B LGS /Fen Bilimleri B B 13. Aşağıdaki grafikte, eşit süre boyunca özdeş isıticılarla isıtılan ve kütleleri eşit olan K, L ve M svilarının sIcaklık artışları gösterilmiştir. Sicaklik artişı (C) 60---- 40 o B mitar=7 mLzL →SVilar K L M Buna göre siviların öz ISiları arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (c: Oz isi) B)€ ) ķ > Guo
!Resim [Link Silindi]
SORU:
Eşit süre, eşit kütle ve özdeş ısıtıcılarla ısıtılan K, L, M sıvılarının sıcaklık artışlarına göre öz ısıları arasındaki ilişki nedir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Öz ısı formülü:
Q = m \cdot c \cdot \Delta T
Burada;
- Q: verilen ısı (eşittir, aynı)
- m: kütle (eşittir)
- c: öz ısı
- \Delta T: sıcaklık değişimi
Eşit ısı ve kütle için:
Q = m \cdot c \cdot \Delta T \implies c \propto \frac{1}{\Delta T}
Yani sıcaklık artışı büyük olanın öz ısısı küçük, küçük olanın ise öz ısısı büyüktür.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bilgileri analiz et
- Kütleleri eşit ve ısıtıcılar özdeş, yani verilen ısı eşittir.
- Sıcaklık artışları:
- K → 40°C
- L → 60°C
- M → 20°C
Adım 2 — Öz ısı ile sıcaklık artışı ilişkisini uygula
- Öz ısı ile sıcaklık artışı ters orantılıdır.
- En büyük sıcaklık artışına sahip L sıvısının öz ısısı en küçüktür.
- En küçük sıcaklık artışına sahip M sıvısının öz ısısı en büyüktür.
- K sıvısı arada kalır.
Adım 3 — Sonucu yaz
c_M > c_K > c_L
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
A) c_M > c_K > c_L
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Öz Isı (c)
- Bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1°C değiştirmek için gereken ısı miktarıdır.
- Bu problemde sıcaklık değişiminden yola çıkarak büyüklükleri karşılaştırdık.
- Isı (Q), Kütle (m) ve Sıcaklık Değişimi (ΔT) İlişkisi
- Aynı ısı ve kütle için \Delta T ile c ters orantılıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Öz ısı ile sıcaklık artışını karıştırmak
- Yanlış: Sıcaklık artışı büyük olanın öz ısısı da büyük denir.
- Doğru: Sıcaklık artışı büyük olanın öz ısısı küçüktür çünkü aynı ısı alındığında sıcaklığı daha çok artıyor.
- Neden yanlış: Öz ısı maddelerin ısı depolama kapasitesidir, yüksek olan ısıyı daha az sıcaklık artışıyla emer.
- Düzeltme: Öz ısı ve sıcaklık artışı ters orantılıdır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Aşağıdaki grafikte eşit süre boyunca özdeş ısıtıcılarla ısıtılan ve kütleleri eşit olan K, L ve M sıvılarının sıcaklık artışları verilmiştir. Buna göre sıvıların öz ısıları arasındaki ilişki nedir?
CEVAP: c_M > c_K > c_L
AÇIKLAMA: Her üç sıvıya eşit enerji verildiği ve kütleleri eşit olduğu için verilen ısı miktarı (Q) ile öz ısı (c) ve sıcaklık değişimi (ΔT) arasındaki ilişkiyi kullanırız: Q = m · c · ΔT. Buradan c = Q / (m · ΔT) olur; yani c değeri ΔT ile ters orantılıdır. Grafikte ΔT sıralaması L > K > M olduğuna göre öz ısıların sıralaması tersine döner: c_M > c_K > c_L. Örnek olarak aynı Q ve m için ΔT_L = 60, ΔT_K = 30, ΔT_M = 20 olsaydı; c_L = Q/(m·60), c_K = Q/(m·30), c_M = Q/(m·20) olur ve c_M en büyük çıkar. Bu nedenle c_M > c_K > c_L.
TEMEL KAVRAMLAR:
-
Öz ısı
- Tanım: Bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1 °C artırmak için gerekli enerji miktarı.
- Bu problemde: Aynı Q ve m için ΔT büyük olan sıvının öz ısısı daha küçüktür.
-
Q = m · c · ΔT
- Tanım: Isı enerjisinin hesaplanma formülü.
- Bu problemde: Q ve m sabit olduğundan c ∝ 1/ΔT.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?