Soru:
Bir dikdörtgenler prizmasının bir köşesinden çikan
üç boyutundan eni yüksekliğinin 3 katı, boyu da
eninin 2 katıdır.
Prizmanın hacmi 144 cm’ olduğuna göre, priz-
manın yüzey alanı kaç cmdir?
A) 72
B) 96 C) 180 D) 192
E) 216
Bir dikdörtgenler prizmasının bir köşesinden çıkan üç boyutundan eni yüksekliğinin 3 katı, boyu da eninin 2 katıdır. Prizmanın hacmi 144 cm³ olduğuna göre, prizmanın yüzey alanı kaç cm²’dir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Hacim:V = a \cdot b \cdot c Yüzey alanı:S = 2(ab + ac + bc)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişkenleri tanımla
Yüksekliği h alalım.
Eni = 3h.
Boyu = 2 \cdot \text{eni} = 2 \cdot 3h = 6h.
Adım 2 — Hacimden h değerini bul
Hacim kurulumu:
V = h \cdot (3h) \cdot (6h)
= 18h^{3}
= 144
= h^{3} = 8
= h = 2
Adım 3 — Yüzey alanını hesapla
Boyutlar: h=2, eni =3h=6, boyu =6h=12.
Terimleri ayrı ayrı hesapla:
ab:
a \cdot b = h \cdot (3h)
= 3h^{2}
= 3 \cdot 2^{2}
= 3 \cdot 4
= 12
ac:
a \cdot c = h \cdot (6h)
= 6h^{2}
= 6 \cdot 2^{2}
= 6 \cdot 4
= 24
bc:
b \cdot c = (3h) \cdot (6h)
= 18h^{2}
= 18 \cdot 2^{2}
= 18 \cdot 4
= 72
Toplam:
ab + ac + bc = 12 + 24 + 72
= 108
Yüzey alanı:
S = 2 \cdot (ab + ac + bc)
= 2 \cdot 108
= 216\ \text{cm}^{2}
CEVAP:216 cm² (E şıkkı)
TEMEL KAVRAMLAR:
Hacim
Tanım: Bir cismin kapladığı üç boyutlu alanın ölçüsüdür.
Bu problemde: Dikdörtgenler prizması için V = a\cdot b\cdot c kullanıldı.
Yüzey alanı
Tanım: Bir cismin tüm yüzlerinin alanlarının toplamıdır.
Bu problemde: Dikdörtgenler prizması için S = 2(ab+ac+bc) kullanıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Boyutların yanlış yorumlanması
Yanlış: eni = x, yükseklik = 3x şeklinde almak (ters almak).
Doğru: verilen ifade “eni yüksekliğinin 3 katı” demektir; yani eni = 3 · yükseklik.
Neden yanlış: İfadeyi ters okumak hacim denkleminde küp değerini yanlış yapar.
Düzeltme: Metni dikkatle okuyup hangi ölçünün hangi ölçünün katı olduğunu doğru atayın.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?