Merdiven Basamak Sayılarının En Az Toplamının Bulunması
Problem Özeti:
- Basamak yüksekliği ve genişliği birbirine eşit, doğal sayı ve 20 cm’den az.
- I. merdivenin genişliği 180 cm, II. merdivenin yüksekliği 210 cm.
- Her iki merdivendeki basamak sayılarının toplamı en az kaçtır?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Basamak boyutlarını tanımlama
Basamak yüksekliği = Basamak genişliği = x cm (doğal sayı ve x < 20).
Adım 2 — Merdiven basamak sayısı ifadeleri
- I. merdivende: Genişliği = n_1 \times x = 180 cm → n_1 = \frac{180}{x}
- II. merdivende: Yüksekliği = n_2 \times x = 210 cm → n_2 = \frac{210}{x}
Her iki basamak sayısı da doğal sayı olmalı.
Adım 3 — n_1 ve n_2 doğal sayı koşullarını inceleme
- n_1 = \frac{180}{x} bir doğal sayı olmalı → x 180’in böleni
- n_2 = \frac{210}{x} bir doğal sayı olmalı → x 210’in böleni
Yani x, hem 180’in hem 210’in ortak böleni olmalı.
Adım 4 — x için mümkün en büyük ortak böleni bulma (20 cm’den küçük)
- 180 ve 210 sayılarının ortak bölenleri:
Öncelikle, 180 ve 210 sayılarının asal çarpanlara ayrılması:
- 180 = 2^2 \times 3^2 \times 5
- 210 = 2 \times 3 \times 5 \times 7
Ortak bölenlerin en büyüğü (EBOB):
2^1 \times 3^1 \times 5^1 = 30 cm
Fakat 30 cm, 20 cm’den büyük olduğu için uygun değil.
Ortak bölenlere bakalım:
Ortak bölenler: 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 30
20 cm’den küçük ve ortak bölen olanlar: 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15
Adım 5 — Her ortak bölen için basamak sayılarının toplamı
-
x=15
n_1 = \frac{180}{15} = 12
n_2 = \frac{210}{15} = 14
Toplam = 26
-
x=10
n_1 = \frac{180}{10} = 18
n_2 = \frac{210}{10} = 21
Toplam = 39
-
x=6
n_1 = 30
n_2 = 35
Toplam = 65
-
x=5
n_1 = 36
n_2 = 42
Toplam = 78
-
x=3
n_1 = 60
n_2 = 70
Toplam = 130
-
x=2
n_1 = 90
n_2 = 105
Toplam = 195
-
x=1
n_1 = 180
n_2 = 210
Toplam = 390
Adım 6 — En küçük toplamı seçme
En küçük toplam 26 (x=15 cm).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 26
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
- Doğal sayı: 1, 2, 3 gibi pozitif tam sayılar.
- Bölen: Bir sayıyı tam bölen sayı.
- EBOB (En Büyük Ortak Bölen): İki sayının ortak bölenleri içinde en büyüğü.
Yaygın Hatalar:
- Yanlış bölen seçimi
- Yanlış: x=30 cm’yi seçmek (20 cm’yi aşar)
- Doğru: 20’den küçük ortak bölenler aranmalıdır.
- Toplamı minimize etmemek
- Yanlış: Sadece büyük x’i seçip toplamı kontrol etmemek
- Doğru: Tüm uygun ortak bölenler için toplam kontrol edilir.
Başka bir örnek veya açıklama ister misin? Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 