39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Bir işi uzun süre aynı yöntemle yapmak, o yöntemin hızlı ve az çabayla uygulanmasını sağlar. Ne var ki koşullar değiştiğinde daha önce işe yarayan bir yöntem en uygun çözüm olmaktan çıkabilir. Bilişsel esneklik, kişinin böyle durumlarda aldığı yaklaşımı geri plana iterek yeni talep, kural veya önceliklere uygun bir strateji geliştirebilmesidir. Bu süreç, durumun farklılaşan yönlerini fark etmeyi, alışılmış tepkiyi baskılamayı ve soruna başka bir açıdan yaklaşabilmeyi içerir. Deneyim ise bu noktada farklı olasılıkları tanımayı kolaylaştırabileceği gibi kişinin belirli bir çözüm biçimine bağlı kalmasına da yol açabilir.
39. Bu parçaya göre bilişsel esneklikle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Alışılmış yaklaşımları yeni yöntemlerle birlikte kullanır.
B) Uygulama kolaylığını çözümün temel ölçütlerinden sayar.
C) Deneyimi çözüm çeşitliliğinin başlıca kaynağı kabul eder.
D) Bakış açısının yeni koşullara uyarlanmasını gerektirir.
E) Olasılıkları görmeyi yeni koşullara uyum için yeterli bulur.
40. Aşağıdaki deneyimlerden hangisi bu parçada söz edilen bilişsel esnekliğe örnek gösterilebilir?
A) Evdeki bitkilerden biri solmaya başlayınca daha önce uyguladığım bakım sırasını uyguladım. Toprağını yeniledim, saksıyı başka bir yere aldım ve sulama aralığını uzattım. Bir süre sonra bitkinin canlandığını gördüm.
B) Proje ödevim için aldığım kitabı anlamakta zorlanınca önemli yerlerini altını çizerek tekrar okudum. Sonuç alamayınca aynı yöntemi daha yavaş uygulayıp notlarımı ayrıntılandırdım. Üçüncü okumada konuyu daha iyi kavradım.
C) Mölyede çantaları belirli bir kalıba göre hazırlıyordum. Bu kez daha esnek bir kumaş kullanınca dikişlerin kumaşı topladığını gördüm. Kalıbı kumaşın yapısına göre yeniden çizdim. Parçaları birleştirme sırasını da buna göre değiştirdim.
D) Afiş hazırlarken önceki çalışmalarımda kullanmadığım birkaç farklı düzen tasarladım. Renk ve yazı seçeneklerini karşılaştırıp en dikkat çekici olanı seçtim. Tasarımı baştan sona bu düzenin görsel bütünlüğünü koruyarak tamamladım.
E) Okul dergisini hazırlarken geçen yıl oluşturduğum sayfa düzenini kullandım. Bu yıl yazılar daha kısa, görseller daha fazlaydı. Şablonlaki alanlar yeni içeriğe de uyduğu için sayfaları aynı yerleşimle zamanında tamamladım.
39. Soru: Bilişsel Esneklik ile İlgili Yargının Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
Parçada bilişsel esnekliğin, kişinin “alıştığı yaklaşımı geri plana iterek” ve “alışılmış tepkiyi baskılayarak” gerçekleştiği belirtilmiştir. Eski ve yeni yaklaşımların birlikte kullanıldığına dair bir bilgi yer almadığı için bu yargı çıkarılamaz.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
Metnin ilk cümlesinde aynı yöntemi uzun süre kullanmanın işi hızlı ve az çabayla yapmayı sağladığı belirtilmiş, ancak bu durum bilişsel esnekliğin temel ölçütü olarak değil, alışkanlığın bir sonucu olarak verilmiştir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
Deneyimin farklı olasılıkları görmeyi kolaylaştırabileceği gibi tek bir çözüme bağımlı kalmaya da yol açabileceği ifade edilmiştir. Deneyimin “başlıca kaynak” olduğuna dair kesin bir ifade yoktur.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
Metinde bilişsel esneklik; değişen durumlarda “yeni talep, kural veya önceliklere uygun strateji geliştirmek” ve “soruna başka bir açıdan yaklaşabilmek” şeklinde tanımlanmıştır. Bu da doğrudan bakış açısının yeni koşullara uyarlanmasını ifade eder.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
Olasılıkları görmenin sadece bir aşama olduğu, asıl sürecin yeni strateji geliştirmeyi ve alışılmış tepkiyi baskılamayı da içerdiği vurgulanmıştır; yani tek başına “yeterli” olduğu söylenemez.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Alışılmış yaklaşımları yeni yöntemlerle birlikte kullanır. — Parçada eski tepkinin baskılandığı belirtilmiştir.
