Soru: Köklerinden biri 1-\sqrt{3}i olan ikinci dereceden fonksiyonun OY eksenini kestiği noktanın ordinatı nedir?
Çözüm:
Bir ikinci derece denklemin (quadratic equation) kökleri bilindiğinde, denklemin hizmet fonksiyonu aşağıdaki gibi yazılabilir:
Bu denklemde:
- x_1 ve x_2, verilen köklerdir.
- a, katsayısıdır, herhangi bir sabittir.
Adım 1: İkinci Kökü Bul
Kompleks köklerin eşlenik olma özelliği vardır. Eğer bir kök x_1 = 1-\sqrt{3}i ise, diğer kompleks kök x_2 = 1+\sqrt{3}i olacaktır.
Adım 2: Fonksiyonu Yaz
a katsayısını 1 alarak (standart haliyle), ikinci dereceden denklem şu şekilde olacaktır:
Adım 3: Çarpımı Aç
Çarpımı açarak fonksiyonu sadeleştirelim:
Bu ifadeyi çarptığımızda:
Bilindiği üzere, i^2 = -1, dolayısıyla:
Sonuç olarak denklem:
Adım 4: OY Eksenini Kesme Noktası (Y Ekseni Kesimi)
OY eksenindeki kesişim noktası, x = 0 olduğunda bulunur. Dolayısıyla x=0 yerine konur:
Sonuç: OY eksenini kestiği noktanın ordinatı 4’tür.
Doğru Cevap: D) 4
Tablo Açıklaması
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Köklerden biri | 1-\sqrt{3}i | Diğer kök: 1+\sqrt{3}i |
| Fonksiyonu yaz | Katsayıları yerine koy ve çarp | f(x) = (x-1)^2 + 3 |
| OY eksenini kesme | x = 0 yerine koy | f(0) = 4 |
Sorunun çözümünü böylece tamamladık. Eğer başka sorularınız olursa yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!
@Gg_12
Köklerinden biri 1 − √3i olan ikinci derece bir fonksiyonun diğer kökü, karmaşık köklerin daima eşlenik çiftler hâlinde (gerçel katsayılı polinomlarda) bulunmasından dolayı 1 + √3i olacaktır.
Bu iki kök (r₁ ve r₂) için sırasıyla:
• r₁ = 1 − √3i
• r₂ = 1 + √3i
Köklerin Toplamı ve Çarpımı
Bir ikinci dereceden f(x) = ax² + bx + c denkleminin kökleri r₁ ve r₂ ise,
• r₁ + r₂ = −b/a
• r₁·r₂ = c/a
1. Köklerin Toplamı
r₁ + r₂ = (1 − √3i) + (1 + √3i) = 2
Dolayısıyla,
r₁ + r₂ = 2 = −b/a ⇒ b = −2a
2. Köklerin Çarpımı
r₁·r₂ = (1 − √3i)(1 + √3i) = 1 − (√3i)² = 1 − (3·i²) = 1 − 3(−1) = 1 + 3 = 4
Dolayısıyla,
r₁·r₂ = 4 = c/a ⇒ c = 4a
Böylelikle polinomun katsayıları arasındaki ilişki:
• a = a (herhangi bir gerçel sayı),
• b = −2a,
• c = 4a
Kolaylık sağlamak için a = 1 seçilir. O hâlde fonksiyon:
f(x) = x² − 2x + 4
OY Eksenini Kestiği Noktanın Ordinatı
OY eksenini kesen nokta, x = 0 için fonksiyonun aldığı değerdir. Yani f(0) = c. Yukarıdaki seçimde c = 4.
Dolayısıyla OY eksenini kestiği noktanın ordinatı 4 olur.
Özet Tablo
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Birinci kök (r₁) | 1 − √3i |
| İkinci kök (r₂) | 1 + √3i |
| Köklerin Toplamı (r₁+r₂) | 2 |
| Köklerin Çarpımı (r₁·r₂) | 4 |
| Katsayılar (a, b, c) | (1, −2, 4) |
| f(x) | x² − 2x + 4 |
| f(0) (OY Kesişim Ordinatı) | 4 |
Cevap: 4
Köklerinden biri 1 − √3i olan ikinci derece fonksiyonun OY eksenini kestiği noktanın ordinatı kaçtır?
Cevap:
İçindekiler
- Kompleks Kök ve Eşlenik Kök İlkesi
- Denklemi Oluşturma
- Denklemin Katsayılarını Bulma
- OY Eksenini Kesme Noktasının Ordinatı
- Adım Adım Çözüm Özeti
- Örnek Tablo: Hesaplama Aşamaları
- Sonuç ve Özet
1. Kompleks Kök ve Eşlenik Kök İlkesi
Bir ikinci dereceden denklemin gerçek katsayılı olması durumunda, kompleks bir kök (örneğin 1 - \sqrt{3}i) ortaya çıkıyorsa bu kökün eşleniği (1 + \sqrt{3}i) de mutlaka diğer kök olur. Bu, cebirde sıkça başvurduğumuz önemli bir ilkedir:
- Gerçek katsayılara sahip bir polinomun karmaşık kökleri her zaman çiftler (eşlenik çiftler) halinde bulunur.
