20
Bilgi Kutusu-
• Yüzlük taban bloku, on tane onluk taban bloku birlestirilerek olu-
turulmuştur.
Bademlerin saysini yüzlük, onluk ve birliklerine ayrarak çözümleelim ve mo-
delleyelim.
• 123 sOysınin cözümlenmiş hali
Yaptiğmız çözümlemeleri karslaştralm.
158 soysn
. 184
123 Sayısının Basamak Değerlerine Göre Çözümlenmesi ve Taban Bloklarıyla Modellenmesi
KULLANILAN KURAL:
Üç basamaklı doğal sayılar yüzlük, onluk ve birlik basamaklarından oluşur:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Basamak Değerlerini Belirleme
123 sayısını oluşturan rakamların basamak adlarını ve değerlerini inceleyelim:
- Yüzler basamağı: 1 rakamı vardır \rightarrow 1 \text{ yüzlük} = 1 \times 100 = 100
- Onlar basamağı: 2 rakamı vardır \rightarrow 2 \text{ onluk} = 2 \times 10 = 20
- Birler basamağı: 3 rakamı vardır \rightarrow 3 \text{ birlik} = 3 \times 1 = 3
Adım 2 — Çözümlenmiş Hâlini Yazma
Noktalı yere yazılabilecek çözümleme ifadeleri:
- Basamak adlarıyla: 1 \text{ yüzlük} + 2 \text{ onluk} + 3 \text{ birlik}
- Basamak değerlerinin toplamıyla: 100 + 20 + 3
Adım 3 — Taban Blokları ile Modelleme (Kareli Alana Çizim)
Kareli alana sayıyı modellerken şu bloklar çizilir:
- 1 adet Yüzlük Taban Bloku: 10 \times 10 birimlik büyük kare levha (100 küçük küp)
- 2 adet Onluk Taban Bloku: 1 \times 10 birimlik 2 tane uzun çubuk (20 küçük küp)
- 3 adet Birlik Taban Bloku: 3 tane küçük tekli küp (3 küçük küp)
Adım 4 — Çözümlemeleri Karşılaştırma Bölümü
Alttaki “Yaptığımız çözümlemeleri karşılaştıralım.” satırına yazılacak açıklama:
- Sayıda en büyük basamak değeri yüzler basamağındaki 1 rakamına (100), en küçük basamak değeri ise birler basamağındaki 3 rakamına (3) aittir. Rakam değeri büyük olsa bile birler basamağındaki 3, yüzler basamağındaki 1’den basamak değeri olarak daha küçüktür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- 123 sayısının çözümlenmiş hâli: 1\text{ yüzlük} + 2\text{ onluk} + 3\text{ birlik} (veya 100 + 20 + 3)
- Modelleme: 1 yüzlük plaka, 2 onluk çubuk ve 3 adet birlik küp
- Karşılaştırma: Sayıdaki en büyük değer yüzlük bloktan (100), ardından onluk bloklardan (20), en küçük değer ise birlik bloklardan (3) gelmektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Taban Blokları
- Tanım: Sayıların basamak ve basamak değerlerini somut olarak kavramamızı sağlayan eğitim araçlarıdır (1 yüzlük blok = 10 onluk blok = 100 birlik küp).
- Bu problemde: 123 sayısını göstermek için 1 büyük kare yüzlük, 2 uzun onluk çubuk ve 3 küçük küp kullanılmıştır.
2. Sayı Değeri ve Basamak Değeri
- Tanım: Sayı değeri rakamın kendisidir; basamak değeri ise rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değerdir.
- Bu problemde: 1 rakamının basamak değeri 100 iken, 3 rakamının basamak değeri yalnızca 3’tür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Basamak Değerini Rakam Değeriyle Karıştırmak
- Yanlış: 123 = 1 + 2 + 3 = 6
- Doğru: 123 = 100 + 20 + 3
- Neden yanlış: Çözümleme yaparken rakamlar değil, bulundukları basamakla çarpılarak elde edilen basamak değerleri toplanmalıdır.
Yan sayfadaki 158 ve 184 sayılarının da taban bloklarıyla modellemesini ve çözümlemesini adım adım birlikte yapalım mı?
