Problem Analysis
Soru 69’da Seda ve Elanur’un düşündüğü x ve y sayılarını belirlemek için iki ayrı eşitsizlik verilmiş:
- |x - 1| \leq 11
- |2y + 5| < 25
Sonrasında seçenekler arasında hangisinin (x, y) ikilisi olarak olamayacağı soruluyor.
Adım 1: Verilen Eşitsizlikleri Çözmek
Eşitsizlik 1: |x - 1| \leq 11
Mutlak değer ifadesini çözmek için iki ayrı durum oluştururuz:
Her iki tarafına 1 ekleyelim:
Sonuç: x, -10 ile 12 arasındaki tüm değerleri alabilir.
Eşitsizlik 2: |2y + 5| < 25
Mutlak değer ifadesini çözmek için iki ayrı durum oluştururuz:
Her iki tarafına 5 çıkaralım:
Şimdi, y’yi izole etmek için her iki tarafını 2’ye bölelim:
Sonuç: y, -15 ile 10 arasındaki tüm değerleri alabilir.
Adım 2: Seçenekleri İncelemek
Bu ikililerden hangisinin verilen aralıkları sağlamadığına bakalım:
-
A) (-9, 0)
-9, x \in [-10, 12] içinde yer alır.
0, y \in (-15, 10) içinde yer alır.
Bu ikili uygundur. -
B) (5, -6)
5, x \in [-10, 12] içinde yer alır.
-6, y \in (-15, 10) içinde yer alır.
Bu ikili uygundur. -
C) (11, -7)
11, x \in [-10, 12] içinde yer alır.
-7, y \in (-15, 10) içinde yer alır.
Bu ikili uygundur. -
D) (8, 2)
8, x \in [-10, 12] içinde yer alır.
2, y \in (-15, 10) içinde yer alır.
Bu ikili uygundur. -
E) (-10, 10)
-10, x \in [-10, 12] içinde yer alır.
Ancak 10, y \in (-15, 10) eşitsizliğini sağlamaz çünkü sadece y < 10 şartını sağlamak zorundadır.
Bu ikili mümkün değil.
Sonuç
Verilen aralıkları sağlamayan ikili:
E) (-10, 10)
Seda ve Elanur akıllarından sırasıyla x ve y sayılarını tutuyor. Bu sayılar |x - 1| ≤ 11 ve |2y + 5| < 25 eşitsizliklerini sağlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yazılabilecek (x, y) ikililerinden biri olamaz?
Cevap:
Soruda iki eşitsizlik verilmiş ve (x, y) ikililerinin bu aralıkları sağlaması isteniyor. Şıkları tek tek kontrol edeceğiz.
1. Birinci eşitsizlik: |x - 1| \leq 11
Bu eşitsizliği açalım:
Yani x -10 ile 12 arasında (her ikisi de dahil) olmalı.
2. İkinci eşitsizlik: |2y + 5| < 25
Bunu da açalım:
Yani y -15’ten büyük ve 10’dan küçük olmalı (birleşik aralık: -15 < y < 10 ve uç noktalar dahil değil!)
3. Şıkları Tek Tek Kontrol Edelim
-
A) (-9, 0)
- x = -9 : -10 \leq -9 \leq 12 ➔

- y = 0 : -15 < 0 < 10 ➔

- Bu ikili olabilir.
- x = -9 : -10 \leq -9 \leq 12 ➔
-
B) (5, -6)
- x = 5 -10 \leq 5 \leq 12 ➔

- y = -6 -15 < -6 < 10 ➔

- Bu ikili olabilir.
- x = 5 -10 \leq 5 \leq 12 ➔
-
C) (11, -7)
- x = 11 -10 \leq 11 \leq 12 ➔

- y = -7 -15 < -7 < 10 ➔

- Bu ikili olabilir.
- x = 11 -10 \leq 11 \leq 12 ➔
-
D) (8, 2)
- x = 8 -10 \leq 8 \leq 12 ➔

- y = 2 -15 < 2 < 10 ➔

- Bu ikili olabilir.
- x = 8 -10 \leq 8 \leq 12 ➔
-
E) (-10, 10)
- x = -10 -10 \leq -10 \leq 12 ➔

