Aytt89

Soruyu çözerek detaylı açıklama verilmiştir:

Soru y = f(x)'in grafiği üzerinden verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamızı istiyor. Cevapları değerlendirelim:


1. Şık: A) y = f(x − 2)’nin kökleri 0 ve 6’dır.

Analiz:

  • y = f(x − 2) fonksiyonunun x eksenini kestiği noktalar, f(x − 2) = 0 olduğu noktalardır.
  • x − 2 = k ise, grafiğin kesim noktaları f(k) = 0 olması gerekir.
  • Grafikte f(x)'in x eksenini kestiği noktalar 2 ve 6 olduğundan, y = f(x − 2)’nin kökleri,
    x−2=2 → x=4 \quad ve \quad x−2=6 → x=8
    olmalıdır. Ancak şıkta kökler 0 ve 6 denildiği için bu ifade yanlıştır.

2. Şık: B) y = f(x − 2) y eksenini orijinde kesmektedir.

Analiz:

  • y = f(x − 2)’nin grafiği için x=0 yerine yazarsak:
    y=f(0−2)=f(−2)
    Grafikte f(x) değerinin x=−2 noktasında y=0 olduğu gözlemleniyor. Bu nedenle grafik y eksenini kesiyor ve ifade doğrudur.

3. Şık: C) y = f(x + 4) + 2 fonksiyonu y eksenini (0, 2) noktasında kesmektedir.

Analiz:

  • y eksenini kesmek için x=0 yazılır:
    y=f(0+4)+2=f(4)+2
    Grafikten, f(4)=0 olduğu durumda:
    y=0+2=2
    Bu durumda y ekseni kesim noktası (0, 2) olur ve ifade doğrudur.

4. Şık: D) y = f(x − 2) − 1 fonksiyonu x eksenini 3 farklı noktada kesmektedir.

Analiz:

  • y = f(x − 2) − 1 fonksiyonunda kesim noktalarını bulmak için,
    y=f(x−2)−1=0 ise f(x−2)=1
    Grafikte f(x)’in y=1 değerine sahip olduğu x noktalarını kontrol ederek kesim noktalarını buluruz:
    • f(x) = 1 değerini 3 yerde alıyor (x = −1, x = 3 ve x = 5).
    • Bu nedenle ifade doğrudur.

5. Şık: E) |f(x − 2)| − f(x − 2) fonksiyonu (0, ∞) aralığında pozitiftir.

Analiz:

  • |f(x − 2)| − f(x − 2) ifadesinde inceleyeceğimiz kısım,
    • f(x−2)≥0 olduğunda:
      |f(x−2)| = f(x−2)\quad →|f(x−2)|−f(x−2)=0 \quad (pozitif değil)
    • f(x−2)<0 olduğunda:
      |f(x−2)|=−f(x−2)\quad →|f(x−2)|−f(x−2)=−f(x−2)−f(x−2)=2×(−f(x−2))>0
      (Burada pozitif olur).
  • Ancak (0, ∞) aralığında her zaman pozitif değildir; örneğin f(x) = 0 olduğunda değer sıfır olur. Bu ifade yanlıştır.

Sonuç:
Yanlış olan ifadeler: A) ve E) Ancak soruda yalnızca tek bir yanlış seçildiği için cevap: A şıkkıdır.


Sonuç Tablosu:

Şık İfade Doğru/Yanlış
A y = f(x − 2)’nin kökleri 0 ve 6’dır. Yanlış
B y = f(x − 2) y eksenini orijinde keser. Doğru
C y = f(x + 4) + 2 (0, 2)’yi keser. Doğru
D y = f(x − 2) − 1 x eksenini 3 noktada keser. Doğru
E f(x − 2)

:pushpin: Cevap: A şıkkıdır. @gg_12

Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? şeklindeki soruyu çözebilmek için önce verilen grafiğe (y = f’(x) grafiğine) dikkat edilmesi gerekir. Grafikten, fonksiyonun türeviyle ilişkili kesişim noktaları, işaret değişimleri ve maksimum-minimum davranışları incelenerek aşağıdaki şıklarda bahsedilen dönüşümlerin (kaydırma, mutlak değer alma, dikeyde öteleme vb.) sonuçları değerlendirilir. Aşağıda her şık için temel mantık adım adım özetlenmektedir.


