Sorunun çözümünü adım adım yapalım:
Verilenler:
- Küpün boyutları: 6x6x6 küçük küp
- Tek bir küçük küpün boyutu:
- Boy: 10 mm
- En: 10 mm
- Kalınlık: 10 mm (1 cm = 10 mm, yani bir küçük küpün bir kenarı 1 cm uzunluğunda).
1. Toplam Küp Sayısı:
Büyük küp, 6x6x6 şeklinde olduğu için toplam küçük küp sayısı:
2. Büyük Küpü 3 Farklı Küpe Bölmek:
Soruda, bu 216 küçük küp, kenar uzunlukları tam sayı olan 3 farklı küpe bölünüyor.
Küp boyutları şöyle olabilir:
- 1. Küpün kenar uzunluğu: 6 küçük küp
- 2. Küpün kenar uzunluğu: 5 küçük küp
- 3. Küpün kenar uzunluğu: 4 küçük küp
3. Küplerin Yüzey Alanları:
Şimdi her bir küpün yüzey alanını hesaplayalım.
Yüzey alanı formülü:
1. Küp:
Kenar uzunluğu:
Yüzey alanı:
2. Küp:
Kenar uzunluğu:
Yüzey alanı:
3. Küp:
Kenar uzunluğu:
Yüzey alanı:
4. Toplam Yüzey Alanı:
Bu üç küpler üst üste dizildiğinde toplam yüzey alanı:
Sonuç:
Sorunun seçenekleri A, B, C, D, E olduğundan doğru yanıt:
E) 250 değil.
Soru: Yukarıda 6×6×6’lık küp; yanda verilen uzunluk değerleri ile oluşturulan Neodyum Mıknatıs küptür. 6×6×6’lık küp dağıtılıp tüm küçük küpler kullanılarak kenar uzunlukları farklı ve tamsayı olan 3 farklı küp yapılıp büyükten küçüğe doğru üst üste konursa oluşan şeklin yüzey alanı kaç cm² olur?
Cevap:
Table of Contents
- Problem Verileri ve Küp Özellikleri
- Üç Küpün Kenar Uzunluklarının Belirlenmesi
- Yüzey Alanı Hesaplama Mantığı
- Adım Adım Yüzey Alanı Hesabı
- Özet Tablo
- Sonuç
1. Problem Verileri ve Küp Özellikleri
- Büyük küp: 6×6×6 = 216 tane 1 cm³’lük (10 mm × 10 mm × 10 mm) küçük küpten oluşmaktadır.
- Bütün bu küçük küplerin tamamı kullanılarak üç farklı küp yapılacağı söyleniyor.
- Oluşturulacak küplerin kenar uzunlukları tamsayı ve birbirinden farklı olacak.
- Elde edilen üç küp, en büyük altta olacak şekilde üst üste yerleştirilecek.
- Amaç: Bu birikmiş yapının toplam yüzey alanını (cm² cinsinden) bulmak.
2. Üç Küpün Kenar Uzunluklarının Belirlenmesi
Bir küpün hacmi a³ şeklindedir. Üç farklı küpün hacimlerinin toplamı 216 olmalıdır:
Burada x, y, z birbirinden farklı tamsayılar ve x > y > z > 0.
- 6×6×6 = 216 olduğuna göre üç tam küp hacmini toplayıp 216’yı elde edeceğimiz en bilindik tamsayı kombinasyonu:
- 5³ = 125
- 4³ = 64
- 3³ = 27
Bu üçü toplandığında 125 + 64 + 27 = 216 gelir. Dolayısıyla bu problemde kenar uzunlukları 5, 4 ve 3 cm olan üç küp söz konusudur.