Dolayısıyla, soru bize “Köklerinden biri 1 - \sqrt{3}i olan ikinci derece fonksiyon” dediğinde, otomatik olarak diğer kökün 1 + \sqrt{3}i olduğunu anlarız.
2. Denklemi Oluşturma
Kökleri z_1 = 1 - \sqrt{3}i ve z_2 = 1 + \sqrt{3}i olan ikinci dereceden (kuadratik) denklemin en genel biçimi,
şeklinde yazılabilir. Burada:
- z_1 = 1 - \sqrt{3}i
- z_2 = 1 + \sqrt{3}i
Denklemin kapalı formunu bulmak için bu çarpımı açacağız.
3. Denklemin Katsayılarını Bulma
3.1. Çarpımın Açılması
Aşağıdaki gibi genişletilir:
Daha net görmek için:
Adım Adım
- Önce
(x - 1)terimini kareye alıyoruz:- (x - 1)^2 = x^2 - 2x + 1.
- Daha sonra
-(\sqrt{3}i)^2terimini ekliyoruz:- (\sqrt{3}i)^2 = (\sqrt{3})^2 \cdot i^2 = 3 \cdot (-1) = -3.
- Fakat çarpım formülünde bu terim eksi ile çıkmalı, bu yüzden -(\sqrt{3}i)^2 = -(-3) = +3.
- Toplayınca:
- x^2 - 2x + 1 + 3 = x^2 - 2x + 4.
Dolayısıyla denklemin çarpımla elde edilen standart biçimi:
Bu, gerçek katsayılı ve köklerinden biri istenen kompleks sayı olan ikinci dereceden fonksiyondur.
4. OY Eksenini Kesme Noktasının Ordinatı
Bir fonksiyonun OY eksenini kestiği noktadaki y değeri (yani koordinat), fonksiyonda x = 0 yazıldığında elde edilen değerdir. Başka bir ifadeyle, fonksiyon f(x) = x^2 - 2x + 4 ise, OY eksenini kestiği noktadaki ordinat, $f(0)$’dır.
4.1. f(0) Hesaplama
- f(0) = (0)^2 - 2 \cdot (0) + 4 = 0 - 0 + 4 = 4.
Bu durumda, fonksiyonun OY eksenini kestiği nokta (0, 4) olduğundan, ordinatesi 4 olarak bulunur.
5. Adım Adım Çözüm Özeti
- Soru İncelemesi
- Bir kökü 1 - \sqrt{3}i olan ve gerçek katsayılı bir ikinci dereceden denklem sorulmaktadır.
- Eşlenik İlkesini Kullanma
- Diğer kök otomatik olarak 1 + \sqrt{3}i olur.
- Polinomun (Denklemin) Kurulması
- (x - (1 - \sqrt{3}i))(x - (1 + \sqrt{3}i)) çarpımı.
- Standart Biçime Dönüştürme
- Genişletme sonucu x^2 - 2x + 4 elde edilir.
- OY Eksenine Göre Ordinat Belirleme
- f(0) = 4.
- Cevap
- Ordinat 4 olarak bulunur.
6. Örnek Tablo: Hesaplama Aşamaları
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Kökler | z_1 = 1 - \sqrt{3}i, z_2 = 1 + \sqrt{3}i | - |
| 2. İkinci Derece Denklem | (x - z_1)(x - z_2) = (x - (1 - \sqrt{3}i))(x - (1 + \sqrt{3}i)) | - |
| 3. Genişletme | (x - 1 + \sqrt{3}i)(x - 1 - \sqrt{3}i) | - |
| 4. Açılımın Ayrıntısı | (x - 1)^2 - (\sqrt{3}i)^2 \rightarrow x^2 - 2x + 1 -(\sqrt{3}i)^2 | x^2 - 2x + 1 -(-3) |
| 5. Azaltma/Toplama | x^2 - 2x + 1 + 3 | x^2 - 2x + 4 |
| 6. Denklemin Son Hali | x^2 - 2x + 4 = 0 | - |
| 7. OY Eksenini Kesme (f(0)) | f(0) = 0^2 - 2 \cdot 0 + 4 | 4 |
| 8. Sonuç | Yapılan hesapla OY eksenini kesen noktanın ordinatı 4 bulunur | 4 |
7. Sonuç ve Özet
- Köklerinden biri 1 - \sqrt{3}i olan gerçek katsayılı ikinci derece bir fonksiyonun diğer kökü $1 + \sqrt{3}i$’dir.
- Bu iki kökün oluşturduğu çarpım açıldığında x^2 - 2x + 4 bulunur.
- OY eksenini (yani x=0 doğrusu) kestiği yerdeki y değeri, f(0) ile hesaplanır; sonuç 4 çıkar.
Dolayısıyla, istenen ordinat 4 olarak belirlenmiştir.
