TIP-9: Çarpım sonucu 11321_5. TIP-10: Verilen sayılardan 3 tanesi tek sayıdır.
İçindekiler
1. TIP-9 Çözümü
Adım 1. $$(123)5 = 1\cdot5^2 + 2\cdot5 + 3 = 25 + 10 + 3 = 38{10}.$$
Adım 2. $$(42)5 = 4\cdot5 + 2 = 22{10}.$$
Adım 3. Çarpım:
Adım 4. $836_{10}$’ı 5 tabanına çevirme:
836 ÷ 5 = 167 kalan 1
167 ÷ 5 = 33 kalan 2
33 ÷ 5 = 6 kalan 3
6 ÷ 5 = 1 kalan 1
1 ÷ 5 = 0 kalan 1
Sonuç rakamları tersten: 11321_5.
2. TIP-10 Çözümü
Tabanda teklik-çiftlik kuralları:
- Taban x çift ise sayının birler basamağı tekse sayı tek, değilse çift.
- Taban x tek ise basamaklar toplamı tekse sayı tek, değilse çift.
Verilen sayılar:
- (1103)_4: taban 4 çift, birler basamağı = 3 (tek) ⇒ tek
- (2112)_3: taban 3 tek, basamaklar toplamı = 2+1+1+2=6 (çift) ⇒ çift
- (301)_5: taban 5 tek, toplam = 3+0+1=4 (çift) ⇒ çift
- (1001)_6: taban 6 çift, birler basamağı = 1 (tek) ⇒ tek
- (2342)_7: taban 7 tek, toplam = 2+3+4+2=11 (tek) ⇒ tek
Üç sayı tek olduğundan doğru yanıt 3.
3. Özet Tablosu
| Soru | Cevap |
|---|---|
| TIP-9 | 11321_5 |
| TIP-10 | 3 adet tek |
4. SSS
S1: Tabanlı sayılarda onluk (decimal) sisteme dönüşüm nasıl yapılır?
C1: Her basamağı basamak değeri × tabanın kuvveti şeklinde açıp toplarsınız.
S2: Bir sayının birler basamağına bakarak tek-çift kararı hangi tabanlar için geçerli?
C2: Taban çift olduğunda, sayının birler basamağı tekse sayı tek, değilse çifttir.
S3: Taban tek olduğunda sayının tek-çiftliği nasıl belirlenir?
C3: Basamaklar toplamı tek ise sayı tek, toplamı çift ise sayı çifttir.
S4: $836_{10}$’ı başka bir tabana çevirirken izlenecek adımlar nelerdir?
C4: Bölme kalanı yöntemini kullanarak, sayıyı hedef tabana bölün ve kalanları kaydedip tersten yazın.
Çalışmayı pekiştirmek için 3 adet benzer taban aritmetiği sorusu ister misiniz?
@Ahmet_Yasin1
KPSS Taban Aritmetiği: Verilen Soruların Çözümleri
Önemli Noktalar
- (123)₅ ve (42)₅ sayılarını 5 tabanında çarparken önce 10’luk sisteme çevirmek faydalıdır.
- Tabanlı sayılarda tek-çift sayı özellikleri tabanın tek ya da çift olmasına bağlıdır.
- Tabanlı sayıların tek veya çift olması, verilen kurallara göre rakamların toplamı veya birler basamağına bağlı olarak değerlendirilir.
İçindekiler
Soru 1: (123)₅ * (42)₅ çarpımı
Adım 1: Sayıları 10’luk tabana çevir
- (123)₅ = 1×5² + 2×5¹ + 3×5⁰ = 1×25 + 2×5 + 3×1 = 25 + 10 + 3 = 38
- (42)₅ = 4×5¹ + 2×5⁰ = 20 + 2 = 22
Adım 2: Çarpımı bul
- 38 × 22 = 836
Adım 3: Sonucu 5 tabanına çevir
- 836 ÷ 5 = 167 kalan 1
- 167 ÷ 5 = 33 kalan 2
- 33 ÷ 5 = 6 kalan 3
- 6 ÷ 5 = 1 kalan 1
- 1 ÷ 5 = 0 kalan 1
Yazılış (en son kalan en yüksek basamak): 1 1 3 2 1 → (11321)₅
Doğru cevap: A) 11321
Pro Tip: Tabanlı sayıların çarpımında önce 10 tabanına çevirmek işi kolaylaştırır, sonra sonucu tekrar eski tabana çevirin.
Soru 2: Verilen sayıların kaç tanesi tek sayıdır?
Verilen sayılar:
(1103)₄, (2112)₃, (301)₅, (1001)₆, (2342)₇
Öncelikle verilen kurallara göre değerlendirelim:
- x çift ise (taban çift), birler basamağı tek olan sayılar TEK, çift olanlar ÇİFT.
- x tek ise (taban tek), rakamların toplamı tek ise TEK, çift ise ÇİFT.
Adım 1: (1103)₄ (Taban 4 → çift)
Birler basamağı: 3 (tek) → Sayı TEK
Adım 2: (2112)₃ (Taban 3 → tek)
Rakamların toplamı: 2+1+1+2=6 (çift) → Sayı ÇİFT
Adım 3: (301)₅ (Taban 5 → tek)
Rakamların toplamı: 3+0+1=4 (çift) → Sayı ÇİFT
Adım 4: (1001)₆ (Taban 6 → çift)
Birler basamağı: 1 (tek) → Sayı TEK
Adım 5: (2342)₇ (Taban 7 → tek)
Rakamların toplamı: 2+3+4+2=11 (tek) → Sayı TEK
Sonuç: TEK sayılar
- (1103)₄
- (1001)₆
- (2342)₇
Toplam: 3 adet
Doğru cevap: C) 3
Uyarı: Tabanların tek veya çift oluşu, sayının tek-çift belirlemede farklı kurallara tabi olmasına neden olur.
Özet Tablo
| Soru | İşlem | Sonuç | Doğru Şık |
|---|---|---|---|
| 1 | (123)₅ × (42)₅ → (11321)₅ | 11321 | A |
| 2 | Tabana göre tek/çift sayma | 3 adet tek sayı | C |
Sık Sorulan Sorular
1. Tabanlı sayıların çarpımında neden önce onluk tabana çevrilir?
Çünkü onluk tabanda işlem yapmak daha kolaydır. Taban dönüşümü yapıldıktan sonra sonuç tekrar istenen tabana çevrilir.
2. Tabanda tek-çift sayılar nasıl belirlenir?
Taban çift ise sadece birler basamağına bakılır; tek ise sayıdaki rakamların toplamına göre belirlenir.
3. Bir sayıyı başka tabana çevirmek neden önemlidir?
Farklı tabanlarda matematiksel işlemleri anlamak ve yapmak için sayıların istenen tabana çevrilmesi gerekir.
Sonraki Adımlar
Başka taban sayılar konusunda özel örnekler ve uygulama problemleri ister misiniz? Yoksa ters tabanda toplama ve çıkarma nasıl yapılır, ona mı bakalım?
