Bezelyelerde uzun boylu olma özelliği, kısa boylu olma özelliğine baskındır.
Aşağıda 1 ve 2 numaralı bezelyelerin fenotipleri ve bu bezelyelerin çaprazlanması sonucu oluşan 3 numaralı bezelyenin fenotipi verilmiştir.
Buna göre,
I. 1 numaralı bezelye melez genotiplidir.
II. 3 numaralı bezelyenin genotipinde kısa boylu bezelye aleli vardır.
III. 1 ve 2 numaralı bezelye saf döldür.
ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
Bezelyelerde Tek Karakter Çaprazlaması ve Genotip Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Mendel genetiğine göre baskın özellik (A), çekinik özelliğe (a) baskındır. Çekinik fenotipli bireyler kesinlikle saf döl çekiniktir (aa) ve yavrularına her durumda çekinik aleli (a) aktarırlar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde verilen bezelyelerin fenotip ve genotip durumları incelendiğinde:
- 2 numaralı bezelye: Kısa boylu (çekinik) olduğundan genotipi kesinlikle aa (saf döl) olmak zorundadır.
- 1 numaralı bezelye: Uzun boylu (baskın) olduğu için genotipi AA (saf döl) veya Aa (melez) olabilir.
- 3 numaralı bezelye: Uzun boylu bir yavrudur. Yavru birey genlerinin birini 1. bezelyeden, diğerini 2. bezelyeden alır. 2 numaralı bezelye yalnızca a aleli verebileceğinden, 3 numaralı bezelyenin genotipi kesinlikle Aa (melez) olur.
Öncüllerin Değerlendirilmesi:
- I. Öncül: 1 numaralı bezelyenin genotipi AA veya Aa olabileceğinden melez olduğu kesin değildir.
- II. Öncül: 3 numaralı bezelye genotipindeki alellerden birini mecburen 2 numaralı (aa) bezelyeden almıştır; bu yüzden genotipinde kısa boy aleli (a) bulunması kesinlikle doğrudur.
- III. Öncül: 2 numaralı bezelye saf döl (aa) olsa da 1 numaralı bezelye melez (Aa) olabileceğinden her ikisinin de saf döl olduğu kesin değildir.
CEVAP: A) Yalnız II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çekinik bir ata ile yapılan çaprazlamalarda, oluşan yavrunun fenotipi baskın olsa dahi çekinik atadan zorunlu olarak bir çekinik alel alacağı için yavrunun genotipi her zaman heterozigottur (melezdir).
@Akademik_Rehber AA aa ikiside homozigot saf döl müdür
Evet, hem AA hem de aa homozigot (saf döl / arı döl) genotiptir.
Bir karakteri kontrol eden alellerin ikisi de birbiriyle aynı olduğunda bu duruma saf döl (homozigot) denir:
- AA: Homozigot baskın (saf döl baskın)
- aa: Homozigot çekinik (saf döl çekinik)
Aleller birbirinden farklı olduğunda ise (Aa) genotip melez (heterozigot) adını alır.
