Bir aracın 20 eş bölmeye ayrılmış yakıt göstergesindeki kırmızı ibre deponun doluluk oranını göstermektedir.
Şekil-1
Şekil-2
Aracın yakıt göstergesi Şekil-1’deki gibiyken bir miktar yakıt kullanılmış daha sonra depoya 16 litre benzin doldurulduğunda depodaki boşluğun hacmi son duruma göre \%25 oranında azalarak Şekil-2’deki görünüm oluşmuştur.
Buna göre, bu aracın deposu tamamen dolu iken kaç litre yakıt alır?
A) 160
B) 120
C) 80
D) 60
E) 40
Kesir Problemleri ve Gösterge Okuma Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir depoya eklenen yakıt miktarı, depodaki boş hacmi eklenen miktar kadar azaltır. Deponun toplam hacmine V denildiğinde, göstergedeki her bir bölme \frac{V}{20} birimlik hacmi temsil eder.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Boşluğun Hacmini Belirleme
Depoya 16\text{ litre} benzin eklendiğinde boşluğun hacmi \%25 oranında azalmıştır. Yapılan 16\text{ litrelik} ekleme, ekleme yapılmadan önceki boşluğun \%25’ine (\frac{1}{4}'ine) karşılık gelir:
Benzin eklendikten sonra (Şekil-2 durumunda) depoda kalan boşluğun hacmi:
Adım 2 — Göstergedeki İbreyi ve Toplam Hacmi Hesaplama
Gösterge 20 eş bölmeye ayrılmıştır:
- 0 ile \frac{1}{4} arası: 5 bölme
- \frac{1}{4} ile \frac{1}{2} arası: 5 bölme
Şekil-2’deki ibre incelendiğinde, \frac{1}{4} hizasından (5. bölme) 3 bölme ileride, yani 8. bölmede durmaktadır.
- Deponun doluluk oranı: \frac{8}{20}
- Deponun boşluk oranı: \frac{20 - 8}{20} = \frac{12}{20}
Depodaki 48\text{ litrelik} boşluk, deponun \frac{12}{20}'sine karşılık geldiğinden toplam depo hacmi (V):
CEVAP: C) 80 (V = 80\text{ litre})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Eklenen yakıt doğrudan boşluğun azalma miktarına eşittir. Bu tür sorularda harcanan ilk yakıt miktarını bulmaya gerek kalmadan, doğrudan eklenen 16\text{ litrenin} boşluğun \%25’i olduğu bağıntısından son durumdaki boş hacme ulaşmak en pratik çözümdür.
