Shnsbsbdhdhdh
Yardım talebiniz: Sıfat-Fiil etkinliğini nasıl yapacağınızı bilmiyorsunuz
Cevap:
Öncelikle, sıfat-fiilin ne olduğunu ve nasıl bulunacağını açıklayalım, ardından etkinlikteki cümlelerde sıfat-fiilleri nasıl bulup altını çizeceğinizi adım adım anlatalım.
1. Sıfat-Fiil Nedir?
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiilden türeyen ve ismin önünde veya arkasında onun yerine geçerek ona nitelik veya özellik bildiren kelimelerdir.
- Genellikle -en, -an, -miş, -mış, -muş, -müş, -ecek, -acak ekleriyle yapılır.
- Sıfat-fiiller cümlede sıfat gibi davranır ve isimleri niteleyerek onların özelliklerini belirtir.
Örnekler:
- Koşan çocuk (koşan: koş- fiilinden türemiş, çocuk isimini niteliyor)
- Yazılacak kitap (yazılacak: yaz- fiilinden türemiş, kitap ismini niteliyor)
- Bitmiş ödev (bitmiş: bit- fiilinden türemiş)
2. Etkinlikte Ne Yapmalısınız?
Aşağıdaki cümlelerde sıfat-fiilleri bulun ve altını çizin.
3. Adım Adım Çözüm Yöntemi
- Cümlenin içindeki kelimeleri dikkatlice okuyun.
- Kelimenin kökü bir fiil mi?
- Ek olarak -en, -an, -miş, -acak, -ecek gibi sıfat-fiil ekleri var mı?
- Bu kelime, cümlede bir ismi (ad) niteliyor veya açıklıyor mu?
- Evet ise, o kelime sıfat-fiildir.
- O kelimenin altını çizin.
4. Örneğin 1. cümlede sıfat-fiil bulalım
Cümle: “Yurt dışına yapılacak olan turda birçok tarihî alan gezilecek.”
- “yapılacak” → yapmak fiiline eklenmiş “-acak” sıfat-fiil eki var. Nitelediği “turda” ismi var ve tur hakkında bilgi veriyor. Altını çizmeliyiz.
- “gezilecek” → gezmek fiiline eklenmiş “-ilecek” sıfat-fiili. Nitelediği “alan” ismi için kullanılmış. Altını çizmeliyiz.
5. Etkinlikte verilen cümlelerdeki sıfat-fiillere genel örnekler
| Cümle No | Sıfat-Fiiller |
|---|---|
| 1 | yapılacak, gezilecek |
| 2 | uğraştığım, bulaşan |
| 3 | parladığı, yaşadığı |
| 4 | doğudan, doğru, görünen |
| 5 | kurumuş |
| 6 | vazgeçilmez |
6. Örnek Çözüm
Cümle: “Kedinin tüylerine bulaşan zili temizlemek için çok uğraştık.”
- “bulaşan”: bulaş- fiili + -an eki, “tüyler” ismini niteliyor → sıfat-fiil
- “uğraştık” fiil hali, sıfat-fiil değil → altını çizme.
7. Bu cümlelere göre sıfat-fiilleri altını çizerek yazınız:
| Cümle | Sıfat-Fiil | Altını Çizin |
|---|---|---|
| Yurt dışına yapılacak olan turda … | yapılacak, gezilecek | yapılacak, gezilecek |
| Akılma günleri yazmak için uğraştığım hikâye | uğraştığım | uğraştığım |
| Kedinin tüylerine bulaşan zili … | bulaşan | bulaşan |
| Yıldızların parladığı, kaç yaşında oldukları | parladığı | parladığı |
| Dereler, göller ve nehirler kurumuş | kurumuş | kurumuş |
| Türk mutfağının vazgeçilmez tahıllarından biri | vazgeçilmez | vazgeçilmez |
8. Özet ve Tavsiyeler
- Fiil kökü + -en, -an, -miş, -acak, -ecek gibi ekleri olan kelimeleri ara.
- Bu kelimeler isimleri (genellikle cümlede bir şeyin veya kişinin önünde) niteliyorsa, sıfat-fiildir.
