Bilimsel sonuçların; güvenilir, kişisel veya gruplara özgü olmadan, herkesin erişimine açık ve anlaşılır bir şekilde ifade edilmesi bilimin hangi özelliği ile ilişkili- dir?
A) Genelleleyicilik
B) Birikimlilik
C) Objektiflik
D) Yaratıcılık
E) Özgünlük
bu soruyu yanlış yaptım, objektiflik, genelleyicilik, ve birikimlilik ne anlama geliyor, 9.sınıf biyoloji bu arada
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim (Genelleyicilik)
Genelleyicilik, bilimsel bilginin tek bir kişiyle, olayla veya özel bir zümreyle sınırlı kalmaması; genele yayılması ve herkes için geçerli genel kurallar hâlinde ifade edilmesidir. Bilimsel bir sonuç; kişiye veya belirli bir gruba özel olamaz, herkesin anlayabileceği ve erişebileceği genel ilkeler biçiminde sunulur. Bu nedenle soruda verilen tanım tam olarak genelleyicilik özelliğini açıklar.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim (Birikimlilik)
Birikimlilik (Kümülatiflik), bilimsel bilginin geçmişten günümüze nesilden nesile aktarılarak, yeni bulguların önceki bilgilerin üzerine eklenmesiyle ilerlemesidir. Soruda bilginin tarihsel süreçte üst üste birikmesinden bahsedilmediği için bu seçenek elenir.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim (Objektiflik)
Objektiflik (Nesnellik), araştırmacının kişisel duygularını, inançlarını ve önyargılarını deney ve gözlemlere karıştırmamasıdır. Soruda vurgulanan temel unsur, sonuçların kişisel kalmayıp “herkesin erişimine ve genelin anlayışına sunulması” (genelleştirilmesi) olduğu için objektiflik doğrudan hedeflenen kavram değildir.
Adım 4 — D ve E Seçeneklerini İnceleyelim (Yaratıcılık ve Özgünlük)
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Genelleyicilik — Bilginin kişisel/grup tekelinde kalmayıp genele mal edilmesi ve evrensel kurallara dönüştürülmesidir (Doğru).
B. Birikimlilik — Bilginin üst üste eklenerek ilerlemesidir (Yanlış).
C. Objektiflik — Bilim insanının kişisel önyargılarından bağımsız, tarafsız olmasıdır (Yanlış).
D. Yaratıcılık — Hipotez ve deney süreçlerindeki üretken zihinsel süreçtir (Yanlış).
E. Özgünlük — Bilimsel çalışmanın taklit olmaması, ilk defa yapılmış olmasıdır (Yanlış).
Adım 6 — Son Doğrulama
Soruda geçen “kişisel veya gruplara özgü olmadan, herkesin erişimine açık ve anlaşılır biçimde genel ilkelere dönüştürülme” ifadesi, bilimin genelleyicilik ilkesini doğrudan karşılar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Genelleyicilik
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
