Bir araştırmada, farklı yaş gruplarındaki insanların A ürününü tercih etme sıklığı aşağıdaki grafikte gösterilmiştir.
Kişi Sayısı
Ergen (10-17)
Genc (18-34)
Orta Yaş (35-49)
Yaşlı (50-64)
Yaş Grubu (65 ve üzeri)
Leyla Hanım ve Kemal Bey bu grafiği inceleyerek yorumlamışlardır.
Leyla: “Genç yaş grubundaki insanların belirli bir ürünü diğer yaş gruplarına göre daha çok tercih ettiğini söyleyebiliriz. Öyle ise bu ürün yaş grubundaki bireylerle beraber tamamlanmıştır.” yorumunu yapmıştır.
Kemal: “Orta yaş grubundaki insanların A ürününü tercih etme sıklığı; genç gruplardakinden daha fazla, tercih etme sıklığına da dikkat edilerek görülmektedir. Bu durumda, orta yaş grubuna ürünümüzü daha iyi pazarlarsak sektördeki etkinliğimiz daha da artacaktır.” yorumunu yapmıştır.
Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Leyla’nın yaptığı yorum doğru mu? Nedenleri ile birlikte açıklayınız.
CEVAP: Hayır, Leyla’nın yaptığı yorum doğru değildir.
AÇIKLAMA: Grafikte genç yaş grubunun A ürününü tercih etme sıklığının diğer gruplardan daha fazla olduğu görülüyor. Ancak Leyla, buradan “ürün yaşlı bireylere tanıtılmamalıdır” sonucunu çıkarıyor. Bu sonuç grafikten doğrudan çıkarılamaz; çünkü grafik sadece hangi yaş grubunun ürünü ne kadar tercih ettiğini gösterir, ürünü kime tanıtıp tanıtmamamız gerektiğini söylemez.
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Veri yorumlama
Tanım: Grafikte verilen bilgileri doğru şekilde anlamlandırmaktır.
Bu problemde: Yaş gruplarının tercih sıklıkları karşılaştırılmıştır.
2. Grafikten çıkarım yapma
Tanım: Verilen veriye dayanarak sonuç bulmaktır.
Bu problemde: Sadece tercih sıklığı görülür, tanıtım kararı gibi ek sonuçlar çıkarılamaz.
3. Hatalı genelleme
Tanım: Az bilgiden fazla sonuç çıkarmaktır.
Bu problemde: Leyla, grafikte olmayan bir yorumu eklemiştir.
Sık Yapılan Hatalar:
Grafikte olmayan sonucu söylemek
Yanlış: “Bu ürün yaşlılara tanıtılmamalıdır.”
Doğru: “Genç yaş grubunda tercih sıklığı daha fazladır.”
Neden yanlış: Grafik böyle bir pazarlama önerisi vermemektedir.
Düzeltme: Sadece grafikteki veriye dayanarak yorum yapılmalıdır.
a) Leyla’nın yaptığı yorum doğru mu? Nedenleri ile birlikte açıklayınız.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Grafik verisini inceleme
Grafikte, “Genç (18-45)” yaş grubunun tercih sıklığı en yüksek olarak yaklaşık 50 kişi civarındadır. “Yaşlı (65-80)” yaş grubunun tercih sıklığı ise yaklaşık 20 kişi civarındadır.
Adım 2 — Leyla’nın yorumu değerlendirme
Leyla, genç yaş grubunun ürünü diğer yaş gruplarına göre daha çok tercih ettiğini ve bu nedenle ürünün yaş grubundaki bireylerle tamamlandığını söylüyor. Ancak grafiğe göre;
Genç grubunun tercih sıklığı en yüksek olsa da, bu “sadece gençler ürünü tercih eder” anlamına gelmez.
Diğer yaş grupları da ürünü tercih etmektedir.
Adım 3 — Sonuç çıkarımı
Leyla’nın genç grubu vurgulaması doğru; çünkü gençler en yüksek tercih oranına sahip. Ancak “ürün yaş grubundaki bireylerle beraber tamamlanmıştır” ifadesi grafikle desteklenmiyor. Çünkü diğer yaş gruplarının da ürünü tercih ettiği gözükmektedir. Bu yüzden Leyla’nın yorumu yarı doğrudur ama tam anlamıyla doğru değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: Leyla’nın yaptığı yorum tam olarak doğru değildir. Genç yaş grubunun ürünü diğer yaş gruplarına göre daha fazla tercih ettiği grafikte görülmektedir ancak ürünün sadece genç yaş grubuyla “tamamlandığı” veya diğer yaş grubundakilere tanıtılmaması gerektiği yorumu yanlış olur. Çünkü diğer yaş grupları da ürünü tercih etmektedir ve ürünün tanıtımı sadece gençlere sınırlanmamalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka bir örnek veya Kemal’in yorumunun çözümünü ister misin?