- Altını çiz.
Tablo: Sıfat-Fiil Ekleri ve Örnek Kullanımı
| Ekler | Fiil Kökü | Örnek Sıfat-Fiil Kelime | Anlamı/Açıklama |
|---|---|---|---|
| -an / -en | bulaş | bulaşan | Tüylere bulaşmış olan |
| -miş / -mış | kuru | kurumuş | Kuru olmuş (kurumuş olan) |
| -acak / -ecek | yap | yapılacak | Yapılacak işlem veya tur |
| -dığı / -diği | parlama | parladığı | Parlayan (yıldız) |
| -en / -an (zamirli) | uğraş | uğraştığım | Uğraştığım hikâye (benim uğraştığım) |
| -mez / -maz | vazgeç | vazgeçilmez | Vazgeçilemeyen |
Umarım açıklamalar ve örnekler ödevinizi yapmanızda yardımcı olur. Eğer anlamadığınız kısım varsa veya başka bir sorunuz olursa tekrar sorabilirsiniz.
Başarılar!
Fotoğraftaki etkinlikle ilgili yardım etmek ister misin? Gönderdiğin fotoğrafta görünen başlık “ETKİNLİK 2: Sıfat‑Fiil” — yani cümlelerdeki sıfat‑fiilleri (fiilden sıfat yapan ekleri) bulup altını çizmeniz isteniyor. Aşağıda nasıl bulacağınızı adım adım ve örneklerle anlattım; istersen fotoğrafın daha net halini yükleyin ya da cümleleri yazın, ben tek tek işaretleyeyim.
Kısa açıklama — Sıfat‑Fiil (Fiilden türeyen sıfat)
- Sıfat‑fiil, bir fiilin ek alıp bir ismi niteleyen hâlidir; yani fiilden türeyip “sıfat gibi” davranır.
- Bulmak için: kelimenin bir fiilden gelip gelmediğine bakın ve o kelimenin bir ismi niteleyip nitlemediğini kontrol edin (ör. “gülen çocuk” — “gülen” fiilden türemiş ve “çocuk”u niteliyor).
Yaygın sıfat‑fiil (participle) ekleri ve örnekleri:
- -an / -en → yürüyen insan, gelen haber
- -miş / -mış / -muş / -müş → gelmiş öğrenci, yapılmış yemek
- -dik / -dık / -duk / -dük → yapılan iş, gördüğümüz yer
- -ecek / -acak → gelecek sınav, yapılacak görev
- -ası / -esi (çoğu yerde “-ası/-esi” şeklinde) → sevilmesi gereken, okunası kitap
- -maz / -mez (olumsuz niteleme) → görmez göz, unutulmaz an
Basit kontrol yöntemi (adım adım):
- Cümlede şüphelendiğiniz kelimeyi bulun.
- Kelimenin kökünü ve ekini ayırın; kök bir fiil mi? (ör: “yap-”, “gel-”, “oku-”)
- Bu kelime cümlede bir ismi niteliyor mu (sıfat görevinde mi)? Eğer evetse altını çizin.
- Bazı formlar yüklem (fiil) gibi görünse de ismi niteliyorsa sıfat‑fiildir (ör. “yapılan” hem fiil kökenlidir hem “iş” i niteler).
Kısa örnek tablosu
| Ek | Örnek kelime | Hangi ismi niteler? |
|---|---|---|
| -an/-en | gelen | gelen yol, gelen haber |
| -miş/-mış | gelmiş | gelmiş misafir |
| -dik/-dık | yapılan | yapılan ödev |
| -ecek/-acak | gelecek | gelecek hafta |
| -ası/-esi | okunası | okunası kitap |
İstersen şimdi:
- Fotoğrafı daha net yükle, ben cümlelerdeki sıfat‑fiilleri altını çizilmiş/işaretlenmiş şekilde tek tek yazayım; veya
- Fotoğraftaki 1‑6 arası (veya hangi numaraları istersen) cümleleri buraya yaz, ben hemen çözerim.
Hangi yolu tercih ediyorsun?