B. Uygulama kolaylığını çözümün temel ölçütlerinden sayar. — Kolaylık bilişsel esnekliğin değil, rutinin sonucudur.
C. Deneyimi çözüm çeşitliliğinin başlıca kaynağı kabul eder. — Deneyimin kısıtlayıcı yönü de vurgulanmıştır.
D. Bakış açısının yeni koşullara uyarlanmasını gerektirir. — Parçadaki “yeni önceliklere uygun strateji geliştirme” ve “başka açıdan yaklaşma” ifadeleriyle tam örtüşür.
E. Olasılıkları görmeyi yeni koşullara uyum için yeterli bulur. — Yeterlilik vurgusu yapılmamıştır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Parçada geçen “soruna başka bir açıdan yaklaşabilme” ve “yeni kural veya önceliklere uygun strateji geliştirebilme” ifadeleri D seçeneğindeki “bakış açısının yeni koşullara uyarlanması” fikrini doğrudan doğrulamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Bakış açısının yeni koşullara uyarlanmasını gerektirir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
40. Soru: Bilişsel Esnekliği Örnekleyen Durumun Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
Kişi bitki solunca “daha önce uyguladığı bakım sırasını” aynen tekrarlamıştır. Bu durum yeni bir strateji geliştirmek değil, var olan alışkanlığı sürdürmektir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
Kitabı anlamakta zorlanan kişi farklı bir yöntem denemek yerine “aynı yöntemi daha yavaş uygulayarak” devam etmiştir. Yöntem değişikliği ve bakış açısı esnekliği içermez.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
Kişi çantaları hep belirli bir kalıpla hazırlarken kumaş türü değiştiğinde eski yöntemin kumaşı topladığını fark etmiştir. Bunun üzerine alışılmış yöntemi bırakıp kalıbı ve birleştirme sırasını yeni kumaşın özelliğine göre yeniden düzenlemiştir. Bu, değişen koşula göre eskiyi baskılayıp yeni strateji kurma tanımına tam uyar.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
Burada daha önce denenmemiş seçenekler arasından bir tercih yapılmıştır; ancak değişen bir koşula karşı eski alışkanlığı terk edip yeni stratejiye geçme durumu söz konusu değildir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
İçerik değişmesine rağmen geçen yılın hazır şablonu aynen kullanılmıştır. Bu durum eski kalıbı sürdürme örneğidir, bilişsel esneklik değildir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Eski bakım sırasını aynen uygulamak — Alışılmış yöntemin tekrarıdır.
B. Anlamayınca aynı yöntemi daha yavaş uygulamak — Aynı yöntemde ısrar etmektir.
C. Kumaş değişince kalıbı ve birleştirme sırasını yeniden düzenlemek — Koşul değiştiğinde eski yöntemi bırakıp yeni strateji geliştirmektir.
D. Farklı seçenekler arasından dikkat çekici olanı seçmek — Sadece tasarım tercihidir, koşul değişimi adaptasyonu değildir.
E. Eski sayfa düzeni şablonunu aynen kullanmak — Var olan kalıbı korumaktır.
Adım 7 — Son Doğrulama
C seçeneğindeki durum; değişen malzeme karşısında eski yöntemin işe yaramadığını fark etme, alışılmış kalıbı bir kenara bırakma ve yeni duruma uygun yeni bir yol çizme aşamalarını eksiksiz içerdiği için doğru örnektir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Atölyede çantaları belirli bir kalıba göre hazırlıyordum. Bu kez daha esnek bir kumaş kullanınca dikişlerin kumaşı topladığını gördüm. Kalıbı kumaşın yapısına göre yeniden çizdim. Parçaları birleştirme sırasını da buna göre değiştirdim.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam sorularında çeldiricileri daha hızlı elemek için metin-seçenek eşleştirme yöntemleri üzerine benzer bir soru daha incelememizi ister misin?