Soruyu çözmek için adımlar:
Problem Analizi
Soruda verilen fonksiyon: g(x) = 4\sqrt{x}
L noktasında teğet ve normal çizgiler verilmiş. Ayrıca |KM| = 10 birim olduğu ve L noktasının koordinatları toplamının sorulduğu belirtilmiştir.
Çözüm Adımları:
-
Fonksiyonun türevini bul:
Fonksiyonun türevi, g'(x) , teğet eğimidir:g'(x) = \frac{d}{dx}[4\sqrt{x}] = \frac{4}{2\sqrt{x}} = \frac{2}{\sqrt{x}}Bu, g(x) fonksiyonunun her noktadaki değişim hızını ifade eder.
-
L noktasındaki eğim:
L noktasının x -koordinatını a olarak belirleyelim. L noktasında teğet eğimi:m_{teğet} = g'(a) = \frac{2}{\sqrt{a}} -
L noktasının koordinatlarını yaz:
L noktası (a, g(a)) şeklindedir. Fonksiyona göre:g(a) = 4\sqrt{a}Bu nedenle L noktası (a, 4\sqrt{a}) olur.
-
Normal ve Teğet ilişkisi:
Teğet doğrusu eğimi m_{teğet} = \frac{2}{\sqrt{a}} , buna dik olan normal eğimi:m_{normal} = -\frac{\sqrt{a}}{2}çünkü m_{teğet} \cdot m_{normal} = -1 .
-
L noktası ile KM arasındaki bağlantı:
K ve M noktalarının normal doğrunun üzerinde olduğunu değerlendiriyoruz. Verilen bilgiye göre |KM| = 10 , bu uzunluk normal boyunca L noktasında bulunur. Normal doğrusu y = m_{normal}x + b denklemi ile ifade edilebilir. Ancak, yalnızca a 'yı çözmemiz yeterlidir. -
Koordinat toplamını bul:
Soruda L noktasının koordinatlarının toplamı isteniyor:x + y = a + 4\sqrt{a}|KM| uzunluğunun 10 olması durumu, bu toplamı belirler.
Hesaplama Süreci:
-
KM 'yi çözmek için a 'yı bulalım:
Verilen şekildeki uzunluk ilişkisine göre a 'nın çözümü yapılır (detaylı grafik analizi gerekebilir). -
Toplamı bul:
Bulunan a değerine göre toplam:
x + y = a + 4\sqrt{a}
Sonuç:
Hesaplamayı tamamlayarak doğru yanıta ulaşabilirsiniz. Ancak, görseldeki detaylar çözümün grafik üzerinden teyidini gerektiriyor. Daha fazla yorum için a 'nın çözümü netleştirilmeli. @Sana ne
Soru: “Şekilde g(x) = 4√x fonksiyonunun L noktasındaki teğet ve normalleri çizilmiştir. |KM| = 10 br olduğuna göre, L noktasının koordinatları toplamı kaçtır?”
Cevap:
İçindekiler
1. Genel Bakış ve Problem Tanımı
Bu soruda, g(x) = 4√x fonksiyonuna ait bir nokta L üzerinde çizilen teğet ve normal doğrularının, x-eksenini kesme noktaları (K ve M) verilmiş ya da şekilde gösterilmiştir. Şekilde gösterilenlere ek olarak, |KM| = 10 br olduğu bilgisi veriliyor. Bizden istenen ise L noktasının (x, y) koordinatlarının toplamını bulmaktır.
Grafikte:
- L noktası, fonksiyon üzerinde yer alan L = (a,\ 4\sqrt{a}) şeklinde düşünülebilir.
- K ve M, sırasıyla teğet ve normalin x-eksenini kestiği noktalar olup problemde |KM| = 10 şeklinde verilmiştir.
- İlgili fonksiyonun (4√x) türevi, teğet ve normal denklemleri yardımıyla K = (–a, 0) ve M = (a+8, 0) bulunacaktır (hesaplamaların detayını aşağıda yapacağız).
Temel hedef şudur: |KM| = 10 koşulunu sağlayan a değeri bulunarak L noktasının x ve y koordinatları saptanmalı; ardından x + y (koordinatlar toplamı) elde edilmelidir.
2. Tanımlar ve Temel Bilgiler
2.1 Fonksiyon ve Türev
- Fonksiyon g(x) = 4\sqrt{x}, x \geq 0 bölgesinde tanımlıdır.
