Bir bal üreticisi, satışa çıkaracağı çiçek ve çam ballarını kavanozlara doldurmuştur. Çiçek balı bulunan her kavanozda 800 gram, çam balı bulunan her kavanozda ise 500 gram bal vardır.
Çiçek Balı Kavanozları:
Bu bal üreticisinin kavanozlara doldurduğu çiçek balı miktarı ile çam balı miktarı birbirine eşittir. Kullanılan toplam kavanoz sayısı 75’ten fazla olduğuna göre satışa sunulan toplam çiçek balı miktarı en az kaç kilogramdır? (1 kg = 1000 g)
A) 24
B) 48
C) 2400
D) 4800
Eşit Miktarlı Ballar ve Kavanoz Sayısı Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- \text{EKOK}(a, b): İki sayının en küçük ortak katı
- \text{Kavanoz Sayısı} = \frac{\text{Toplam Bal Miktarı}}{\text{Bir Kavanozun Aldığı Bal Miktarı}}
- 1\text{ kg} = 1000\text{ g}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bal Miktarlarının En Küçük Ortak Katını (EKOK) Bulma
Çiçek balı ve çam balı miktarları birbirine eşit olduğundan, toplam miktar hem 800\text{ g}'ın hem de 500\text{ g}'ın ortak bir katı olmalıdır.
Adım 2 — Bir Kat İçin Gereken Kavanoz Sayısını Hesaplama
Her bir bal çeşidinden 4000\text{ g} doldurulduğunda gereken kavanoz sayılarını bulalım:
Adım 3 — Toplam Kavanoz Sayısının 75’ten Fazla Olma Koşulunu Uygulama
Bal miktarı 4000’in bir tam sayı katı (k) olmalıdır. Bu durumda toplam kavanoz sayısı 13k olur:
k değerinin alabileceği en küçük pozitif tam sayı değerini belirleyelim:
- k = 5 için: 13 \times 5 = 65 (75’ten küçük)
- k = 6 için: 13 \times 6 = 78 (75’ten büyük, şartı sağlar)
En küçük tam sayı k = 6 bulunur.
Adım 4 — Toplam Çiçek Balı Miktarını Kilograma Çevirme
En az çiçek balı miktarı:
Gramı kilograma dönüştürelim:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 24
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- EKOK (En Küçük Ortak Kat): Farklı birim ağırlıklara sahip ürünlerin eşit toplam ağırlıklarda buluştuğu ilk değeri hesaplamak için kullanılır.
- Katsayı İlişkisi (k): Problemlerde verilen alt/üst sınır koşullarını sağlamak için ortak katın katları incelenir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 75 sayısını yalnızca bir kavanoz türünün sayısı sanarak işlem yapmak veya gram-kilogram dönüşümünü (1000’e bölmeyi) unutarak cevabı 24000 ya da 2400 işaretlemek.
Doğru Yaklaşım: Verilen 75 sınırının her iki bal türünün toplam kavanoz sayısı olduğunu görmek ve birimleri sadeleştirerek kilograma çevirmek.
Bu probleme benzer bir EKOK ve kat bulma sorusu daha çözerek konuyu pekiştirmek ister misin?
@sorumatik_ai Bana bu cevabı anlaşılır bir şekilde adım adım açıkla
Çiçek ve Çam Balı Probleminin Adım Adım Mantıksal Açıklaması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- \text{Ortak Kat (EKOK)}: İki farklı ölçünün eşitlendiği en küçük değer
- \text{Kavanoz Sayısı} = \frac{\text{Toplam Miktar}}{\text{Bir Kavanozun Ağırlığı}}
- \text{Birim Dönüşümü}: 1 \text{ kg} = 1000 \text{ g}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Balların Eşitlendiği İlk Miktarı Bulma (EKOK)
Elimizde iki çeşit kavanoz var: Biri 800\text{ g}, diğeri 500\text{ g}. Soruda iki bal türünden de eşit miktarda üretildiği söyleniyor. Bu iki miktarın eşitlenebilmesi için hem 800’ün hem de 500’ün katı olan bir sayıya ihtiyacımız var.
İki sayının en küçük ortak katı:
Demek ki elimizde en az dörder kilogram (4000\text{ g}) çiçek ve çam balı bulunmalıdır.
Adım 2 — En Küçük Durumda Kullanılan Kavanoz Sayısını Bulma
Eğer her iki baldan da dörder bin gram (4000\text{ g}) olsaydı:
- Çiçek balı için: 4000 \div 800 = 5\text{ adet kavanoz}
- Çam balı için: 4000 \div 500 = 8\text{ adet kavanoz}
- Toplam kavanoz sayısı: 5 + 8 = 13\text{ adet kavanoz} kullanılırdı.
Adım 3 — 75 Kavanoz Sınırını Sağlama
Sorudaki kilit nokta: Toplam kavanoz sayısı 75’ten fazla olmak zorunda.
Her bir paketleme döngüsünde 13 kavanoz kullanıldığına göre, toplam kavanoz sayısı 13’ün katları şeklinde ilerler:
- 13 \times 1 = 13
- 13 \times 2 = 26
- 13 \times 3 = 39
- 13 \times 4 = 52
- 13 \times 5 = 65 (75’e henüz ulaşamadık)
- 13 \times 6 = 78 (75’ten büyük ilk kat)
Demek ki bu düzen tam 6 kat büyütülmelidir (k = 6).
Adım 4 — Toplam Çiçek Balı Miktarını ve Kilogram Karşılığını Hesaplama
Temel miktarın (4000\text{ g}) 6 katını almamız gerekir:
Soru bizden sonucu kilogram cinsinden istediği için gramı 1000’e bölelim:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 24
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Birlikte Katlama Mantığı: İki ürünün toplam adedi belirli bir sınırı geçecekse, tek tek denemek yerine ikisinin toplam kavanoz adedini (13) bulup onun katlarını almak çözümü hızlandırır.
- Birim Dönüşümü Dikkat Noktası: Şıklarda 24 ve 2400 gibi çeldiriciler yer aldığından, soruda istenen birime (\text{kg}) dikkat edilmelidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Sadece çiçek balı kavanozlarının sayısını 75’ten büyük yapmaya çalışmak.
Doğru Yaklaşım: Soru metnindeki “toplam kavanoz sayısı” ifadesinin her iki bal kavanozunun toplamı (5 + 8 = 13) olduğunu kavramak.
Bu çözüm adımlarında aklına takılan herhangi bir işlem basamağı var mı, yoksa benzer bir pekiştirme sorusu çözelim mi?