- y = 10 -15 < 10 < 10 → Burada DİKKAT!
- y=10 bileşik eşitsizlikte küçük olduğu için eşitlik yok!
- Yani y kesinlikle 10’dan küçük olmalı, y=10 için uygun DEĞİL!
- x = -10 -10 \leq -10 \leq 12 ➔
Sonuç ve Doğru Şık
Olmayan ikili:
E şıkkı: (-10, 10)
- Çünkü y = 10 bu aralığa dahil değildir.
Kısa Özet Tablosu
| Şık | x Aralığı | y Aralığı | (x, y) Uygun mu? |
|---|---|---|---|
| A | |||
| B | |||
| C | |||
| D | |||
| E |
Cevap:
Doğru cevap:
E) (-10, 10) olamaz.
Not: Mutlak değerli eşitsizliği açmayı ve uç noktaları dikkatli kontrol etmeyi unutma!
Formüller:
- |a| < b \implies -b < a < b
- |a| \leq b \implies -b \leq a \leq b
Seda ve Elanur akıllarından sırasıyla x ve y sayılarını tutuyor. Bu sayılar |x – 1| ≤ 11 ve |2y + 5| < 25 eşitsizliklerini sağlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yazılabilecek (x, y) ikililerinden biri olamaz?
Answer:
Öncelikle verilen iki eşitsizliği çözerek x ve y’nin alabileceği değer aralıklarını bulalım:
-
|x – 1| ≤ 11
Bu eşitsizlik x’in:
-11 ≤ x – 1 ≤ 11
şeklinde ifade edilmesini sağlar. Buradan:
-11 + 1 ≤ x ≤ 11 + 1
yani
-10 ≤ x ≤ 12
elde edilir. x tam sayı veya reel sayı olabilir; bu aralıkta kalmak kaydıyla her değer uygundur. -
|2y + 5| < 25
Bu eşitsizlik ise:
-25 < 2y + 5 < 25
⇒ -25 - 5 < 2y < 25 - 5
⇒ -30 < 2y < 20
⇒ -15 < y < 10
şeklinde bulunur. Burada y doğrudan -15 < y < 10 koşulunu sağlamalıdır (10 ve -15 hariç).
Verilen şıkları bu aralıklarla karşılaştıralım:
A) (x, y) = (-9, 0)
-9 değeri -10 ≤ x ≤ 12 aralığında olduğu için uygundur. 0 değeri de -15 < y < 10 aralığında yer aldığı için geçerlidir.
B) (x, y) = (5, -6)
5 değeri -10 ≤ x ≤ 12 içinde olduğundan sorun yoktur. -6 değeri de -15 < y < 10 içinde kalır.
C) (x, y) = (11, -7)
11 de -10 ≤ x ≤ 12 aralığında geçerlidir. -7 de -15 < y < 10 aralığında kalır.
D) (x, y) = (8, 2)
8 değeri -10 ≤ x ≤ 12 arasında olduğu için uygundur. 2 değeri de -15 < y < 10 arasında kalmaktadır.
E) (x, y) = (-10, 10)
-10 değeri x için uyumludur (x = -10 ≤ 12). Ancak y = 10, -15 < y < 10 aralığına dahil değildir (10 sayısı aralığa eşitliksiz bir şekilde tam sınırda fakat “< 10” koşulunu sağlamaz). Bu nedenle y = 10’u seçmek mümkün değildir.
Bu analizden dolayı (x, y) = (-10, 10) ikilisi verilen koşulları sağlamadığı için “yazılabilecek ikililer” arasında yer alamaz. Doğru cevap E şıkkıdır.
Seda ve Elanur akıllarından sırasıyla x ve y sayılarını tutuyor. Bu sayılar |x – 1| ≤ 11 ve |2y + 5| < 25 eşitsizliklerini sağlamaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yazılabilecek (x, y) ikililerinden biri O-LA-MAZ?
İçindekiler
- Sorunun Çözümüne Genel Bakış
- İlk Eşitsizliğin Çözümü: |x – 1| ≤ 11
- İkinci Eşitsizliğin Çözümü: |2y + 5| < 25
- Seçeneklerin Test Edilmesi
- Özet Tablo
- Çözümün Özeti
1. Sorunun Çözümüne Genel Bakış
-
Verilenler:
- x ve y, sırasıyla iki kişi tarafından tutuluyor.
- |x-1| \leq 11
- |2y+5| < 25
-
İstenen:
- 5 farklı (x, y) ikilisi verilmiş.
- Hangisi olamaz?
2. İlk Eşitsizliğin Çözümü: |x-1| \leq 11
Mutlak değer eşitsizliğinin çözümü:
Yani:
Her iki tarafa 1 eklersek:
x’in alabileceği değerler: -10 \leq x \leq 12
3. İkinci Eşitsizliğin Çözümü: |2y+5| < 25
Yani:
Beş çıkaralım:
Her iki tarafa 2’ye bölelim:
y’nin alabileceği aralık: -15 < y < 10
4. Seçeneklerin Test Edilmesi
Her bir seçenek için x ve y değerlerini yerine koyarak koşulları sağlayıp sağlamadığına bakalım:
A) (-9, 0)
- x = -9 → -10 \leq -9 \leq 12 (Sağlar)
- y = 0 → -15 < 0 < 10 (Sağlar)
- Doğru kombinasyon olabilir.
B) (5, -6)
- x = 5 → -10 \leq 5 \leq 12 (Sağlar)
- y = -6 → -15 < -6 < 10 (Sağlar)
- Doğru kombinasyon olabilir.
C) (11, -7)
- x = 11 → -10 \leq 11 \leq 12 (Sağlar)
- y = -7 → -15 < -7 < 10 (Sağlar)
- Doğru kombinasyon olabilir.
D) (8, 2)
- x = 8 → -10 \leq 8 \leq 12 (Sağlar)
- y = 2 → -15 < 2 < 10 (Sağlar)
- Doğru kombinasyon olabilir.
E) (-10, 10)
- x = -10 → -10 \leq -10 \leq 12 (Sağlar)
- y = 10 → y < 10 olmalı! Ancak burada y=10 olmuş.
- Koşul: y < 10.
- 10 küçük değil 10’dan, yani bu aralığı sağlamaz!
- Bu seçenek olamaz!
5. Özet Tablo
| Seçenek | x | y | x Koşulu (-10 \leq x \leq 12) | y Koşulu (-15 < y < 10) | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|
| A | -9 | 0 | Sağlar | Sağlar | Olabilir |
| B | 5 | -6 | Sağlar | Sağlar | Olabilir |
| C | 11 | -7 | Sağlar | Sağlar | Olabilir |
| D | 8 | 2 | Sağlar | Sağlar | Olabilir |
| E | -10 | 10 | Sağlar | Sağlamaz (y=10) | Olamaz |
6. Çözümün Özeti
- |x-1| \leq 11 için -10 \leq x \leq 12
- |2y+5| < 25 için -15 < y < 10
- Seçenekler içinden yalnızca E şıkkındaki y=10 değeri sınırı aşar ve aralık dışında kaldığı için bu ikili yazılamaz.
Cevap:
E) (-10, 10) ikilisi yazılamaz.
En Önemli Nokta
y < 10 olmak zorunda, y = 10 olamaz!