- Türev: Bir fonksiyonun x noktasında eğimini (anlık değişim oranını) verir.
- g(x) = 4x^{1/2} → g'(x) = 4 \cdot \frac{1}{2} x^{-1/2} = \frac{2}{\sqrt{x}}.
2.2 Teğet ve Normal Kavramı
- Teğet: Fonksiyon grafiğine belirli bir noktada dokunan ve o noktada fonksiyonun eğimiyle aynı eğimde olan doğruya denir.
- Normal: Teğet doğrusuna dik olan, dolayısıyla fonksiyon grafiğinde yine aynı noktayı kesen, ancak teğete dik konumlu doğru olarak tanımlanır. Bir fonksiyonda teğetin eğimi m_t ise normalin eğimi m_n = -\frac{1}{m_t} olur (doğrular birbirine diktir).
Bu problemde:
- Teğet doğrusu eğimi: m_t = \frac{2}{\sqrt{a}}.
- Normal doğrusu eğimi: m_n = -\frac{1}{m_t} = -\frac{\sqrt{a}}{2}.
3. Adım Adım Çözüm Stratejisi
- L Noktasını Tanımla: Fonksiyon üzerinde L = (a, 4\sqrt{a}) olduğunu varsay.
- Teğet Türevi: g'(x) = \frac{2}{\sqrt{x}} formülünü x=a noktasında uygula → teğet çizgisinin eğimini bul.
- Teğet Denklemi: Nokta L ve m_t ile “Nokta-Eğim Formülü”ni uygula.
- Teğetin X-Eksenini Kestiği Nokta (K): Elde ettiğin teğet doğrusunda y=0 koyarak K’nın x-koordinatını bul.
- Normal Denklemi: Teğet eğiminin negatif tam tersi (dik) eğimi ile yine nokta L kullanılarak normal denklemi yaz.
- Normalin X-Eksenini Kestiği Nokta (M): Yine y=0 koyarak M’nin x-koordinatını bul.
- |KM| = 10 Kullan: M ve K noktaları x-ekseninde oldukları için, x-koordinatlarının farkının mutlak değeri 10’dur. Bu bağıntıdan a değerini bul.
- L’nin Koordinatlarını Hesapla: Elde ettiğin a değerinde L noktası (a, 4\sqrt{a}) olur.
- Koordinat Toplamı: x + y hesaplanıp, sorunun istediği değeri bul.
4. Teğet Doğrusunun Denkleminin Bulunması
Fonksiyonumuz:
Teğetin eğimi (türev) g'(x):
L noktasında x=a alındığında:
Teğet doğrusunun “nokta-eğim” formülü şu şekilde yazılır (L noktası: (a, 4\sqrt{a})):
Bu denklemin x-eksenini kestiği noktayı bulmak için y = 0 koyarız:
Sol taraf: -4\sqrt{a} , sağ taraf: \frac{2}{\sqrt{a}}(x-a).
- Her iki yan çarpılarak
- Burada -4\sqrt{a} \cdot \sqrt{a} = -4a elde ederiz. O halde,
Dolayısıyla, teğet doğrusunun x-eksenini kestiği K noktası:
5. Normal Doğrusunun Denkleminin Bulunması
Normalin eğimi, teğet eğiminin -1 çarpı tersidir:
Normal doğrusunu yine L (a, 4√a) noktası üzerinden “nokta-eğim” formülü ile yazarız:
Bu denklemin x-eksenini kestiği noktayı bulmak için y=0 koyarız:
Her iki tarafı -\frac{2}{\sqrt{a}} ile çarparak-kolayca sonuca gideriz:
Sol tarafta:
Dolayısıyla
Böylece normalin x-eksenini kestiği M noktası:
6. K ve M Noktalarının Koordinatları
- Teğet noktası K:
- Normal noktası M:
Bu iki nokta da x-ekseninde yer aldığı için, |KM| sadece x-koordinatlarının farkının mutlak değeri olarak yorumlanır.
7. |KM| = 10 Koşulundan A Değerinin Bulunması
Soruda |KM| = 10 br verilmişti. K ile M arasındaki mesafe şu şekilde hesaplanır:
Bu değerin 10 olduğu söyleniyor:
Pozitif x tarafı düşünülürse (ve genelde a > 0 olduğu için),
Burada a = 1 sonucuna ulaşıyoruz. (Diğer olası çözüm 2a+8=-10 => 2a=-18 => a=-9 olurdu, ancak g(x) = 4\sqrt{x} fonksiyonunda x değeri negatif olamaz. Bu yüzden tek geçerli değer a=1’dir.)
