Öncül: (Eğer “3-metil-1-penten” dışında bir iddia varsa yanlıştır, soruda öncüller tam görünmemekle birlikte yapı analizi budur).
  • :cross_mark: II. Öncül: Cis-trans izomeri yoktur çünkü uç alkendir.
  • :cross_mark: III. Öncül: Beyaz çökelek oluşmaz çünkü alkin değildir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: Soruda verilen bilgilere göre molekül 3-metil-1-penten’dir. Cis-trans izomeri göstermez ve Tollens ile tepkime vermez. (Öncüllerin hangisinin “doğru” olarak sorulduğuna bağlı olarak yalnız I veya yalnız II gibi işaretleme yapılmalıdır; ancak kimyasal gerçeklik molekülün bir uç alken olduğudur).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Cis-Trans İzomerliği

  • Tanım: Çift bağlı karbonlara bağlı grupların uzaydaki diziliş farkıdır.
  • Bu problemde: C_1 atomunda iki hidrojen olduğu için bu özellik kaybolmuştur.

2. Tollens Deneyi

  • Tanım: Gümüş aynası veya beyaz çökelek oluşumuyla uç alkinleri tanımaya yarar.
  • Bu problemde: Yapı alken olduğu için tepkime gerçekleşmez.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Alken-Alkin Karıştırma

  • Yanlış: Vinil grubunu alkin grubuyla karıştırmak.
  • Doğru: Vinil -\text{CH}=\text{CH}_2 yapısındadır ve bir alkendir.
  • Neden Yanlış: Tollens tepkimesi sadece üçlü bağ içeren uç alkinlere hastır.

Bu bileşiğin bromlu suyun rengini giderip gidermeyeceğini veya hidrojenle doyurulduğunda hangi alkanın oluşacağını hesaplamamı ister misin?