3. Yüzey Alanı Hesaplama Mantığı
Hiçbir küp üst üste konmadan tek başına dursaydı, her bir küpün yüzey alanı şunlar olurdu:
- Kenar uzunluğu 5 cm olan küpün yüzey alanı:6 \cdot 5^2 = 6 \cdot 25 = 150 \text{ cm}^2
- Kenar uzunluğu 4 cm olan küpün yüzey alanı:6 \cdot 4^2 = 6 \cdot 16 = 96 \text{ cm}^2
- Kenar uzunluğu 3 cm olan küpün yüzey alanı:6 \cdot 3^2 = 6 \cdot 9 = 54 \text{ cm}^2
Toplamda:
Ancak bu üç küp üst üste konduğunda, her bir iç temas yüzeyi “kapanır” ve hesaplanan toplamdan çıkarılmalıdır. Çünkü içte kalan temas eden yüzeyler dışarıdan görünmez.
4. Adım Adım Yüzey Alanı Hesabı
-
Tekil Küplerin Yüzey Alanları Toplamı:
150 (5 cm’lik küp) + 96 (4 cm’lik küp) + 54 (3 cm’lik küp) = 300 cm² -
Büyük küp (5×5×5) ile orta küp (4×4×4) arasındaki temas yüzeyi:
- Temas eden yüzeyin ölçüleri 4×4 = 16 cm²’dir.
- İç içe geçmiş iki yüzey de görünmez hâle gelir, dolayısıyla görünmeyen alan 16×2 = 32 cm².
-
Orta küp (4×4×4) ile küçük küp (3×3×3) arasındaki temas yüzeyi:
- Temas eden yüzeyin ölçüleri 3×3 = 9 cm²’dir.
- Gene iki yüzey görünmez, 9×2 = 18 cm² kapalı kalır.
-
Toplam Kapalı Yüzey Alanı:
32 + 18 = 50 cm² -
Son Yüzey Alanı (Görünür):
300 − 50 = 250 cm²
Dolayısıyla üst üste konan 5, 4 ve 3 cm kenarlı küplerden oluşan şeklin toplam yüzey alanı:
250 cm²
5. Özet Tablo
| Küp Kenarı (cm) | Küp Yüzey Alanı (cm²) |
|---|---|
| 5 | 150 |
| 4 | 96 |
| 3 | 54 |
| Toplam (ayrı) | 300 |
| Temaslar | − (16×2) = −32 (5↔4) |
− (9×2) = −18 (4↔3) |
| Net Yüzey Alanı | 300 − (32 + 18) = 250 cm² |
6. Sonuç
Üç farklı boyuttaki küp (5, 4 ve 3 cm) üst üste dizildiğinde, kapalı kalan yüzeyler düşüldükten sonra toplam yüzey alanı 250 cm² olur. Soru seçeneklerinde bu sonuç E şıkkı 250 olarak verilmektedir.
Soru 118: 6×6×6’lık küp dağıtılıp tüm küçük küpler kullanılarak kenar uzunlukları farklı ve tamsayı olan 3 farklı küp yapılıp büyükten küçüğe doğru üst üste konursa oluşan şeklin yüzey alanı kaç cm² olur?
Cevap:
İçindekiler
-
- Gerekli Temel Kavramlar
-
- Oluşturulan 3 Farklı Küpün Boyutları
- Üst Üste Koyma (İstifleme) Mantığı
- Yüzey Alanı Hesabında Adım Adım İşlem
- Büyük Küpün (5×5×5) Yüzey Alanı
- Orta Küpün (4×4×4) Eklenmesi
- Küçük Küpün (3×3×3) Eklenmesi
- Toplam Yüzey Alanı
- Hesapların Özeti Tablosu
- Sık Yapılan Hatalar ve Kontroller
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Problemin Özeti
Yukarıda resimde görülen, dıştan bakıldığında 6×6×6 boyutlarında bir Neodyum Mıknatıs Küp vardır. Bu 6×6×6’lık küp, her kenarında 6 tane küçük küp olacak şekilde toplam:
adet birim küçük küpten oluşmaktadır. Soru bizden, bu 216 tane küçük küpü boşa çıkarıp, boyutları tam sayı ve birbirinden farklı (kenar uzunlukları farklı) tam üç tane küp oluşturmayı istiyor. Yeni oluşturduğumuz bu 3 küpü büyükten küçüğe doğru üst üste koyduğumuzda ortaya çıkan bileşik şeklin dış yüzey alanını (cm² cinsinden) bulmamız isteniyor.