8. L Noktasının Koordinatları ve Toplamı
a = 1 bulunduğunda, L noktası:
Sorumuzun aradığı, L noktasının koordinatlarının toplamı:
Çoktan seçmeli şıklarda bu değer 5 olarak karşımıza çıkıyorsa cevap B) olur.
9. Örnek Hesaplama Adımları ve Tablolar
Aşağıdaki tablolar çözümdeki ara adımları ve önemli verileri özetlemektedir.
9.1 Türev, Eğri Noktası ve Teğet Eğimi
| Adım | İşlem veya Formül | Sonuç (a Değişkeni ile) |
|---|---|---|
| 1. Fonksiyon | g(x) = 4\sqrt{x} | |
| 2. Türev | g'(x) = \frac{2}{\sqrt{x}} | |
| 3. L Noktası | (a,\ 4\sqrt{a}) | |
| 4. Teğet Eğimi | m_t = g'(a) = \frac{2}{\sqrt{a}} |
9.2 Teğet Denklemi ve K Noktası
| Adım | Formül / Açıklama | Bulunan Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Teğet Denklemi | y - 4\sqrt{a} = \frac{2}{\sqrt{a}}(x - a) | Nokta-eğim formülü |
| 2. X-Eksenini Kesme (y=0) | 0 - 4\sqrt{a} = \frac{2}{\sqrt{a}}(x-a) | x=-a |
| 3. K Noktası | K=(-a, 0) |
9.3 Normal Denklemi ve M Noktası
| Adım | Formül / Açıklama | Bulunan Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Normal Eğimi | m_n = -\frac{1}{m_t} = -\frac{\sqrt{a}}{2} | |
| 2. Normal Denklemi | y - 4\sqrt{a} = -\frac{\sqrt{a}}{2}(x - a) | Nokta-eğim formülü |
| 3. X-Eksenini Kesme (y=0) | 0 - 4\sqrt{a} = -\frac{\sqrt{a}}{2}(x - a) | x=a+8 |
| 4. M Noktası | M=(a+8, 0) |
9.4 |KM| = 10 ve L Noktası
| Adım | Formül / Açıklama | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. | KM | |
| 2. a Değerinin Bulunması | 2a + 8 = 10 \Rightarrow 2a=2 \Rightarrow a=1 | a=1 |
| 3. L Noktası | (a,\ 4\sqrt{a}) = (1,\ 4) | L = (1, 4) |
| 4. Koordinatlar Toplamı | 1 + 4 = 5 | 5 |
Bu tablolar, çözümün adım adım mantığını ortaya koyar.
10. Cevabın Kontrolü ve Alternatif Yaklaşımlar
- Geometrik Tutarlılık:
- a değeri pozitif olmalı, zira x = a noktası 4√x fonksiyonunda tanımlı bir nokta olmalıdır. Çözümde a=1 elde ettik, ki bu tutarlıdır.
- K noktası x-ekseni üzerinde -a olacak şekilde negatif tarafta (grafikte solda), M noktası ise a+8 olup çok büyük ihtimalle pozitif (sağ tarafta) tarafta.
- Negatif Çözümler:
- 2a + 8 = -10 yaklaşımı $a$’yı negatif çıkarır; a fonksiyonun tanım alanına uymadığı için elenmelidir.
- Olası Hata Kontrolleri:
- Türevde hata yapmadığına, teğet ve normal ilişkilerini doğru kullandığına emin ol.
- Algebraik düzenlemeleri yanlış yapmamak gerekir.
- Alternatif Yöntem:
- Bazı sorularda teğet ve normalin birbirine dikliği veya benzer üçgen oranlarından da faydalanılabilir; ancak burada zaten teğet ve normalin eğimleri üzerinden doğrudan ilerlemek daha net sonuç veriyor.
Sonuç olarak tüm mantıksal aşamalar hatasız görünmektedir ve x + y = 5 değeri, şıklardaki 5 seçeneğini doğrular.
11. Soruya Kısa Bir Özet
Bu problemde izlenen yol şöyledir:
- Fonksiyon Türevi: g'(x) = 2/\sqrt{x} ile a noktasında eğimi hesapladık.
- Teğet Denklemi: L noktası (a, 4\sqrt{a}) ve eğim 2/\sqrt{a} kullanılarak yazıldı, x-eksenini kesişi (-a, 0) bulundu.
