Baş katsayısı 1 olan gerçel katsayılı üçüncü dereceden P(x) polinomunun katsayıları toplamı negatiftir.
P(x) polinomunun sıfırlarının kümesi
\{-2, 3\}
olduğuna göre, P(x) polinomunun sabit terimi kaçtır?
A) -18\(B)-12 $ C)-6 D)12 E)18)
Üçüncü Dereceden Polinomun Sabit Terimini Bulma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Bir polinomun katsayılar toplamı P(1), sabit terimi ise P(0) değeri ile bulunur.
- Üçüncü dereceden bir polinomun kökler kümesi iki elemanlı ise köklerden biri çift katlıdır (2. mertebeden kök):P(x) = a(x - x_1)^2(x - x_2) \quad \text{veya} \quad P(x) = a(x - x_1)(x - x_2)^2
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Polinomun Olası Durumlarını Belirleme
P(x) polinomunun baş katsayısı 1, derecesi 3 ve sıfırlarının (köklerinin) kümesi \{-2, 3\} olarak verilmiştir. Kök kümesi 2 elemanlı olduğundan, köklerden biri tek katlı, diğeri çift katlı olmalıdır. Bu durumda iki farklı durum söz konusudur:
- 1. Durum: P(x) = (x + 2)^2(x - 3)
- 2. Durum: P(x) = (x + 2)(x - 3)^2
Adım 2 — Katsayılar Toplamı Koşulunu İnceleme
Soruda katsayılar toplamının negatif olduğu, yani P(1) < 0 olduğu belirtilmiştir. Her iki durumu test edelim:
-
1. Durum için:
P(1) = (1 + 2)^2 \cdot (1 - 3) = 3^2 \cdot (-2) = 9 \cdot (-2) = -18 < 0 \quad \text{(Koşulu sağlar)} -
2. Durum için:
P(1) = (1 + 2) \cdot (1 - 3)^2 = 3 \cdot (-2)^2 = 3 \cdot 4 = 12 > 0 \quad \text{(Koşulu sağlamaz)}
Dolayısıyla aradığımız polinom:
Adım 3 — Sabit Terimi Hesaplama
Polinomun sabit terimini bulmak için x = 0 değerini yazalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) -12
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Kökün Katlılığı (Multiplicity): n. dereceden bir polinomun en fazla n tane kökü vardır. Kök kümesinin eleman sayısı polinomun derecesinden azsa, en az bir kök katlı (çift veya çoklu) köktür.
- Katsayılar Toplamı ve Sabit Terim: Bir P(x) polinomunda x=1 yazıldığında katsayılar toplamı, x=0 yazıldığında sabit terim elde edilir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Katsayılar toplamı P(1) = -18 çıktığı için sabit terimi de -18 sanarak doğrudan A seçeneğini işaretlemek.
Doğru Yaklaşım: P(1) değerini yalnızca doğru polinom denklemini seçmek için kullanmak; sabit terim için mutlaka x = 0 yazarak P(0) değerini hesaplamak.
Polinomlarda kök-katsayı ilişkileri veya grafik yorumu ile ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
