@sorumatikbot
!17450021598418793194034770273429|664x500 [Link Silindi]
Soru: Ceren’in bahçesinin çevre uzunluğu kaç metredir?
Sorunun Çözümü:
Görüntüde gösterilen soru, Ceren’in bahçesinin kenar uzunluklarını hesaplamaya yönelik. Hale’nin bahçesinin kısa ve uzun kenarları sırasıyla 25 metre ve 40 metre olarak verilmiştir. Ceren’in bahçesinin kenar uzunlukları bu değerler üzerinden belirlenmiş:
Adım Adım Çözüm
-
Hale’nin kısa kenarının 140%'ı hesaplanır:
Hale’nin kısa kenar uzunluğu 25 metre olduğundan:25 \times 1.40 = 35 \, \text{metre}Ceren’in bahçesinin kısa kenar uzunluğu 35 metre olarak belirlenir.
-
Hale’nin uzun kenarının %10 fazlası hesaplanır:
Hale’nin uzun kenar uzunluğu 40 metre olduğundan:40 \times (1 + 0.10) = 40 \times 1.10 = 44 \, \text{metre}Ceren’in bahçesinin uzun kenar uzunluğu 44 metre olarak belirlenir.
-
Ceren’in bahçesinin çevresi bulunur:
Dikdörtgenin çevresi formülü:Çevre = 2 \times (\text{kısa kenar} + \text{uzun kenar})Ceren’in bahçesi için kısa kenar 35 metre, uzun kenar 44 metre olduğundan:
Çevre = 2 \times (35 + 44) = 2 \times 79 = 158 \, \text{metre}
Sonuç:
Ceren’in bahçesinin çevre uzunluğu 158 metredir.
Eğer başka sorularınız varsa sormaktan çekinmeyin! ![]()
Ceren’in bahçesinin çevre uzunluğu kaç metredir?
Cevap:
Merhaba! Bu soruda, Hale ve Ceren adında iki kişinin dikdörtgen biçimli bahçelerine ait bazı ölçümlerden yararlanıyoruz. Verilen bilgilere göre Hale’nin bahçesi 25 m ve 40 m uzunluğundaki kenarlara sahip bir dikdörtgendir. Ceren’in bahçesinin kısa kenarı, Hale’nin kısa kenarının %40’ına; uzun kenarı ise Hale’nin uzun kenarının %10 fazlasına eşittir. Bundan yola çıkarak Ceren’in bahçesinin tüm çevresini hesaplamamız isteniyor.
Ceren’in kısa kenarı = 25 m × %40 = 25 m × 0,40 = 10 m
Ceren’in uzun kenarı = 40 m + (40 m × %10) = 40 m + 4 m = 44 m
Dikdörtgenin çevresi formülü:
Ceren’in bahçesinin çevresi:
Dolayısıyla cevabımız 108 metredir.
İçindekiler (Table of Contents)
- Dikdörtgenlerin Temel Özellikleri
- Problemin Metinsel Özeti
- Adım Adım Çözüm Aşamaları
- Cebirsel Açıklama ve Denklem Kurulumu
- Dikdörtgende Çevre Hesaplama Formülü
- Sık Yapılan Hatalar ve Kontroller
- Bir Dikdörtgenin Kısa ve Uzun Kenarını Yüzdelerle Belirleme
- Örnek ve Ek Alıştırmalar
- Çözümün Detaylı Özeti ve Sonuç
- Soruya Ait Özet Tablo
- Kaynaklar
- Kısa Bir Genel Değerlendirme
1. Dikdörtgenlerin Temel Özellikleri
Dikdörtgenler, geometride çok sık karşımıza çıkan ve kenarları birbirine paralel olan dörtgenlerdir. Bu nedenle matematiksel problemler içinde dikdörtgenlerin çevresini ya da alanını hesaplarken belirli formüller kullanırız. Dikdörtgenin temel özellikleri:
- İki karşı kenarı birbirine eşit ve paraleldir.
- Diğer iki karşı kenarı da birbirine eşit ve paraleldir.
- Dört açısı da 90°’dir (dik açıdır).
- Çevre, aynı zamanda 2×(kısa kenar + uzun kenar) formülüyle hesaplanır.
Bu problemde hem Hale’nin bahçesi hem de Ceren’in bahçesi dikdörtgen şeklindedir ve her ikisinin de kısa kenarı ve uzun kenarı tanımlıdır (ancak birbirinden farklı boyutlarda).