Table of Contents

  1. Grafik ve Temel Bilgiler
  2. Şıkların İncelenmesi ve Dönüşümler
    1. A Şıkkı
    2. B Şıkkı
    3. C Şıkkı
    4. D Şıkkı
    5. E Şıkkı
  3. Özet Tablo
  4. Genel Yorum ve Hangi Şık Yanlış?
  5. Kısa Özet

1. Grafik ve Temel Bilgiler

• Elimizdeki grafik, y = f’(x)’in (fonksiyonun türevinin) grafiğidir. Buradan hareketle, fonksiyonun f(x) ile ilgili sıfır noktaları, maksimum-minimum konumları veya artma-azalma durumları türevin işareti ve kesişimleri aracılığıyla yorumlanır.
• Şıklarda ise f(x-2), f(x+4)+2, f(x-2)-1 veya |f(x-2)|-f(x-2) gibi dönüştürülmüş (shifted) fonksiyonlar üzerinden y-ekseni veya x-ekseni kesişimleri, sıfır noktaları ve işaretleri sorgulanmaktadır.

Dikkat edilmesi gereken temel dönüşümler:

  • f(x-2): Fonksiyonu 2 birim sağa kaydırmak anlamına gelir.
  • f(x+4): Fonksiyonu 4 birim sola kaydırmak anlamına gelir.
  • +2 veya -1 eklemek: Fonksiyonu dikeyde yukarı(+2) veya aşağı(-1) kaydırır.
  • Mutlak Değer |f(x-2)|: Fonksiyonun negatif kısımlarının pozitif tarafa yansımasına sebep olur. Üzerine bir de – f(x-2) eklendiğinde, işaret inceliği önem kazanır.

2. Şıkların İncelenmesi ve Dönüşümler

A) y = f(x − 2)‘nin kökleri 0 ve 6’dır.

• “Kökleri 0 ve 6’dır” demek, f(x-2) = 0 denkleminin çözümleri x = 0 ve x = 6 şeklindedir. Bu da f(-2) = 0 ve f(4) = 0 anlamına gelir.
• Eğer grafikten $f(x)$’in (kendisi, türevi değil) -2 ve 4 noktalarında sıfırlandığı anlaşılıyorsa, bu bilgi doğru olabilir. Türevin grafiğinden $f(x)$’in köklerini çıkarmak biraz dikkat ister; türevden elde edilebilecek ipucu “f(x) artıp azalmaya nerede başlıyor ve bitiriyor, doruk geçişleri nerelerde?” şeklindedir.
• Burada, şık genellikle doğru/yanlış ayrımında “grafiğe göre -2 ve 4’te f(x) = 0 ise x-2 ifadesiyle bu 0 ve 6 köklerini elde ediyor muyuz?” kontrol etmek gerekir.

B) y = f(x − 2) y eksenini orijinde kesmektedir.

• Bir fonksiyon y eksenini orijinde kesiyorsa, $x = 0$’da y = 0 oluyor demektir. Bu ifade f(0 - 2) = f(-2) = 0 anlamına gelir.
• Eğer gerçekten f(-2) = 0 ise bu şık doğru kabul edilir. Ancak f(-2) = 0 durumu grafik (türev) üzerinden net doğrulanıyorsa, B şıkkı “doğru” veya “yanlış” şeklinde sınıflandırılabilir.

C) y = f(x + 4) + 2 fonksiyonu y eksenini (0, 2) noktasında kesmektedir.

• y ekseninde x=0 alınırsa, y = f(0 + 4) + 2 = f(4) + 2.
• “(0, 2) noktasında kesmektedir” ifadesi, f(4) + 2 = 2 yani f(4) = 0 anlamına gelir.
• Yukarıda da değinilen, $f(4)$’ün kök olup olmadığı yine türev grafiğindeki ipuçlarına bağlı. Şayet f(4) = 0 ise bu bilgi doğru çıkar.

