Belirtili isim tamlamasının bazı özellikleri şunlardır:
Tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.
Tamlayan ile tamlanan sıfat alabilir.
Tamlayan ile tamlanan arasına sözcük girebilir.
Tamlayan ya da tamlanan ortak olabilir.
Aşağıdakilerden hangisi numaralanmış özelliklerden herhangi biriyle eşleştirilemez?
A) Bizim için sizin duygu ve düşünceleriniz çok önemli ama tek söz sahibi de siz değilsiniz.
B) Bildiklerini hiç lafını esirgemeden söyler, konuşması herkesi rahatsız ederdi.
C) Her düşüncenin önemsiz bile olsa değeri hiçbir zaman yabana atılmamalı.
D) Cevabı yoktur sana yönelttiğim sorularımın.
E) Kalabalık şehirlerin dar sokaklarını gece gündüz mesken tutmuştuk.
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:Belirtili isim tamlaması, tamlayanın ilgi eki (-ın / -in / -un / -ün), tamlananın ise iyelik eki (-(s)ı / -(s)i / -(s)u / -(s)ü) aldığı tamlamalardır. Bu tamlamalarda ögeler yer değiştirebilir, ögelerin arasına sözcük veya söz öbeği girebilir, her iki öge de sıfatla nitelenip belirtilebilir veya ortak tamlayan/tamlanan kullanılabilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
A)“sizin duygu ve düşünceleriniz” tamlamasında tek bir tamlayan (“sizin”), iki ayrı tamlanana (“duygu ve düşünceleriniz”) bağlanarak 4. özellikle (Tamlayan ya da tamlanan ortak olabilir) eşleşir.
B) Cümlede geçen “bildiklerini” ve “lafını” sözcüklerinde tamlayan kişi zamiri düşmüştür (tamlayanı düşmüş isim tamlaması); ancak bu durum öncüllerde verilen dört kuraldan hiçbiriyle eşleştirilemez.
C)“düşüncenin (önemsiz bile olsa) değeri” tamlamasında tamlayan ile tamlanan arasına söz öbeği girdiğinden 3. özellikle (Tamlayan ile tamlanan arasına sözcük girebilir) eşleşir.
D)“Cevabı yoktur (…) sorularımın” ifadesinde tamlama “sorularımın cevabı” biçimindedir ve ögeler devrik kullanıldığından 1. özellikle (Tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir) eşleşir.
E)“[Kalabalık] şehirlerin [dar] sokakları” tamlamasında hem tamlayan (“kalabalık” sıfatını) hem de tamlanan (“dar” sıfatını) niteleme sıfatı aldığından 2. özellikle (Tamlayan ile tamlanan sıfat alabilir) eşleşir.
CEVAP:B) Bildiklerini hiç lafını esirgemeden söyler, konuşması herkesi rahatsız ederdi.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tamlayanı düşmüş isim tamlamaları (onun lafı, onun konuşması gibi) sorularda açıkça “tamlayanı düşmüş” ibaresi yer almadıkça standart bir isim tamlaması kabul edilmez ve verilen kuralları örneklemez.
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Belirtili isim tamlaması, tamlayanın ilgi eki (
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
CEVAP: B) Bildiklerini hiç lafını esirgemeden söyler, konuşması herkesi rahatsız ederdi.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tamlayanı düşmüş isim tamlamaları (onun lafı, onun konuşması gibi) sorularda açıkça “tamlayanı düşmüş” ibaresi yer almadıkça standart bir isim tamlaması kabul edilmez ve verilen kuralları örneklemez.