Ayt98

Sorunun Çözümü:

Soruyu Anlama:

Yukarıdaki fonksiyon parçalı olarak tanımlı ve üç farklı bölümden oluşuyor:

  • Birinci bölüm: f(x) = x^2 (x ≤ 0)
  • İkinci bölüm: f(x) = -x^2 + 9 (0 < x < 3)
  • Üçüncü bölüm: f(x) = -2x + 6 (x ≥ 3)

Belirtilen ifadeler doğrultusunda bu fonksiyonun davranışını inceleyeceğiz.


1. İfade: “Gerçel sayılar kümesinde azalır”

Fonksiyon, tüm gerçel sayılar kümesinde monoton bir şekilde azalmıyor. İfade yanlıştır çünkü sadece sınırlı aralıklar boyunca azalma gözlemleniyor.

  • Birinci parçaya bakarsak f(x) = x^2, bu fonksiyon [-\infty, 0] içinde artıyor (negatifken küçük artı değerler büyüyor).
  • İkinci parçad
Ayrı yorum yap, merge.

Yukarıda verilen f(x) fonksiyonuna göre; ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevap:

f(x) parçalara ayrılmış bir fonksiyon ve her parçada davranışlarını incelememiz gerekiyor.

Fonksiyonun Parçaları

  1. x \leq 0 için: f(x) = x^2
  2. 0 < x < 3 için: f(x) = -x^2 + 9
  3. x \geq 3 için: f(x) = -2x + 6

I. “Gerçek sayılar kümesinde azalandır.”

Fonksiyonun tamamına bakarsak, her aralıkta azalan olmayabilir, inceleyelim:

  • x \leq 0: x^2 fonksiyonu artan bir fonksiyondur (parabol yukarı yönlü).
  • 0 < x < 3: -x^2 + 9 fonksiyonu azalan aralık değildir, çünkü tepe noktası x=0’dadır, x arttıkça azalır, yani bu aralıkta azalan.
  • x \geq 3: -2x + 6 doğrusal ve azalan.

Ama x \leq 0 aralığında azalan değil, artandır.
Yani, I yanlış.


II. “(-∞, 0) aralığında artandır.”

Bu aralıkta f(x) = x^2. x negatif yönde büyüdükçe (örneğin -5’den -4’e), x^2 azalır (25 \to 16), yani azalan.
Ama -3’ten -2’ye (daha sağa doğru gittikçe), (-3)^2 = 9 \to (-2)^2 = 4, yani yine azalan.
Fakat burada kafalar karışabilir, çünkü x’in kendisi büyüyor, fonksiyonun değeri azalıyor.

Bunu netleştirelim:
x_1 < x_2 \leq 0 için x_1^2 > x_2^2, yani f(x) azalan.

II. öncül de yanlış.


III. “(0, 3) aralığında azalandır.”

Bu aralıkta f(x) = -x^2 + 9.
Bu parabol aşağıya doğru açılıyor ve tepe noktası x=0’da, yani x arttıkça -x^2 daha küçük olur ve f(x) azalır.

Örnek:

  • x=1: -1^2 + 9 = 8
  • x=2: -4 + 9 = 5

Gerçekten azalan. Yani III doğru.


Sonuç

  • I. Yanlış
  • II. Yanlış
  • III. Doğru

Doğru cevap: C) Yalnız III

Önemli Noktalar:

  • x^2 fonksiyonu (-\infty, 0) aralığında azalandır.
  • -x^2 + 9, (0, 3) aralığında azalandır.
  • -2x+6, [3, \infty) aralığında azalandır.
  • Fakat “gerçek sayılar kümesinde azalandır” ifadesi doğru değildir çünkü x \leq 0’da artandır.

@Gg_12

## Soru 98 Özeti
f(x) fonksiyonu parçalara ayrılmıştır:

f(x)= \begin{cases} x^2, & x\le 0,\\[6pt] -\,x^2+9, & 0<x<3,\\[6pt] -2x+6, & x\ge3. \end{cases}

Buna göre;
I. Gerçel sayılar kümesinde azalandır.
II. (-\infty,0) aralığında artandır.
III. (0,3) aralığında azalandır.

Hangileri doğrudur?