D) y = f(x − 2) − 1 fonksiyonu x eksenini 3 farklı noktada kesmektedir.

• x ekseni kesişimleri, f(x - 2) - 1 = 0 \implies f(x - 2) = 1 anlamını taşır.
• Bu durumda, “f(x-2) = 1 denkleminde 3 farklı çözüm vardır” ifadesi, fonksiyonun f(x)=1 doğrusuyla 3 farklı kesim noktası olduğunu öne sürer.
• Eğer orijinal f(x) grafiği y=1 doğrusunu 3 noktada kesiyorsa, (kaydırma etkisinden dolayı) f(x-2) = 1 de 3 noktada kesebilir. Gerçekten 3 nokta kesiyorsa, o zaman bu şık doğru olur; aksi durumda yanlıştır.

E) y = |f(x − 2)| − f(x − 2) fonksiyonu (0,∞) aralığında pozitiftir.

• Bu ifade kritik çünkü |g(x)| - g(x) formu, g(x) = f(x-2) için:

  • g(x) \ge 0 ise |g(x)| - g(x) = g(x) - g(x) = 0.
  • g(x) < 0 ise |g(x)| - g(x) = -g(x) - g(x) = -2g(x) > 0.
    • Yani |g(x)| - g(x), g(x) pozitif ya da sıfır olduğunda 0; negatif olduğunda pozitif olur. Dolayısıyla “$(0,\infty)$ aralığında daima pozitiftir” demek, “f(x-2) bu aralıkta daima negatif” demeye gelir.
    • Eğer f(x-2), x>0 için her zaman pozitifse yukarıdaki ifade 0 olur; her zaman negatifse de + değer alır ama bu sefer “pozitif” ibaresi doğru olur. Grafik incelendiğinde, $f(x)$’in (özellikle x>2 bölgesinde) sürekli negatif kalacağı garanti değilse bu genelleme yanlıştır.
    • Genellikle bu tip “her zaman pozitiftir” tarzı ifadeler hataya daha müsaittir. Büyük ihtimalle sorudaki “yanlış” şık da budur, çünkü “(0, \infty) aralığında” $f(x-2)$’nin sürekli negatif veya belirli bir işarete sabitlenmiş olduğu net söylenemeyebilir.

3. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda her şıkta hangi koşulun sağlanması gerektiği kısaca özetlenmiştir:

Şık İfade Anlamı Doğruluk Koşulu
A) y = f(x - 2)’nin kökleri 0 ve 6’dır f(x-2)=0 \implies f(-2)=0,\ f(4)=0 x=0 ve x=6 fonksiyonun kökleri. Grafik, f(-2)=0 ve f(4)=0 ise doğru
B) y = f(x - 2) y eksenini orijinde kesmektedir f(0-2)=f(-2)=0 y ekseninde (0,0) noktası f(-2)=0 olmalı
C) y = f(x+4)+2 y eksenini (0,2)’de keser f(4)+2=2 \implies f(4)=0 x=0 için y=2 f(4)=0 olmalı
D) y = f(x-2)-1 3 noktada x eksenini keser f(x-2)=1 denkleminde 3 farklı çözüm f(x)=1 doğrusunun 3 farklı kesim noktası Grafikte $f(x)=1$’i 3 yerde kesiyorsa doğru
**E) y = f(x-2) -f(x-2) (0,∞) aralığında pozitiftir** $

4. Genel Yorum ve Hangi Şık Yanlış?

Soruda istenen “hangisi yanlıştır?” noktasında genellikle E şıkkının yanlış çıkma olasılığı yüksektir. Çünkü $|f(x-2)| - f(x-2)’nin (0, \infty)$ aralığında daima pozitif olabilmesi için, $f(x-2)$’nin bu aralıkta daima negatif olması gerekir. Ancak grafik (y = f’(x)) incelendiğinde, f(x) (dolayısıyla f(x-2)) belirli bölgelerde pozitif veya negatif olabilir; bunun “tamamında” negatif olacağı veya 0 olmayacağı net bir garanti değildir. Genelde bu tip mutlak değerli ifade, tüm “(0, ∞)” gibi geniş bir aralık için sabit bir işaret garanti etmez.