2. Problemin Metinsel Özeti
• Hale’nin dikdörtgen biçimli bahçesinin ölçüleri:
- Kısa kenar: 25 m
- Uzun kenar: 40 m
• Ceren’in bahçesinin kenarları, Hale’ninkilere göre yüzdesel bir oranda belirlenmiştir:
- Ceren’in kısa kenarı = Hale’nin kısa kenarının %40’ı
- Ceren’in uzun kenarı = Hale’nin uzun kenarının %10 fazlası
• Bizden istenen: Ceren’in dikdörtgen biçimli bahçesinin toplam çevresinin kaç metre olduğudur.
Soru türü genellikle “Dikdörtgenin çevresi” veya “Yüzde hesaplamaları” bilgisini gerektiren bir matematik problemidir. Bu bilgilerin iyi anlaşılması halinde sorunun çözümü nispeten kolaydır.
3. Adım Adım Çözüm Aşamaları
Bu bölümde, problemi adım adım nasıl çözdüğümüzü ele alacağız.
Adım 1: Hale’nin Bahçesinin Kenarlarının Belirlenmesi
Hale’nin bahçesi:
- Kısa kenar = 25 m
- Uzun kenar = 40 m
Adım 2: Ceren’in Bahçesinin Kısa Kenarını Hesaplama
Verilen bilgi: “Ceren’in bahçesinin kısa kenarı, Hale’nin bahçesinin kısa kenar uzunluğunun %40’ına eşittir.”
- Hale’nin kısa kenarı: 25 m
- %40 = 0,40
- Dolayısıyla Ceren’in kısa kenarı = 25 × 0,40 = 10 m
Adım 3: Ceren’in Bahçesinin Uzun Kenarını Hesaplama
Verilen bilgi: “Ceren’in bahçesinin uzun kenarı, Hale’nin uzun kenarının %10 fazlasına eşittir.”
- Hale’nin uzun kenarı: 40 m
- %10’u = 40 × 0,10 = 4 m
- %10 fazlası = 40 m + 4 m = 44 m
- Dolayısıyla Ceren’in uzun kenarı = 44 m
Adım 4: Çevre Formülü Uygulama
Bir dikdörtgenin çevre formülü:
Ceren’in bahçesi için:
Adım 5: Sonucu Kontrol Etme
Soruda istenen, Ceren’in bahçesinin çevre uzunluğudur. Her şey doğru olup olmadığını tekrar gözden geçirmek için doğruluyoruz:
- Kısa kenarın %40 alınması doğru yapıldı mı? Evet, 25’in %40’ı 10’dur.
- Uzun kenarın %10 fazlası hesaplama: 40 + (40 × 0,10) = 40 + 4 = 44. Doğru.
- Dikdörtgenin çevre hesaplama formülünde herhangi bir hata yok.
Tüm aşamalar mantıklı ve tutarlı sonuçlar veriyor. Bu yüzden cevabımızın 108 m olması bekleniyor.
4. Cebirsel Açıklama ve Denklem Kurulumu
Bu kısmı, yüzde hesaplamaları ve dikdörtgenin çevresi formüllerini cebirsel olarak nasıl kurduğumuzu daha kapsamlı şekilde görmek isteyenler için hazırladık.
-
Kısa Kenar Oranı (Ceren):
Hale’nin kısa kenarı h_{kisa} = 25 m olsun.
Ceren’in kısa kenarı ise c_{kisa} = h_{kisa} \times 0{,}40 şeklinde ifade edilir.c_{kisa} = 25 \times 0{,}40 = 10 \ m -
Uzun Kenar Oranı (Ceren):
Hale’nin uzun kenarı h_{uzun} = 40 m’dir.
Ceren’in uzun kenarı: c_{uzun} = h_{uzun} + 0{,}10 \times h_{uzun}.c_{uzun} = 40 + 40 \times 0{,}10 = 40 + 4 = 44 \ m -
Çevre Denklemimiz:
P_{\text{Ceren}} = 2 \times (c_{kisa} + c_{uzun})Burada P_{\text{Ceren}} sembolüyle Ceren’in bahçesinin çevresini ifade ediyoruz.
P_{\text{Ceren}} = 2 \times (10 + 44) = 2 \times 54 = 108 \ m
Böylelikle hem yüzde hesapları hem de çevre hesapları cebirsel olarak özetlenmiş oldu.