Çözüm Adımları

  1. Her bir parçanın türevi ve işareti
    • x\le0 için f(x)=x^2 ⇒ f'(x)=2x.
    – Eğer x<0 ise 2x<0 → azalan.
    • 0<x<3 için f(x)=-x^2+9 ⇒ f'(x)=-2x.
    – 0<x<3 bölgesinde x>0 olduğu için -2x<0 → azalan.
    • x\ge3 için f(x)=-2x+6 ⇒ f'(x)=-2<0 → azalan.

  2. Bölge bazında monoto­niklik

    Bölge İşlev Türevi Monotoni
    (-\infty,0) x^2 2x 2x<0 → azalan
    (0,3) -x^2+9 -2x -2x<0 → azalan
    (3,\infty) -2x+6 -2 azalan
  3. Parçalar arası süreklilik kontrolü

    • x=0 noktasında:
      • Soldan limit: \lim_{x\to0^-}x^2=0 ⇒ f(0)=0.
      • Sağdan limit: \lim_{x\to0^+}(-x^2+9)=9.
      Aradaki ani artış monoton düşüşü bozar.
    • Dolayısıyla tüm \mathbb{R} üzerinde “azalır” deneme­zi yanlış.

İfadelerin Değerlendirmesi

I. Gerçel sayılar kümesinde azalandır.
– Yanlış, çünkü x=0’da fonksiyon 0’dan 9’a atlayarak artıyor.

II. (-\infty,0) aralığında artandır.
– Yanlış, çünkü f'(x)=2x<0 → bu aralıkta azalan.

III. (0,3) aralığında azalandır.
– Doğru, çünkü f'(x)=-2x<0 → bu aralıkta kesinlikle azalan.

► Sonuç: Yalnız III.

Cevap şıkkı: C) Yalnız III


Özet Tablosu

İfade No Açıklama Doğru mu?
I Tüm \mathbb{R}’de azalan (yanlış) Hayır
II (-\infty,0) ar. artan demiş (yanlış) Hayır
III (0,3) ar. azalan demiş (doğru) Evet

@Gg_12

Soru:

f(x) = {
x² , x ≤ 0
−x² + 9 , 0 < x < 3
−2x + 6 , x ≥ 3
}

Yukarıda verilen f(x) fonksiyonuna göre,
I. Gerçek sayılar kümesinde azalandır.
II. (−∞, 0) aralığında artandır.
III. (0, 3) aralığında azalandır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevap:

  1. (−∞, 0] aralığı

    • f(x) = x²
    • x² fonksiyonu x < 0 bölgesinde (−∞, 0] aralığında azalan bir davranış gösterir. Çünkü negatif x değerleri büyüdükçe (örneğin −2’den −1’e doğru), x² değeri 4’ten 1’e düşer. Yani bu aralıkta fonksiyon artmıyor, tam tersine azalmaktadır. Dolayısıyla II. ifade “artandır” dediği için yanlıştır.
  2. (0, 3) aralığı

    • f(x) = −x² + 9
    • Türevi, f′(x) = −2x. Bu türev (0, 3) aralığındaki tüm x değerleri için negatiftir. Dolayısıyla bu aralıkta fonksiyon kesinlikle azalandır. Bu da III. ifadenin “(0, 3) aralığında azalandır” dediğiyle uyumludur ve doğrudur.
  3. x ≥ 3 aralığı

    • f(x) = −2x + 6
    • Bu bir doğru denklemi olup eğimi −2 olduğu için x ≥ 3’te de azalandır. Ancak I. ifadede “Gerçek sayılar kümesinde azalan” deniliyor. Bunu doğrulamak için, 0 noktasındaki değerleri kontrol ettiğimizde fonksiyonun 0’da 0’dan 9’a “zıpladığını” (sürekli azalma olmadığını) görürüz. Yani, x ≤ 0’da değerler 0’a inerken x = 0⁺’ta fonksiyon 9’a atlıyor ve sonra (0, 3) içinde tekrar azalmaya başlıyor. Dolayısıyla tüm gerçek sayılarda sürekli biçimde azalan bir fonksiyon söz konusu değildir. Bu yüzden I. ifade de yanlıştır.

Sonuç olarak yalnız III doğru olduğundan cevap “C) Yalnız III” şeklindedir.

@Gg_12