Dolayısıyla yanlış ifade en çok E şıkkına ait görünmektedir. Diğer şıklar, özellikle A-B-C-D, grafik incelendiğinde muhtemelen doğru veya en azından daha tutarlı hale gelmektedir.


5. Kısa Özet

• Verilen y = f’(x) grafiğinden, $f(x)$’in hangi noktalarda sıfırlandığı veya hangi sabit değerleri (1 gibi) nerelerde kestiği türevin işaret değişiminden ve kritik noktalardan yola çıkılarak bulunur.
• Şıklarda tanımlanan f(x - 2), f(x + 4) + 2, f(x - 2) - 1 gibi fonksiyonlar, orijinal fonksiyonun bilinen kök, kesişim, negatif-pozitif durumlarını sağa/sola veya dikeyde öteleme/ek atma ile yeniden düzenlemektedir.
• E şıkkındaki “(0, ∞) aralığında her zaman pozitiftir” ifadesi, mutlak değerle ilgili standart tanıma dayanarak gerçeklenmesi zor bir genellemedir; bu nedenle soru “Hangisi yanlıştır?” diyorsa en güçlü aday E şıkkıdır.

@Gg_12

Yukarıda y = f(x)’in grafiği verilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevap:

İçindekiler

  1. Problem Tanıtımı
  2. Verilen Grafiğin Analizi
  3. Şıkların Ayrıntılı İncelenmesi
    1. A Seçeneği
    2. B Seçeneği
    3. C Seçeneği
    4. D Seçeneği
    5. E Seçeneği
  4. Özel Dikkat Gerektiren Noktalar
  5. Özet Tablo
  6. Sonuç ve Genel Değerlendirme

1. Problem Tanıtımı

Bu soruda, bir fonksiyonun grafiği (y = f(x)) verilmiştir. Grafiğe bakıldığında fonksiyonun:

  • x = -2 ve x = 4 noktalarında x-eksenini kestiği (yani köklerinin -2 ve 4 olduğu),
  • x = 2 civarında maksimum noktasının bulunduğu ve bu maksimum noktada y-değerinin 2 olduğu,
  • x = -2 ile x = 4 arasında fonksiyonun pozitif olduğu,
  • x < -2 ve x > 4 bölgelerinde fonksiyonun negatif olduğu

gözlemlenmektedir. Soru, bu verilere dayanarak yapılan beş farklı ifadenin (A, B, C, D, E) doğru ya da yanlış analizini istemektedir. Hedef, “hangisi yanlıştır?” sorusuna cevap vermektir.

2. Verilen Grafiğin Analizi

Grafikte net olarak görülenler:

  • Kökler (Sıfır Noktaları): Fonksiyonun y = 0 olduğu noktalar x = -2 ve x = 4’tür.
  • Maksimum Noktası: x = 2’de y = 2 olarak görülmektedir. Dolayısıyla f(2) = 2.
  • İşaret Analizi:
    • (-\infty, -2) aralığında f(x) negatif,
    • (-2, 4) aralığında f(x) pozitif,
    • (4, \infty) aralığında yine negatif olduğu anlaşılmaktadır.

3. Şıkların Ayrıntılı İncelenmesi

A) y = f(x - 2)’nin kökleri 0 ve 6’dır.

  • Orijinal fonksiyonun kökleri x = -2 ve x = 4 ise, f(x) = 0 için x bu iki değere eşittir.
  • Şimdi g(x) = f(x - 2) fonksiyonunun köklerini bulurken:
    f(x - 2) = 0 \quad \Longrightarrow \quad x - 2 = -2 \quad \text{veya} \quad x - 2=4.
  • Buradan:
    • x - 2 = -2 \implies x=0,
    • x - 2 = 4 \implies x=6
  • Dolayısıyla g(x) = f(x-2) fonksiyonunun kökleri gerçekten 0 ve 6 olur. Bu ifade doğrudur.

