BF₃ ve PH₃ molekülleriyle ilgili,

YKS TYT
1

BF_{3} ve PH_{3} molekülleriyle ilgili,
I. Geometrik şekilleri
II. Ortaklanmış elektron çift sayısı
III. VSEPR gösterimi
niceliklerinden hangileri farklıdır? (_{1}H , _{5}B , _{9}F , _{15}P)
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III

BF₃ ve PH₃ molekülleriyle ilgili, I.
BF₃ ve PH₃ molekülleriyle ilgili, I.1024×768 144 KB

2

Molekül Geometrisi ve VSEPR Gösterimi Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir molekülün geometrisi ve VSEPR gösterimi, merkez atomun değerlik elektronları, yaptığı bağ sayısı (ortaklanmış elektron çifti) ve merkez atomdaki ortaklanmamış elektron çiftlerine göre belirlenir.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Verilen atomların katman elektron dizilimleri:

  • _{1}\text{H}: 1 (1 bağ yapar)
  • _{5}\text{B}: 2, 3 (Değerlik elektron sayısı 3’tür)
  • _{9}\text{F}: 2, 7 (1 bağ yapar)
  • _{15}\text{P}: 2, 8, 5 (Değerlik elektron sayısı 5’tir)

Moleküllerin Yapısal Özellikleri:

  • \text{BF}_3: Bor (\text{B}) atomu 3 değerlik elektronunun tümünü flor (\text{F}) atomlarıyla bağ yapmakta kullanır. Merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti yoktur. VSEPR gösterimi \mathbf{AX_3}, geometrik şekli düzlem üçgendir. Bağlayıcı (ortaklanmış) elektron çifti sayısı 3’tür.
  • \text{PH}_3: Fosfor (\text{P}) atomu 5 değerlik elektronunun 3 tanesiyle hidrojen (\text{H}) atomlarına tekli bağ yapar, 1 çift elektron ise bağa katılmaz. VSEPR gösterimi \mathbf{AX_3E}, geometrik şekli üçgen piramittir. Bağlayıcı (ortaklanmış) elektron çifti sayısı 3’tür.

Öncüllerin Değerlendirilmesi:

  • I. Geometrik şekilleri: \text{BF}_3 düzlem üçgen, \text{PH}_3 üçgen piramit olduğu için farklıdır.
  • II. Ortaklanmış elektron çift sayısı: Her iki molekülde de 3 adet kovalent bağ bulunduğu için ortaklanmış elektron çift sayısı her ikisinde de 3’tür, yani aynıdır.
  • III. VSEPR gösterimi: \text{BF}_3 için AX_3, \text{PH}_3 için AX_3E olduğundan farklıdır.

Bu durumda I ve III. nicelikler farklıdır.

:white_check_mark: CEVAP: C) I ve III

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda “ortaklanmış” (bağlayıcı) elektron çifti ile “ortaklanmamış” elektron çifti kavramları sıkça karıştırılır. Her iki molekül de 3 tekli bağ içerdiğinden ortaklanmış elektron çifti sayıları eşittir (3 çift). Merkez atomdaki ortaklanmamış çift (\text{PH}_3’teki E) ise molekülün geometrisini düzlem üçgenden üçgen piramide dönüştürür.