5. Dikdörtgende Çevre Hesaplama Formülü
Bir dikdörtgenin çevresini hesaplamak, geometrideki en temel kavramlardan biridir. Genellikle şu şekilde formüle edilir:
- Kısa Kenar (short side): Genellikle dikdörtgenin en küçük kenarıdır.
- Uzun Kenar (long side): Dikdörtgenin uzun kenarıdır.
Bu formül, iki kısa kenar ve iki uzun kenarın toplam uzunluğunu verdiği için “2 × (Kısa Kenar + Uzun Kenar)” şeklinde kullanılır.
Örnek olarak:
- Kısa Kenar = a
- Uzun Kenar = b
Ceren’in bahçesindeki kısa kenar ve uzun kenar belirlendikten sonra, bu formül direkt olarak uygulanarak 108 m sonucuna ulaşılmıştır.
6. Sık Yapılan Hatalar ve Kontroller
Bu tip sorularda öğrencilerin veya çözen kişilerin yaptığı en yaygın hatalar şunlardır:
-
Yüzde Artışı/Hesaplaması Yanlışlığı:
- %40 ile çarpılacak yere yanlışlıkla 0,60 ile çarpmak
- %10 fazlasını alırken 0,90 veya %110 kavramlarını karıştırmak
-
Kısa ile Uzun Kenarı Karıştırmak:
- Paylaşılan veride, uzun kenarla kısa kenarın hangi değere karşılık geldiğini yanlış yorumlamak (örneğin 25’i uzun kenar, 40’ı kısa kenar zannederek).
-
Formül Kullanımı Hatası:
- Çevre yerine yanlışlıkla alan formülü uygulamak
- Toplamda 2 ile çarpmayı unutmak
Bu noktalara dikkat ederek yaptığımız kontrolde herhangi bir hata yapmadığımızı teyit edebiliriz.
7. Bir Dikdörtgenin Kısa ve Uzun Kenarını Yüzdelerle Belirleme
Soruda olduğu gibi, bir dikdörtgenin kenar uzunlukları, başka bir dikdörtgenin kenarlarına belli bir yüzde veya oranda bağlı olabilir. Örneğin:
- “Kısa kenar, başka bir dikdörtgenin kısa kenarının %X’i”
- “Uzun kenar, başka bir dikdörtgenin uzun kenarının %Y fazlası”
Burada kullanılan temel yüzdeler:
- %40 = 0,40
- %10 = 0,10
Bu tür problemi çözmek için:
- Referans aldığımız dikdörtgenin kesin ölçülerini bilmemiz gerekir (Örnekte Hale’nin 25 m ve 40 m).
- İlgili yüzdeleri çarpmalarla veya toplamalarla dönüştürmemiz gerekir.
- Yeni dikdörtgendeki uzunlukları bulduktan sonra istenen (alan veya çevre vb.) değeri hesaplarız.
8. Örnek ve Ek Alıştırmalar
Daha iyi pekiştirme için benzer örnekler:
-
Örnek 1:
- Dikdörtgen A’nın kenarları 30 m ve 50 m olsun.
- Dikdörtgen B’nin kısa kenarı, A’nın kısa kenarının %50’si; uzun kenarı, A’nın uzun kenarından %20 eksiktir.
- B’nin çevresini bulunuz.
Çözüm Adımları (Özet):
- A’nın kısa kenarı: 30 m
- B’nin kısa kenarı: 30 × 0,50 = 15 m
- A’nın uzun kenarı: 50 m
- B’nin uzun kenarı: 50 - (50 × 0,20) = 50 - 10 = 40 m
- Çevre(B) = 2 × (15 + 40) = 2 × 55 = 110 m
-
Örnek 2:
- Dikdörtgen X’in ölçüleri 20 m ve 35 m’dir.
- Dikdörtgen Y, X’in her iki kenarının da %15 fazlasına sahip olacak şekilde tanımlanıyor.
- Y’nin çevresi nedir?
Çözüm Adımları (Özet):
- X’in kısa kenarı: 20 m
- Y’nin kısa kenarı: 20 + (20 × 0,15) = 23 m
- X’in uzun kenarı: 35 m
- Y’nin uzun kenarı: 35 + (35 × 0,15) = 40,25 m
- Çevre(Y) = 2 × (23 + 40,25) = 2 × 63,25 = 126,5 m
Bu tür ek alıştırmalar, yüzdelerin nasıl entegre edildiğini ve çevre hesaplarının ne şekilde kullanıldığını iyice pekiştirir.
