bağlamdan yararlanarak bilmediği ve birliği kelime gruplarını ve kelimeleri ayırır diye bir konu var tam başının bile bilmiyorum bunun başlığını adam akıllı bana ver ben 8 sınıf öğrencisiyim ve bunu hafif noktalarına kadar konu anlatımlı şekilde bana anlat bilmiyorum
Sözcükte Anlam: Bağlamdan Anlam Çıkarma
Bağlamdan anlam çıkarma; bir metinde geçen ve anlamı bilinmeyen bir sözcüğün ya da söz öbeğinin anlamını, cümledeki diğer sözcüklerle kurduğu anlamsal ilişkiden ve cümlenin bütününden hareketle tespit etme becerisidir. MEB 8. sınıf LGS Türkçe müfredatında bu konu, “Bağlamdan yararlanarak bilmediği kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin eder” kazanımı olarak adlandırılır.
Bağlam (Metin Çevresi) Nedir?
Bir sözcük sözlükte birden çok anlama gelebilir; ancak bir cümle içinde yalnızca tek bir anlam kazanır. Sözcüğün içinde yer aldığı cümlenin konusu, anlatıcının duygusu, cümlenin öncesi ve sonrasındaki ipuçları o sözcüğün bağlamını oluşturur.
Bağlamdan Anlam Çıkarırken İzlenecek 4 Temel Adım
1. Cümlenin Ana Fikrini ve Duygusunu Belirleme:
- Cümlenin olumlu mu, olumsuz mu bir yargı bildirdiğini tespit edin. Bilinmeyen sözcük olumlu bir durum için mi yoksa eleştirilen bir durum için mi kullanılmış, buna bakın.
2. Sözcüğün Yanındaki İpuçlarını (Tamlama ve Eylemleri) İnceleme:
- Sözcüğün nitelediği ismi veya bağlandığı fiili analiz edin. Örneğin “çetrefilli bir problem” ifadesinde problemin zorluğundan yakınılıyorsa “çetrefilli” sözcüğünün “karmaşık, çözümü güç” anlamına geldiği anlaşılır.
3. Karşıtlık ve Benzerlik İlişkilerini Yakalama:
- Metindeki “ama, fakat, oysa, aksine, tıpkı, gibi” bağlaçları anlam ipucudur. “Herkes neşeyle kutlama yaparken o müteessir bir şekilde köşede oturuyordu.” cümlesinde “oysa/iken” zıtlığından hareketle “müteessir” kelimesinin neşeli olmanın zıddı olan “üzgün, kederli” anlamına geldiği görülür.
4. Sözcüğün Yerine Tahmini Anlamı Koyarak Okuma (Sağlama):
- Tahmin edilen anlam cümlede bilinmeyen kelimenin yerine konduğunda cümlenin mantık akışı bozulmuyorsa tahmin doğrudur.
LGS İçin Örnek Uygulamalar
Örnek 1 (Kelime Düzeyinde):
- Cümle: “Yazar, eserinde süslü anlatımlardan kaçınmış; düşüncelerini son derece durulukla ifade etmiştir.”
- Bağlam Analizi: “Süslü anlatımdan kaçınmak”, anlatımda gereksiz sözcük kullanmamak ve açık olmak demektir.
- Anlam: Duruluk = Metinde gereksiz sözcüklerin bulunmaması, anlatımın yalın ve berrak olması.
Örnek 2 (Kelime Grubu / Deyim Düzeyinde):
- Cümle: “Hatasını kabul etmek yerine suçu arkadaşına atarak zeytinyağı gibi üste çıkmaya çalıştı.”
- Bağlam Analizi: Kişi suçludur ancak kendini haklı göstermek için çabalamaktadır.
- Anlam: Zeytinyağı gibi üste çıkmak = Bir haksızlık durumunda suçunu kabul etmeyip kurnazlıkla kendini haklı çıkarmaya çalışmak.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS Türkçe sorularında altı çizili sözcüğün anlamı sorulduğunda asla sadece o sözcüğü okuyarak işaretleme yapmayın. Türkçede sözcükler çok anlamlıdır; bir kelimenin akla gelen ilk (temel) anlamı, o metindeki anlamı olmayabilir. Yanıtı her zaman kelimenin metin içindeki görev ve konumuna (bağlamına) göre belirleyin.