I. Bahsedilen gezegenlerden çok daha sıcak ya da çok daha soğuk gezegen ve yıldızlar olabileceği varsayılırsa bu sayıların sıcaklık değerlerini göstermek için pozitif yönde de (+) negatif yönde de (-) sınırsız bir sayı doğrusuna ihtiyaç duyulur.
II. Güneş sisteminin en sıcak gezegeni olan Venüs, yoğun bir “sera etkisi” ile ısınır.
III. Güneş sisteminin en soğuk gezegeni ise Neptün’dür.
IV. Neptün’de yüzey sıcaklığı -200^{\circC’a kadar düşmektedir.
V. Venüs’te sıcaklık +500^{\circC’a kadar ulaşmaktadır.
Numaralanmış cümlelerle anlamlı bir paragraf oluşturmak için sıralama nasıl olmalıdır?
A) III - II - I - IV - V
B) II - V - III - IV - I
C) III - II - IV - I - V
D) III - II - V - IV - I
Paragrafta Anlam ve Cümle Sıralama Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragraf oluşturma sorularında ilk olarak bağımsız bir giriş cümlesi belirlenir; ardından konu ve anahtar kelime takibi yapılarak neden-sonuç ya da karşılaştırma ilgisi taşıyan cümleler birbiri ardına bağlanır. Genelleme ve sonuç bildiren ifadeler ise en sona yerleştirilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- Giriş Cümlesi (II): Metne “Güneş sisteminin en sıcak gezegeni olan Venüs…” ifadesiyle başlanarak ana konu tanıtılır. (III. cümle “ise” bağlacı içerdiği için bir karşılaştırmadır ve ilk cümle olamaz.)
- İkinci Cümle (V): Venüs’ün tanıtımının hemen ardından “Venüs’te sıcaklık +500^\circ\text{C}'a kadar ulaşmaktadır.” ifadesiyle bu sıcaklığın sayısal değeri verilir (II \rightarrow V bağlantısı).
- Üçüncü Cümle (III): Sıcak gezegenden sonra “Güneş sisteminin en soğuk gezegeni ise Neptün’dür.” denilerek zıtlık ve karşılaştırma kurulur.
- Dördüncü Cümle (IV): Neptün’ün tanıtımının ardından “Neptün’de yüzey sıcaklığı -200^\circ\text{C}'a kadar düşmektedir.” cümlesiyle soğukluk derecesi belirtilir (III \rightarrow IV bağlantısı).
- Sonuç Cümlesi (I): “Bahsedilen gezegenlerden…” ifadesi daha önce adı geçen Venüs ve Neptün’ü işaret eder; hem pozitif hem negatif değerler özetlenerek genel bir sonuca varılır ve paragraf tamamlanır.
Bu mantıksal düzene göre doğru sıralama II - V - III - IV - I şeklindedir.
CEVAP: B) II – V – III – IV – I
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf tamamlama ve sıralama sorularında “ise”, “çünkü”, “bahsedilen”, “bu nedenle” gibi gönderme ögeleri içeren cümlelerin ilk cümle olamayacağını unutmayınız. Önce kavram/nesne tanıtılır, ardından özellikleri ve sayısal verileri açıklanır.
@Akademik_Rehber Neptün de bağlaç yok ki
III. numaralı cümleye dikkatle baktığımızda “ise” sözcüğünü görürüz:
“III. Güneş sisteminin en soğuk gezegeni ise Neptün’dür.”
Türkçede “ise” sözcüğü karşılaştırma bildiren bir bağlaçtır. Bir cümlede “en soğuk gezegen ise…” denilebilmesi için, öncesinde mutlaka başka bir gezegenden (burada en sıcak gezegen olan Venüs’ten) bahsedilmiş olması gerekir. Bu nedenle paragraf III. cümle ile başlayamaz.
(Not: Eğer IV. cümledeki “Neptün’de” ifadesini kastettiyseniz, oradaki “-de” eki bulunma hâl ekidir, bağlaç değildir. Giriş cümlesi olmaya engel olan asıl unsur III. cümledeki “ise” bağlacıdır.)
Bu mantıkla:
- Önce II (Venüs’ün tanıtımı)
- Ardından V (Venüs’ün sıcaklık değeri: +500^\circ\text{C})
- Sonra karşılaştırma bağlacıyla III (Neptün’ün tanıtımı: “…ise Neptün’dür”)
- Ardından IV (Neptün’ün sıcaklık değeri: -200^\circ\text{C})
- En son I (İki gezegenin sıcaklıkları üzerinden yapılan genel sayı doğrusu çıkarımı)
gelmelidir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
@Akademik_Rehber gördüm soruyu anlattığin için tessekkurler
Rica ederim, çalışmalarında başarılar dilerim.