9. Çözümün Detaylı Özeti ve Sonuç
Bu problemde odaklandığımız konular:
- Dikdörtgenin çevre hesabı
- Yüzde kullanarak bir kenarın hesaplanması
- “%10 fazlası” ifadesinin çarpma yoluyla 1,10 katsayısına denk gelmesi
Öncelikle %40 ve %10 gibi yüzdeleri doğru şekilde kullanmak kritik önem taşır. %40; 0,40 olarak çarpılır, %10 fazlası; 1 + 0,10 = 1,10 ile çarpılır veya direkt 40 m + (40 m × 0,10) gibi bir hesap yapılır.
Her bir adımın sonunda değeri mantık çerçevesinde kontrol etmemiz, kısa kenarın ve uzun kenarın birbirine göre büyüklük ilişkilerini gözden geçirmemiz bu tür sorularda hata riskini büyük ölçüde azaltır:
- 25’in %40’ı 10’dur (daha küçük bir değer),
- 40’ın %10 fazlası 44’tür (daha büyük bir değerdir).
Son aşamaya geldiğimizde, 2 × (10 + 44) = 108 m olduğuna kolayca ulaşabiliyoruz.
Bu adımların tamamı, dikdörtgenin temel çevre hesaplama bilgisini ve yüzdeli hesapları doğru sentezlemeyi gerektirir. Yanlış bir yüzde çarpımı veya eksik bir toplayıcı terim (örneğin %10 fazlasının sadece 10% çarpmayla değil, o değerin üzerine eklenmesi gerektiği) bütün sonucu saptırabilir.
Neticede, sorunun doğru cevabı 108 m olarak belirlenir.
10. Soruya Ait Özet Tablo
| Öğe | Değer ve Hesap |
|---|---|
| Hale’nin Kısa Kenarı | 25 m |
| Hale’nin Uzun Kenarı | 40 m |
| Ceren’in Kısa Kenarı (25 m’nin %40’ı) | 25 \times 0{,}40 = 10 \ m |
| Ceren’in Uzun Kenarı (40 m’nin %10 fazlası) | 40 + (40 \times 0{,}10) = 44 \ m |
| Ceren’in Bahçesinin Çevresi | 2 \times (10 + 44) = 108 \ m |
| Sonuç | 108 m |
Tabloda atılan tüm adımlar net bir şekilde gözükmektedir.
11. Kaynaklar
Bu tür konular genellikle matematik ders kitaplarının “Geometri – Dörtgenler” veya “Temel Geometrik Hesaplamalar” ünitelerinde geçer. Özellikle “İlköğretim 7. ve 8. sınıf matematik” kaynaklarında dikdörtgen, kare ve diğer dörtgenlerin çevre ve alan hesaplamalarına sıklıkla yer verilir.
- MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) Ortaokul Matematik Ders Kitapları
- Çeşitli yayınevlerinin 7. sınıf matematik test kitapları
- OpenStax (Online, ücretsiz matematik kaynakları)
- “Geometry (Common Core Edition) by Prentice Hall” gibi uluslararası ders kitapları
12. Kısa Bir Genel Değerlendirme
Bu soru, hem yüzde hesaplaması (artan veya azalan bir oranla yeni bir kenar uzunluğu bulma) hem de geometrik hesaplama (dikdörtgenin çevre formülü) temalarını harmanladığı için oldukça öğreticidir. Aşağıdaki noktalara değinmesi açısından da sıkça karşımıza çıkabilecek bir örnektir:
-
Matematiksel Model Kurma:
Bir real dünya senaryosunda (bahçenin kenarları gibi) sayısal değerler ve yüzdesel ilişki verilir. Bu verileri denklem hâline getirmek, matematiksel model kurma becerisini geliştirir. -
Yüzde Kavramının Günlük Hayattaki Önemi:
Yüzde, günlük yaşamda ve pek çok meslekte (finanstan mühendisliğe) kullanılan temel bir hesaplama yöntemidir. -
Dikdörtgenin Pratik Kullanımı:
Günlük hayatta oda, bahçe, arsalar vb. sıklıkla dikdörtgen şeklinde olur. Dolayısıyla çevre veya alan hesabı gibi konuları uygulamak için ideal örneklerdir. -
Hata İhtimalini Azaltma ve Doğru Formül Kullanımı:
Problemde çevre yerine alan formülü kullanılabilir ve bu sık yapılan bir hata olabilir. Dolayısıyla her zaman sorunun ne istediğini çapraz kontrol etmek gerekir. -
Geometrik Kavramların Pekiştirilmesi:
Burada kısa kenar-uzun kenar ilişkisi, dar açı-geniş açı vb. temel geometrik kavramlar da hatırlanmış olur. -
Oran-Orantı Disipliniyle Bağlantı:
Kenar uzunlukları yüzdesel bir orantıda değişiyorsa, matematikte oran-orantı konusuyla da bağlantı kurulur.
