Bir fotoğrafın ardındaki hikaye

Soru Çözümü: Tam Sayıların Kuvveti

Fotoğraftaki soruyu inceleyelim:
Sorunun konusu, tam sayıların kuvvetlerini temel alıyor. Soruda mantar ve bal kabaklarının üzerinde yer alan sayılar bir kurala göre yerleştirilmiş. Buna göre A mantarında ve B bal kabağında yazılması gereken sayılar bulunarak A^B (A’nın B’nci kuvveti) hesaplanacak.

Soruyu Anlama

  • Mantar ve bal kabağı üzerinde 2 farklı eksik sayı (“A” ve “B”) var.
  • Her bir sayıyı yerine koymak için verilen matematiksel düzeni çözeceğiz.
  • Son adımda mantarın yerine “A” ve bal kabağının yerine “B” yazdıktan sonra A^B işlemini yapacağız.

Adım Adım Çözüm


1. A’nın Bulunması (Mantarın Üzerindeki Kullanım Kuralları)

Mantarın kuralları:

  • Üstte ve alttaki sayıların çarpımı, mantarın ortasındaki sayıyı verir.

A mantarı üzerindeki sayılar:
Sol üst: -3,
Sol alt: -3,
Ve orta sayı (sonuç): 81.

Formül:

-3 \times A = 81

A’yı bulmak için denklemden çözüm yapalım:

A = \frac{81}{-3}
A = -27

A’nın değeri: -27


2. B’nin Bulunması (Bal Kabağındaki Kullanım Kuralları)

Bal kabağının kuralları:

  • Üstteki ve alttaki sayıların toplamı, bal kabağının ortasındaki sayıyı verir.

B bal kabağı üzerindeki sayılar:
Üst sayı: 9,
Alt sayı: -6,
Ve orta sayı (sonuç): B.

Formül:

9 + (-6) = B

İşlemi yapalım:

B = 9 - 6
B = 3

B’nin değeri: 3


3. A^B İşleminin Yapılması

Artık A = -27 ve B = 3 değerlerini biliyoruz.
Buna göre:

A^B = (-27)^3

Bu işlemi yapalım:
(-27)^3 işlemi negatif bir sayının tek kuvveti olduğundan sonuç negatif olur:

-27 \times -27 \times -27 = -19683

Sonuç

Sorunun cevabı negatif bir tam sayı ile sonuçlanır. Cevap seçeneklerinde verilen değerler arasında bu işlemi gözden geçirerek çözümleme yapılır. Ancak eğer örnek işlem varsayım içi…

Bu soruda mantarların üzerindeki sayıların “taban ^ üs = içteki değer” kuralına, bal kabağındaki sayıların ise “üstteki sayı ÷ alttaki sayı = içteki kesir” (sadeleştirilmiş hâli) kuralına göre yazıldığı anlaşılıyor. Adım adım şöyle bakabiliriz:

• İkinci mantarda (5 ve 2 sayıları görülüyor) içte 25 yazılı. Bu 5² = 25 olduğunu gösterir.
• Üçüncü mantarda −3 ve A sayıları 81’i veriyor. −3’ün pozitif bir kuvvetinin 81 etmesi için üs = 4 olmalıdır (çünkü (−3)⁴ = 81). Dolayısıyla mantardaki A = 4’tür.

• İkinci bal kabağında üstte 8 ve altta −12 sayıları var; içteki kesrin −2/3 olarak gösterildiği anlaşılıyor. Gerçekten de 8 ÷ (−12) = −2/3’tür.
• Üçüncü bal kabağında üstte 9 ve altta −6 var; bu da 9 ÷ (−6) = −3/2 şeklinde sadeleşir. Kesrin payı −3, paydası 2 olduğuna göre B = 2’dir.

Sonuçta mantardan A = 4 ve bal kabağından B = 2 bulunur. İstenen A^B = 4² = 16’dır.

Soru

“Yukarıda verilen mantar ve bal kabaklarının üzerine belli kurallara göre sayılar yerleştirilmiştir. Buna göre mantarda A yerine yazılacak sayı ile bal kabağında B yerine yazılacak sayı dikkate alındığında A^B ifadesinin sonucu kaç olur?”

(A) 4 (B) 8 (C) 9 (D) 16

Cevap:

Aşağıdaki gibi mantarlarda “tabandaki sayı üstteki sayının kuvveti” kuralı geçerli olduğu anlaşılır:

• 2. sıradaki mantarda tepeye yazılan “5” ve yanına yazılan “2” ile ortaya çıkan 25 sayısı, 5² = 25 biçiminde elde edilmiştir.
• 3. sıradaki mantarda tepeye “−3” yazılıp sonuç “81” olduğuna göre, (-3)^A = 81 eşitliğinden A = 4 bulunur (çünkü (-3)⁴ = 81).

Benzer şekilde bal kabağındaki sayı B de sorudaki düzende 2 olarak belirlenir (sorunun görselinde bal kabağının üstünde/yanında yer alan değerlerden çıkarılır). Böylece:

A = 4
B = 2

olduğundan, A^B = 4² = 16 elde edilir. Dolayısıyla doğru şık 16 (D) olur.

@Ercan_Topguloglu