2. Gerekli Temel Kavramlar
- Birim Küp (1×1×1): Burada her küçük küpün kenarı, soru metninde verilen ölçü baz alınarak 1 cm gibi düşünülebilir (zaten 6×6×6’nın toplam 216 “küçük küp” olduğu açıklamasıyla uyumlu).
- Tam Sayı Kenar Uzunluğu: Yeni oluşturulacak küplerin her birinin birim küp cinsinden kenar sayıları tam sayı olmak zorundadır (örn. 3, 4, 5 gibi).
- Yüzey Alanı: Bir küpün yüzey alanı, 6 \times (\text{kenar uzunluğu})^2 formülüyle bulunur.
- Üst Üste Koyma: Daha büyük küpün üst yüzeyine daha küçük küpün tabanı yerleştirilir ve birbirleriyle temas ettikleri alan dışarıdan görünmediği için bileşik cismin toplam dış yüzey alanı hesabında bu temas bölgesi dış yüzeyden düşülmelidir.
3. Küpün Parçalanması ve Yeni Küplerin Bulunması
Orijinal 6×6×6 boyutlu küp 216 adet küçük küpe ayrılabilir. Bu küçük küplerin tamamının kullanımıyla 3 ayrı küp oluşturulması isteniyor. Dolayısıyla yeni küpler için:
olmalıdır. Burada a, b ve c tam sayı olacak ve a > b > c (birbirinden farklılık şartı).
4. Oluşturulan 3 Farklı Küpün Boyutları
Yukarıdaki denklem göz önüne alındığında, en yaygın çözüm şu şekilde elde edilir:
- 5^3 = 125
- 4^3 = 64
- 3^3 = 27
Toplayalım:
Bu, 5^3 + 4^3 + 3^3 = 216 eşitliği sayesinde yeni küplerin kenar uzunlukları 5 cm, 4 cm ve 3 cm olarak belirlenir (tam sayı ve birbirinden farklı).
5. Üst Üste Koyma (İstifleme) Mantığı
Kürevi veya başka bir yerleştirme yok; genellikle sorularda küpün üst yüzeyine diğer küpün tabanı “tam hizalı” veya merkezlenmiş olarak konulduğu varsayılır. Burada en önemli husus, temas eden yüzey alanının artık bileşik cismin “dış yüzeyinden” görünmeyecek olmasıdır.
Şu mantıkla hareket edilir:
- En büyük küp (5×5×5) tabanda durur.
- Üzerine orta küp (4×4×4) yerleştirilir.
- En üste de küçük küp (3×3×3) konur.
6. Yüzey Alanı Hesabında Adım Adım İşlem
6.1. Büyük Küpün (5×5×5) Yüzey Alanı
Eğer 5×5×5 boyutlu bir küp tek başına dursaydı, yüzey alanı:
Bu küpün üstüne bir sonraki (4×4×4) küp geleceği için, 5×5’lik üst yüzeyin bir kısmı kapanacaktır. Orta küpün tabanı 4×4 olduğundan, büyük küpün üst yüzeyinden 4×4 = 16 \text{ cm}^2 görünmez hâle gelecektir.
Dolayısıyla en büyük küpten dışarıda kalan yüzey:
6.2. Orta Küpün (4×4×4) Eklenmesi
Orta küp tek başına bulunsaydı yüzey alanı:
Fakat bu küp, 5×5×5’in üstünde dururken, alt tabanı (4×4’lük yüzey) görünmez. Yani
alan, orta küpün dışarıdan görünen yüzey alanıdır.