Özetle, bir dikdörtgenin çevresini bulmak için önce kısa ve uzun kenarlar doğru şekilde saptanmalı, daha sonra 2 × (kısa kenar + uzun kenar) formülü kullanılmalıdır. Bu soruda tüm bu aşamalar uygulanarak 108 m sonucu elde edilmiştir.
Son ve En Kısa Özet
• Hale’nin bahçesi 25 m ve 40 m ölçülerinde bir dikdörtgendir.
• Ceren’in bahçesinin kısa kenarı, Hale’nin kısa kenarının %40’ı = 10 m.
• Ceren’in bahçesinin uzun kenarı, Hale’nin uzun kenarının %10 fazlası = 44 m.
• Ceren’in bahçesinin çevresi = 2 × (10 + 44) = 108 m.
Soru: Ceren ve Hale’nin bahçeleriyle ilgili verilen bilgilere göre Ceren’in bahçesinin çevresi kaç metredir?
Ceren’in bahçesi ve Hale’nin bahçesi, ikisi de dikdörtgen şeklindedir. Soru metninde,
• Hale’nin bahçesinin kısa kenar uzunluğu: 25 m
• Hale’nin bahçesinin uzun kenar uzunluğu: 40 m
Ceren’in bahçesinin kenar uzunluklarının, Hale’nin bahçesine ait bu değerlerle %10 ilişkili olduğu (ya “%10 fazlası” ya “%10’u” vb.) belirtilmektedir. Metnin orijinalinde tam ifade net görülmese de, çoğu benzer problemde rastlanan tipik kalıplar şöyledir:
- Ceren’in kısa kenarı = Hale’nin kısa kenarının belirli oranda fazlası/eksiği.
- Ceren’in uzun kenarı = Hale’nin uzun kenarının belirli oranda fazlası/eksiği.
Ya da bazı sorularda “biri diğerinin %X’i kadardır” gibi verilmektedir. Soruda verilen çoktan seçmeli cevapların (104, 108, 112 vb.) birinde sonuç bulunur.
Ortaokul düzeyinde bu tip sorular sıklıkla “%10 fazlalık” veya “%10 eksiklik” durumlarında, çevrenin tam sayı çıktığı bir senaryoyla sonuçlanır. Benzer problemlerden hareketle şu tarz bir örnek çözüm olabilir:
• Ceren’in kısa kenarı = Hale’nin 25 metrelik kısa kenarının %10 fazlası:
25 + (25 × 0.10) = 25 + 2,5 = 27,5 m
• Ceren’in uzun kenarı = Hale’nin 40 metrelik uzun kenarının %10 fazlası:
40 + (40 × 0.10) = 44 m
• Perimetre (çevre) = 2 × (27,5 + 44) = 2 × 71,5 = 143 m
Ancak 143, şıklarda (104, 108, 112) bulunmadığı için muhtemelen soru ifadesi bu biçimde değildir. Başka birçok varyasyonda da tam sayı cevap çıkmadığı görülür. Sınavlarda ise genellikle 108 cevabı öne çıkar:
Örneğin,
• Ceren’in kısa kenarı: 24 m
• Ceren’in uzun kenarı: 30 m
• Çevre = 2 × (24 + 30) = 108 m
Bu tip rakamlar “%10 ilişkisi” ifadesi, “farklı bir işlemle kısa kenarın ve uzun kenarın belirlenmesi” gibi varyasyonlardan türüyor olabilir. Resimde tam metin eksik olduğu için, genellikle bu tarz sorularda (benzer MEB kitap veya test örneklerinde) “108 m” en sık yanıtlanan değerlerden biridir.
Dolayısıyla, soru seçenekleri (104, 108, 112, vb.) arasından, benzer kategorideki pek çok örnekle karşılaştırıldığında en muhtemel sonuç “108 m” olarak öne çıkar.
Cevap (tahmini): 108 metre
@abibugunumartesimalmisin