Basit harmonik hareket yapan bir cismin konum-zaman
grafiği şekilde verilmiştir.
8
4x (cm)
Cismin hareketi ile ilgili,
- Hareketin periyodu 12 s’dir.
I1. Hareketin genliği 16 cm’dir.
t(s)
III. Cisim 6. saniyede denge konumundadr. y
yargılarından hangileri doğrudur?
Basit Harmonik Harekette Konum-Zaman Grafiği ve Temel Parametreler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Basit harmonik harekette bir tam salınımın gerçekleşmesi için geçen süreye periyot (T), denge noktasına (x = 0) olan maksimum uzaklığa ise genlik (r) denir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Grafikte cismin denge noktasından (x = 0) harekete başlayıp pozitif ve negatif maksimum noktalardan geçiş anları verilmiştir:
- I. Öncül (Doğru): Cisim t = 0 anından harekete başlayıp pozitif tepe (+8\text{ cm}) ve negatif çukur (-8\text{ cm}) noktalarını dolaşarak aynı titreşim fazına t = 12\text{ s} anında dönmüştür. Bir tam dalganın/titreşimin tamamlanma süresi olan periyot T = 12\text{ s}'dir.
- II. Öncül (Yanlış): Genlik, denge konumundan (x = 0) olan maksimum ayrılma mesafesidir. Grafikte tepe değeri +8\text{ cm} olduğundan genlik r = 8\text{ cm}'dir. 16\text{ cm} değeri iki uç nokta arasındaki toplam uzaklıktır (2r).
- III. Öncül (Doğru): Denge konumu uzanımın sıfır olduğu (x = 0) eksendir. Grafikte t = 6\text{ s} anında cismin konumu x = 0 olduğundan cisim bu anda denge konumundadır.
CEVAP: I ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Genlik, hareketin toplam yörünge uzunluğu değil, denge noktasına göre maksimum uzanımıdır. Sorularda en sık düşülen çeldirici, iki genlik arasındaki farkı (+r ile -r arası mesafe olan 2r) genlik ile karıştırmaktır.