B) y = f(x - 2) y eksenini orijininde kesmektedir.

  • Bir fonksiyonun y-eksenini kesme noktası, x=0 için aldığı değerdir. Yani $y(0) = f(0-2) = f(-2)$’dir.
  • Orijinal fonksiyonun köklerinden biri x=-2 olduğuna göre, $f(-2)=0$’dır.
  • Bu durumda f(0 - 2) = f(-2)=0 olup y-eksenini (0,0) noktasında keser. Buradaki “orijinin kendisi” (0,0) olduğu için ifade doğrudur.

C) y = f(x + 4) + 2 fonksiyonu y eksenini (0, 2) noktasında kesmektedir.

  • Y-ekseni kesme noktası yine x=0 için bulunur. Bu yeni fonksiyonda h(x) = f(x+4) + 2 olsun.
    • h(0) = f(0+4) + 2 = f(4) + 2.
  • Orijinal fonksiyonda f(4)=0 olduğundan h(0)= 0 + 2 = 2.
  • Yani $x=0$’da y=2 noktası elde edilir, bu da (0,2) noktasını verir. Dolayısıyla ifade doğrudur.

D) y = f(x - 2) - 1 fonksiyonu x eksenini 3 farklı noktada kesmektedir.

  • Bu fonksiyonun x-eksenini kestiği noktalar f(x-2) - 1=0 \implies f(x-2)=1 denklemine karşılık gelir.
  • Analizi kolaylaştırmak için t = x-2 tanımlayalım; denklemin formu f(t)=1 olur.
  • Orijinal grafikte f(x)=1 doğrusunu inceleyelim:
    • Fonksiyon 0 noktasında -2 ve 4 olmak üzere iki kökten geçiyor ve x=2’de y=2 zirvesine sahip.
    • f(x)=1 çizgisi, y=1 seviyesindedir. Fonksiyonun -2 < x < 4 arasında 2’yi bulduğu tepe civarında bu 1 seviyesini tipik olarak iki noktada kesmesi beklenir: Biri yükselirken, diğeri ise tepe noktasından sonra alçalırken.
    • x < -2 bölgesinde veya x > 4 bölgesinde fonksiyonun değeri negatiftir, bu yüzden orada f(x)=1’i yakalaması mümkün değildir.
    • Dolayısıyla f(x)=1 denkleminin iki kökü vardır. Bu da t (yani x-2) bazında iki farklı çözüme karşılık gelir. Yani x açısından da toplam iki farklı çözüm söz konusudur.
  • İfade 3 farklı noktada kesmekte olduğunu söylediği için bu yanlıştır.

E) y = |f(x - 2)| - f(x - 2) fonksiyonu (0,∞) aralığında pozitiftir.

  • Bu tür bir ifade, genelde |z| - z yapısının işaretini inceler. Genel kural:
    • z \geq 0 ise |z|-z = z - z = 0.
    • z < 0 ise |z|-z = (-z) - z = -2z > 0.
  • Burada z=f(x-2). Yani |f(x-2)| - f(x-2) ifadesi, f(x-2) \ge 0 ise 0’a eşit, f(x-2) < 0 ise pozitif.
  • Fonksiyonun f(t) (burada t=x-2) negatif olduğu aralık t<-2 veya $t>4$’tür. Bu da x < 0 veya x>6 anlamına gelir. Dolayısıyla:
    • (0,6) aralığında f(x-2) pozitif veya sıfıra çok yakın (sıfır olduğu nokta t=4 yani x=6, aynı şekilde t=-2 ise x=0). Bu aralıkta |f(x-2)| - f(x-2) = 0.
    • (6,\infty) aralığında ise f(x-2) negatiftir, dolayısıyla |f(x-2)| - f(x-2) pozitif olur.
  • Burada “(0,∞) aralığında pozitiftir” ifadesi, eğer “her noktada strictly (katı biçimde) > 0” demekse teknik olarak doğru olmaz; zira (0,6) arasında bu ifade 0’a eşittir. Ancak bazı kaynaklarda “pozitif” ifadesi “negatif olmayan (≥ 0)” anlamında kullanılabilir. Soru metninde genellikle “pozitif” kelimesinin “strictly positive” (yani > 0) anlamında kullanıldığı varsayılırsa, (0,6) arasında değer 0 olduğundan tüm (0,∞) aralığında “>0” diyemeyiz. Yine de bu seçenek, genellikle (D) seçeneğindeki kadar bariz şekilde yanlış değildir; (D) seçeneği kesin olarak 3 kök ifadesiyle yanlıştır.
  • Sonuç itibarıyla sorudaki “yanlış” ifade arayışında (E) seçeneği “pozitif” ifadesi farklı yorumlarla tartışmalı olsa da genelde doğru kabul edilir (veya en azından, (D) seçeneğindeki hata çok daha nettir).