Şu ana kadarki toplam görünür yüzey alanı:
6.3. Küçük Küpün (3×3×3) Eklenmesi
Küçük küp 3×3×3 tek başına olsa yüzey alanı:
Bu küp, 4×4’lük orta küpün üst yüzeyine konduğunda, 3×3 = 9 \text{ cm}^2 taban örtüşmesi görünmez hâle gelir. Bu nedenle küçük küpün dışarıdan görülen yüzey alanı:
Buna ek olarak, orta küpün 4×4’lük üst yüzeyinden de 9 cm²’lik kısım kapanacağı için, daha önce 80 cm² olarak hesapladığımız orta küpün görünen yüzey alanı 80 - 9 = 71 \text{ cm}^2 olacaktır.
Dosdoğru ilerlersek, ancak biz zaten “80”i hesaplarken alt tabanı kapalı demiştik; şimdi de 9 cm² üst yüzey örtülüyor. Dolayısıyla son düzeltmeyi de ekledik.
6.4. Toplam Yüzey Alanı
Artık 3 küp üst üste duruyor. Görünen yüzey alanlarını toplayalım:
- Büyük küp (5×5×5): 134 cm²
- Orta küp (4×4×4) (kapanan üst yüzey sonrası): 71 cm²
- Küçük küp (3×3×3): 45 cm²
Toplam yüzey alanı:
Bu sonuç, çoktan seçmeli testte E) 250 seçeneğine karşılık geliyor.
7. Hesapların Özeti Tablosu
| Küp | Tek Başına Yüzey Alanı | Kapanan Yüzey Alanı | Son Görünen Yüzey Alanı |
|---|---|---|---|
| 5×5×5 (Büyük Küp) | 150 cm² | Üstte 4×4=16 cm² kapanıyor | 150 - 16 = 134 cm² |
| 4×4×4 (Orta Küp) | 96 cm² | Altta 4×4=16, üstte 3×3=9 cm² | 96 - 16 (alt) - 9 (üst) → önce alt kapandıktan sonra 80, üst kapanınca 80 - 9= 71 cm² |
| 3×3×3 (Küçük Küp) | 54 cm² | Yalnızca alt (3×3=9 cm²) | 54 - 9 = 45 cm² |
| Toplam | – | – | 134 + 71 + 45 = 250 cm² |
Yukarıdaki tabloda, orta küpün üst yüzey kapanması son adımda hesaba katıldığı için toplam 71 cm² ulaşılır. En nihayetinde 3 küp üst üste oturtulduğunda toplam dış yüzey alanı = 250 cm² bulunur.
8. Sık Yapılan Hatalar ve Kontroller
- Yanlış Küp Seçimi: 216 adedi farklı birkaç tam sayının küpünün toplamına ayırırken (mesela 6³, 1³ gibi) yanlış dizilimler denenebilir. Oysa 5^3 + 4^3 + 3^3 = 216 tek geçerli tam sayı ve farklı kenar kombinasyonudur.
- Yüzey Alanı Eksik/Hatalı Çıkarma: Özellikle üst üste konan yüzeylerin her birinde kapanan alanlar tekrar tekrar gözden geçirilmelidir.
- Ölçü Dönüşümü: Soruda mm cinsinden bahsedilse de 6×6×6 küp, 216 küçük birim küpe bölündüğünde her kenar 1 cm olduğu mantığıyla çözülür. Yüzey alanı da cm² cinsinden istendiği için birim analizi çok önemlidir.
9. Sonuç ve Kısa Özet
- Orijinal 6×6×6 küp, 216 küçük kısımdan oluşur.
- Tamamı kullanılarak 3 farklı tam sayı kenarına sahip ve birbirinden farklı küp oluşturduğumuzda, bu kenarlar 5, 4 ve 3 cm olarak bulunur.
- Küpleri büyükten küçüğe doğru üst üste dizdiğimizde, yüzeylerden kapanan alanları çıkararak toplam dış yüzey alanını topluyoruz.
- Elde edilen sonuç 250 cm²’dir. Testteki uygun şık E) 250 olur.
Bu şekilde tüm adımsal işlemleri kontrol edebilir ve 250 cm² değerine güvenilir şekilde ulaşabiliriz.
