Ben çok küçükken, çocukların itfaiyeci ya da pilot olmak istedikleri dönemde, büyüyünce bir şey icat etmek, bir şey keşfetmek isterdim. Bu nedenle de benim idealim, bir makine icat edebilmek için makine mühendisi ya da bir ilaç keşfedebilmek için biyolog olmaktı. Peki, bu isteğimin arka planında nasıl bir beklenti vardı? Bu soru, yaşam boyu cevap veremeyeceğim tek sorudur.
Bu parçada virgülün işlevleriyle ilgili aşağıda verilenlerden hangisine uygun bir örnek yoktur?
A) Özneyi belirtme
B) Ara sözleri ayırma
C) Eş görevli söz gruplarını ayırma
D) Onay bildiren sözleri ayırma
E) Sıralı cümleleri ayırma
Parçadaki Virgüllerin Görevleri ve Kullanım Amaçları
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim (Özneyi belirtme)
Parçada geçen “Bu soru, yaşam boyu cevap veremeyeceğim tek sorudur.” ve “benim idealim, bir makine icat edebilmek…” ifadelerinde virgül, yüklemden uzak düşmüş olan ya da vurgulanmak istenen özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır. Bu nedenle A seçeneğindeki kullanım parçada mevcuttur.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim (Ara sözleri ayırma)
İlk cümlede yer alan “…Ben çok küçükken, çocukların itfaiyeci ya da pilot olmak istedikleri dönemde, büyüyünce…” kısmındaki iki virgül, cümlenin arasına girmiş olan ara sözü belirtmek ve ayırmak amacıyla kullanılmıştır. Bu nedenle B seçeneğindeki kullanım parçada mevcuttur.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim (Eş görevli söz gruplarını ayırma)
İlk cümlenin sonundaki “…bir şey icat etmek, bir şey keşfetmek isterdim.” ifadesinde yer alan virgül, art arda sıralanan fiilimsi gruplarını (nesne görevindeki eş görevli söz gruplarını) ayırmak için kullanılmıştır. Bu nedenle C seçeneğindeki kullanım parçada mevcuttur.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim (Onay bildiren sözleri ayırma)
Üçüncü cümlede yer alan “Peki, bu isteğimin arka planında…” ifadesinde virgül; kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul veya teşvik/onay bildiren “Peki” sözcüğünden sonra kullanılmıştır. Bu nedenle D seçeneğindeki kullanım parçada mevcuttur.
Adım 5 — E Seçeneğini İnceleyelim (Sıralı cümleleri ayırma)
Metindeki hiçbir cümlede, virgülle birbirine bağlanmış birden fazla yüklemli bağımsız cümle (sıralı cümle) bulunmamaktadır. Parçadaki tüm virgüller kelime/söz öbeği düzeyindedir; cümleleri ayırmamıştır. Bu nedenle E seçeneğindeki kurala uygun bir örnek yoktur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Özneyi belirtme — “Bu soru,” ve “benim idealim,” örnekleri vardır.
B. Ara sözleri ayırma — “, çocukların itfaiyeci ya da pilot olmak istedikleri dönemde,” örneği vardır.
C. Eş görevli söz gruplarını ayırma — “icat etmek, bir şey keşfetmek” örneği vardır.
D. Onay bildiren sözleri ayırma — “Peki,” örneği vardır.
E. Sıralı cümleleri ayırma — Metinde sıralı cümleleri ayıran hiçbir virgül kullanılmamıştır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metindeki 4 cümlenin tamamı tek yüklemlidir. Virgüller sadece ara söz, fiilimsi grupları, hitap/onay sözcüğü ve özne vurgusu için kullanıldığından sıralı cümle ayırma işlevi kesinlikle yer almaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Sıralı cümleleri ayırma
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Noktalama işaretlerinin diğer işlevleriyle ilgili benzer bir TYT sorusu çözerek konuyu pekiştirmek ister misin?