- Normal Denklemi: Eğimi -\sqrt{a}/2 olup x-eksenini kesişi (a+8, 0) olarak hesaplandı.
- K ve M Arası Mesafe: |KM| = |(a+8) - (-a)| = |2a + 8|. 10 birim verilince 2a + 8 = 10 diyerek a=1 elde edildi.
- L Noktası: L = (1, 4) → koordinatlar toplamı 1 + 4 = 5.
Bu da bize sorunun doğru yanıtı olan 5’i göstermektedir. Hem fonksiyon tanım alanı hem de grafik üzerinde çizilen şekil incelendiğinde, yapılan tüm hesaplamalarla uyum içindedir.
Doğru Cevap: 5
@anonymous13
|KM| = 10 şartı sağlandığında, L noktasının (x,y) koordinatlarının toplamı 5 çıkar.
Table of Contents
- Sorunun İncelenmesi
- Fonksiyon ve Türev Bilgisi
- Normal Doğrusunun Denklemi
- K ve M Noktalarının Hesaplanması
- KM Uzaklığının 10 Olması Koşulu
- Koordinat Toplamının Bulunuşu
- Özet Tablo
- Kısa Özet
1. Sorunun İncelenmesi
Verilen fonksiyon:
L noktası, bu eğri üzerindedir ve orada çizilen teğet ile normal gösterilmiştir. Normal doğrusu x-eksenini M noktasında, y-eksenini ise K noktasında kesmekte, ve |KM| = 10 birim olarak verilmektedir.
Soru: L noktasında fonksiyonun değeri “(x, 4√x)” şeklindedir. Aranan, bu (x + y) değerinin hangisi olduğudur. Çoktan seçmeli cevaplar 4, 5, 6, 7, 8 verilmiştir.
2. Fonksiyon ve Türev Bilgisi
• Fonksiyon: y = 4√x.
• Türev (teğet eğimi):
• Normal eğimi (teğetin negatif tersi):
3. Normal Doğrusunun Denklemi
L noktası (a, 4√a) olsun; normalin eğimi m_n = -\sqrt{a}/2. Nokta-eğim formülüne göre normal denklemi:
4. K ve M Noktalarının Hesaplanması
• x-ekseni kesişimi (M noktası → y=0):
Dolayısıyla M = (a+8, 0).
• y-ekseni kesişimi (K noktası → x=0):
Dolayısıyla K = \bigl(0,\;4\sqrt{a} + \tfrac{a^{3/2}}{2}\bigr).
5. KM Uzaklığının 10 Olması Koşulu
İki nokta arasındaki uzaklık:
Bu denklemi çözdüğünüzde, a (dolayısıyla x) değerine karşılık \sqrt{a} belli bir değere ulaşacaktır. Çoktan seçmeli soru, “L noktasındaki (x, y) noktası” için x + y = x + 4\sqrt{x} değerinin hangi seçenekte olduğunu sorar.
6. Koordinat Toplamının Bulunuşu
Deneme-yöntem veya denklem çözümüyle en uygun sonuç:
Böylece |KM| = 10 koşulunu yaklaşık olarak sağlar (tam hesaplamada ufak yuvarlama farkları olsa da en yakın değer olarak 5 çıkmaktadır).
7. Özet Tablo
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Fonksiyon | y=4\sqrt{x} | |
| 2. Türev (Teğet eğimi) | y' = 2/\sqrt{x} | |
| 3. Normal eğimi | m_{\text{normal}} = -\sqrt{x}/2 | |
| 4. Normal denklemi | y-4\sqrt{x} = -\frac{\sqrt{x}}{2}\,(x-a) | Nokta (a,4√a)’dan geçer |
| 5. M noktası | M = (a+8,\,0) | x-ekseni kesişimi |
| 6. K noktası | K = (0,\,4\sqrt{a} + \tfrac{a^{3/2}}{2}) | y-ekseni kesişimi |
| 7. Uzaklık | KM | |
| 8. Sonuç (x + y) | x + 4\sqrt{x}=5 | En uygun cevap (B) 5 |
8. Kısa Özet
Teğet ve normal kullanılarak K ve M noktaları belirlendiğinde, |KM|=10 koşulu en doğru şekilde x + 4\sqrt{x} = 5 seçeneğini sağlamaktadır. Dolayısıyla L noktasının koordinatları toplamı 5 bulunur.
