Bir deney atölyesinde 84 mL mavi ve 120 mL sarı boya bulunmaktadır

Bir deney atölyesinde 84 mL mavi ve 120 mL sarı boya bulunmaktadır. Boyaların tamamı birbirine karıştırılmadan, hacimleri eşit ve mL cinsinden birer doğal sayı olan tüplere aktarılmış ve her tüp tamamen doldurulmuştur. Mavi boya bulunan tüplerin sayısı ile sarı boya bulunan tüplerin sayısı aralarında asal değildir.
Buna göre oluşturulabilecek tüm deney setleri tamamlandığında kullanılmayan tüp sayısı en az kaçtır?
A) 3
B) 6
C) 9
D) 12

EBOB-EKOK ve Aralarında Asallık Problemi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Eşit hacimli kaplara paylaştırma sorularında tüp hacmi ortak bölenlerden seçilir. İki doğal sayının oranı sadeleştiğinde kalan katsayıların aralarında asal olmaması için tüp hacmi \text{EBOB}(84, 120) değerinden küçük bir bölen olmalıdır.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Tüp Hacminin Olası Değerlerini Belirleme
Mavi boya 84\text{ mL} ve sarı boya 120\text{ mL} olup tüplerin hacmi (V) her iki sayının da ortak doğal sayı böleni olmalıdır.

\text{EBOB}(84, 120) = 12

Buna göre tüp hacmi V, 12’nin pozitif bölenleri olan 1, 2, 3, 4, 6, 12 değerlerini alabilir.

Adım 2 — Aralarında Asal Olmama Şartını Uygulama
Oluşan mavi tüp sayısı n_{\text{mavi}} = \frac{84}{V} ve sarı tüp sayısı n_{\text{sarı}} = \frac{120}{V} olur. Bu sayıların \text{EBOB}'u:

\text{EBOB}(n_{\text{mavi}}, n_{\text{sarı}}) = \frac{\text{EBOB}(84, 120)}{V} = \frac{12}{V}

Tüp sayılarının aralarında asal olmaması için \frac{12}{V} > 1 olmalıdır. Dolayısıyla V \neq 12 olmalıdır (V = 12 seçilirse tüp sayıları 7 ve 10 olup aralarında asal olur).

Adım 3 — Kullanılmayan Tüp Sayısını En Aza İndirme
Her sette 1 mavi ve 1 sarı tüp kullanıldığından n_{\text{mavi}} kadar set oluşturulur ve geriye sarı tüplerden artar:

\text{Kullanılmayan tüp sayısı} = n_{\text{sarı}} - n_{\text{mavi}} = \frac{120 - 84}{V} = \frac{36}{V}

Artan tüp sayısının en az olması için V < 12 şartını sağlayan en büyük bölen V = 6\text{ mL} seçilir:

  • Mavi tüp sayısı: \frac{84}{6} = 14 adet
  • Sarı tüp sayısı: \frac{120}{6} = 20 adet (14 ve 20 aralarında asal değildir, kuralı sağlar)
  • Kullanılmayan tüp sayısı: 20 - 14 = 6 adet

:white_check_mark: CEVAP: B) 6 (Kullanılmayan sarı tüp sayısı)

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorudaki “aralarında asal değildir” koşulu gözden kaçırıldığında V = 12 alınarak 10 - 7 = 3 (A seçeneği) bulunur; bu soru tipinin en yaygın çeldiricisi en büyük ortak bölenin doğrudan tüp hacmi kabul edilmesidir.