Bir dalga leğeninde, K ortamından gönderilen doğrusal dalgalar L ortamına şekildeki gibi geçmiştir. Buna göre I, II ve III numaralı yargılardan hangileri doğrudur?
Cevap:
Bu tip dalga kırılması (refraksiyon) sorularında, dalga leğeninde su derinliği arttıkça dalga hızı artar ve dalga boyu uzar ancak frekans değişmez. Dolayısıyla:
- K ortamı L ortamından daha derindir ifadesi, verilen şekilde dalga hızının büyük olduğu ortama dair işaretler varsa doğru olabilir. Diagramda dalgalar, K’den L’ye geçerken sığ ortama geçiyormuş gibi kırılıyorsa K daha derin kabul edilir.
- K ortamındaki dalga hızı L’dekinden daha küçüktür ifadesi, eğer K derin ve L sığ ise yanlış olur; çünkü derin ortamın dalga hızı daha fazladır.
- K ortamından L ortamına geçen dalganın frekansı azalmıştır ifadesi de yanlıştır; frekans, ortam geçişlerinde değişmez.
Dolayısıyla yalnız I (1. ifade) doğrudur.
Köpek Kovucu ve Ultrasonik Sesler
Soru: “Köpek kovucu, köpek fobisi olan kişiler için üretilmiş ultrasonik özelliklere sahip bir cihazdır. Bu cihaz, köpeklerin kulaklarının hangi ses özelliğine hassas olduğunu gösterir?”
Cevap:
Köpeklerin kulakları, insanların işitemediği yüksek frekanslı (ultrasonik) seslere karşı daha hassastır. İnsan kulakları yaklaşık 20 Hz – 20.000 Hz aralığındaki sesleri duyabilirken, köpekler 40.000 Hz’e kadar uzanan daha yüksek frekansları algılayabilir. Köpek kovucu cihazlar da tam bu yüksek frekans aralığında ses yayarak köpeklerin rahatsız olmasını sağlar.
Ultrason Cihazının Çalışma Prensibi
Soru: “Ultrason cihazında oluşturulan ses dalgalarının hangi özelliğinden yararlanılarak görüntüleme yapılır?”
Cevap:
Ultrason cihazları, ses dalgalarının yansıması (eko) prensibinden yararlanır. İnsan vücuduna gönderilen yüksek frekanslı (ultrasonik) ses dalgaları iç dokulardan geri yansır ve geri dönen ekolar bilgisayar tarafından işlenerek görüntüye dönüştürülür. Bu sayede non-invaziv şekilde organların veya fetüslerin ayrıntılı görüntülemesi mümkündür.
Ses Yalıtımı ve İlgili Maddeler
Soru: “Yaşam alanlarında sesin ortamlar arasındaki iletimini önlemek için yapılan işlemlere ses yalıtımı denir. Ses yalıtımı ile ilgili I, II ve III numaralı yargılardan hangileri doğrudur?”
- Pürüzlü ve yumuşak malzemeler sesin hem şiddetini hem de yansımasını azaltır.
- Binalarda çift cam, cam yünü ve strafor kullanımı ses yalıtımı sağlar.
- Metal malzemenin ses yutma kapasitesi, süngerle kaplı bir yüzeye göre daha azdır.
Cevap:
Bu üç ifade de doğrudur.
- Pürüzlü yüzeylere sahip, özellikle sünger, keçe, kumaş benzeri malzemeler sesin yansımasını azaltır, ayrıca şiddet kayıplarına neden olur (sesin bir kısmı soğrulur).
- Çift cam, cam yünü, strafor gibi yalıtım malzemeleri aradaki hava boşluklarını azaltıp titreşimlerin diğer ortama geçişini en aza indirir.
- Metal gibi düz ve sert yüzeyler ses dalgalarını daha kolay yansıtır. Bu nedenle süngerle kaplı bir yüzeye kıyasla az ses yutar.
Özet Tablosu
Aşağıdaki tabloda, sorular ve kısa cevap özetleri bir arada gösterilmiştir:
| Soru Başlığı | Doğru/Verilen Yanıt |
|---|---|
| Dalga leğeninde K’den L’ye kırılma: Hangi yargılar doğru? | Yalnız I: K daha derin, bu nedenle K’de dalga hızı daha büyük, frekansı değişmez. |
| Köpek kovucu cihazın gösterdiği köpek kulak özelliği | Yüksek frekans (ultrasonik) seslere hassasiyet |
| Ultrason cihazında görüntülemenin temel prensibi | Ses dalgalarının yansıması (eko) |
| Ses yalıtımı ile ilgili üç yargı | Hepsi doğru: (1) Pürüzlü-yumuşak malzeme yansıma ve şiddeti azaltır, (2) Çift cam vb. yalıtım sağlar, (3) Metal yüzey daha az ses emer |
Answer:
Tüm soruların çözümlerine bakıldığında:
- Dalga kırılmasında yalnız 1. yargı doğrudur (K ortamı derindir).
- Köpek kovucu cihaz, köpek kulaklarının ultrasonik seslere duyarlı olduğunu gösterir.
- Ultrasonik görüntüleme, ses dalgalarının yansıması esasına dayanır.
- Ses yalıtımı ile ilgili verilen üç madde de geçerlidir.