Bileşik: C₃Hₓ II. Buna göre, "x" kaçtır?

YKS TYT
1

I.

bileşik: C_3H_{x}

II.

bileşik: C_5H_{10}

Yukarıdaki bileşiklerdeki karbon kütleleri birbirine eşit- lendiğinde I. bileşikteki hidrojenin II. bileşikteki hidrojene
katlı oranı \frac{4}{3} olmaktadır.
Buna göre, “x” kaçtır?
A) 4
B) 6
C) 8
D) 9
E) 10

bileşik: C₃Hₓ II.
bileşik: C₃Hₓ II.1024×768 61.3 KB

2

Katlı Oranlar Kanunu ile Bilinmeyen İndisin Bulunması

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Katlı Oranlar Kanunu’na göre iki element arasında birden fazla bileşik oluşuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğer elementin değişen miktarları arasında sabit bir tam veya rasyonel oran bulunur:

\text{Katlı Oran} = \frac{\text{I. bileşikteki değişen element miktarı}}{\text{II. bileşikteki değişen element miktarı}}

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Karbon (C) Atomlarının (Kütlelerinin) Eşitlenmesi
Bileşiklerdeki karbon kütlelerini eşitlemek için formüllerdeki karbon indislerinin en küçük ortak katı (EKOK(3, 5) = 15) bulunur ve formüller genişletilir:

  • I. Bileşik (C_3H_x): 5 ile genişletilirse \rightarrow C_{15}H_{5x}
  • II. Bileşik (C_5H_{10}): 3 ile genişletilirse \rightarrow C_{15}H_{30}

Adım 2 — Hidrojenler Arasındaki Oran Denkleminin Kurulması
Karbon sayıları 15 olarak eşitlendiğinde, I. bileşikteki hidrojenin II. bileşikteki hidrojene oranı \frac{4}{3} olarak verilmiştir:

\frac{\text{I. Bileşikteki H Atomu Sayısı}}{\text{II. Bileşikteki H Atomu Sayısı}} = \frac{5x}{30} = \frac{4}{3}

Adım 3 — Denklemin Çözümü ve x Değerinin Hesaplanması

\frac{5x}{30} = \frac{4}{3}

Sol taraftaki kesir 5 ile sadeleştirilirse:

\frac{x}{6} = \frac{4}{3}

İçler-dışlar çarpımı yapılır:

3x = 24
x = 8

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: C) 8
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Katlı Oranlar Kanunu (Dalton): İki bileşik aynı iki elementten oluşuyorsa, bir elementin miktarı sabit tutulduğunda diğer elementin kütleleri arasındaki oran katlı oranı verir.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Hatalı Yaklaşım: Karbonları eşitlemeden doğrudan hidrojenleri birbirine oranlayıp \frac{x}{10} = \frac{4}{3} demek.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: Katlı oran bulunurken kural gereği mutlaka referans alınan elementin (bu soruda karbonun) miktarları eşitlenmelidir.

Bu konuyu iyice pekiştirmek için benzer bir katlı oranlar sorusu çözmek ister misin?