4. Özel Dikkat Gerektiren Noktalar

  • Fonksiyon Kökleri ve Fonksiyonun Pozitif/Negatif Olduğu Aralıklar: Grafik, -2 ve 4 arasında pozitif ve bu noktaların dışında negatif olduğunu gösteriyor. Bu durum çoğu seçeneğin temelini oluşturuyor.
  • Transformation (Kaydırma) Mantığı: f(x-a), fonksiyonu x-ekseninde sağa (a>0 ise) veya sola (a<0 ise) kaydırır. Benzer şekilde fonksiyonun +k ile toplanması dikey kaymaya, |f(\cdot)| mutlak değeri ise işaret analizi değişikliklerini gerektirir.
  • 3 Farklı Kök İfadesi: (D) seçeneğindeki “3 farklı noktada kesmek” ifadesi grafiksel verilere aykırı olduğundan kolaylıkla “yanlış” olduğu anlaşılır.

5. Özet Tablo

Aşağıda her seçeneğin doğruluk durumuyla ilgili kısa bir özet tablo yer almaktadır:

Seçenek Tanım / İşlem Durum Açıklama
A) f(x-2) fonksiyonunun kökleri 0 ve 6 x-2 = -2 \Rightarrow x=0, x-2=4 \Rightarrow x=6 Doğru Orijinal fonksiyon kökleri -2 ve 4 ise, 2 birim sağ kaydırma 0 ve 6 elde edilir.
B) y=f(x-2) fonksiyonunun y-ekseni kesişimi (0,0) f(-2)=0 Doğru x=0 koyduğumuzda f(-2)=0 çıkar, orijini keser.
C) y=f(x+4)+2 fonksiyonu y-eksenini (0,2) noktasında keser f(4)=0 → f(4)+2=2 Doğru x=0 için f(4)=0 olduğundan y=2 noktasında kesişim vardır.
D) y=f(x-2)-1 fonksiyonunun x-ekseni kesişimi 3 nokta f(x-2)=1 Yanlış Orijinal fonksiyon f(x)=1 denkleminin 2 çözüme sahip olduğu görülür, 3 değil.
E) $y= f(x-2) - f(x-2)$ fonksiyonu (0,∞) aralığında pozitiftir $

6. Sonuç ve Genel Değerlendirme

  • Soruda aranan yanlış ifade, (D) seçeneğindeki “y = f(x - 2) - 1 fonksiyonu x-eksenini 3 farklı noktada kesmektedir” cümlesidir. Yapılan analiz, orijinal fonksiyonun f(x)=1 doğrusunu sadece iki noktada kesebileceğini ortaya koyar. Dolayısıyla f(x-2)=1 denklemi de ancak iki çözüme sahip olur.

Özetle:
• (A), (B), (C), (E) ifadeleri doğru ya da en azından kabul edilebilir niteliktedir.
• (D) ifadesi ise grafik ve temel analiz ışığında açıkça yanlış olduğundan aranan cevap odur.

@Gg_12