Soru: (x − 2k)(x + log₃ 30) ≤ 0 eşitsizliğinin çözüm kümesinde 8 tane tam sayı vardır. Buna göre, k yerine aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
Analiz ve Çözüm
Bu tür sorularda, verilen eşitsizliğin çözüm aralığını belirleyip, bu aralığın içinde kaç farklı tam sayı olduğunu kontrol etmemiz gerekiyor.
Soruyu şu şekilde ele alıyoruz:
1. Çarpanların köklerini bulalım.
Eşitsizlik:
Birinci çarpan:
x - 2k = 0 \implies x = 2k
İkinci çarpan:
x + \log_3(30) = 0 \implies x = -\log_3(30)
Bu durumda kökler:
- x = 2k
- x = -\log_3(30)
2. Eşitsizlik çözüm kümesi ve tam sayılar sınaması.
Bu eşitsizlik çarpan işaret tablosu yöntemiyle çözülür.
Eşitsizlik çözüm kümesi iki kök arasında olacaktır:
Çözüm kümesinde 8 tam sayı olmalı.
Bu tür problemlerde tam sayı çözüm aralığının uzunluğu önemlidir. Tam sayıların çözüm aralığını şu şekilde hesaplıyoruz:
- Birinci kökün yaklaşık değeri:
\log_3(30) yaklaşık olarak şu şekilde hesaplanır:
Logaritma değerleri:
Bu durumda:
Bu durumda:
- Çözüm aralığını belirleyelim:
Şimdi k yerine verilen seçeneklerden değerler koyarak, tam sayıların çözüm aralığını test edeceğiz.
3. Şıkları İnceleyelim
A) k = \log_2(3)
\log_2(3) yaklaşık 1.585 olduğundan:
Çözüm aralığı:
Bu aralıkta tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3 (8 tam sayı)
Doğru cevap: A şıkkı.
B) k = \log_3(7)
Benzer şekilde analiz edildiğinde, çözüm kümesi 8 tam sayı sağlamaz.
C), D) ve E) şıkları:
Detaylı inceleme sonucunda k değeri çözüm kümesinde 8 tam sayı sağlayan tek opsiyon A şıkkıdır.
Sonuç:
Doğru seçenek: A) \log_2(3)
(x - 2k)(x + \log_3 30) \leq 0 eşitsizliğinin çözüm kümesinde 8 tane tam sayı vardır. Buna göre, k yerine aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
Cevap:
Sorunun Analizi ve Çözüm Adımları
Soru eşitsizliği:
ve çözüm kümesinin içinde 8 tane tam sayı olması isteniyor.
1. Kritik Noktaların Bulunması
Çarpanları sıfıra eşitleyerek sınır noktalarını bulalım:
- x - 2k = 0 \implies x_1 = 2k
- x + \log_3 30 = 0 \implies x_2 = -\log_3 30
2. Eşitsizliğin Sağlandığı Aralığın Belirlenmesi
Çarpanları incelediğimizde, parantezlerin işaretlerine göre, eşitsizlik “küçük eşittir 0” olduğu için:
Aralık eşitlik de dahil olduğu için uç noktalar da dahildir.
3. Aralıktaki Tam Sayıların Sayısı
İki sayı arasındaki tam sayı adedinin formülü:
- 2k > -\log_3 30 alırsak:2k - (-\log_3 30) + 1 = 8 \implies 2k + \log_3 30 = 7 \implies 2k = 7 - \log_3 30k = \frac{7 - \log_3 30}{2}
Veya 2k < -\log_3 30 alınırsa negatif sayı çıkacaktır; fakat logaritmik k seçenekleri incelenecek.
4. Verilen Seçeneklerin Değerlerine Bakalım
- A)\ \log_2 3
- B)\ \log_3 7
- C)\ \log_5 10
- D)\ \log_4 29
- E)\ \log_2 12
K ile ilgili bulduğumuz değere, tüm şıklar için bakalım.
5. k yerine şıkları yazıp deneme (en pratik yol):
k = \log_3 7 (Şık B):
2k = 2\log_3 7 = \log_3 7^2 = \log_3 49
-\log_3 30, sınır noktası zaten.
Aradaki aralığın uzunluğunu bulalım:
Her iki sınırı sayıya çevirelim:
\log_3 49 \approx \log_3 27 + \log_3(\frac{49}{27}) = 3 + \log_3 1.814 \approx 3 + 0.26 = 3.26
\log_3 30 \approx \log_3 27 + \log_3(\frac{30}{27}) = 3 + \log_3 1.111 \approx 3 + 0.045 = 3.045
Dolayısıyla -\log_3 30 \approx -3.045
Aralık, [\log_3 49, -\log_3 30] mi yoksa [-\log_3 30, \log_3 49] mi olduğuna bakmalıyız. \log_3 49 > -\log_3 30 olduğu için:
- Alt sınır -\log_3 30 \approx -3.045
- Üst sınır \log_3 49 \approx 3.26
Doğru, aralık [-3.045, 3.26]. Şimdi bu arada kaç tane tam sayı var bakalım:
Tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3 (-3’ten +3’e toplam 7 değer)$
Ama uç noktalar dahil! -3 ile 3 arasında kaç tam sayı var?
Fakat bizim 8 istiyoruz.
Gelin diğer şıkları da test edelim.
A)\ k = \log_2 3
2k = 2\log_2 3 = \log_2 9
\log_2 9 \approx 3.17
Yine -\log_3 30 \approx -3.045
[-3.045, 3.17] arasında 3 - (-3) + 1 = 7
Yeterli değil.
E)\ k = \log_2 12, 2k = \log_2 144 \approx 7.17
Aralık [-3.045, 7.17] -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7: 7-(-3)+1=11 tane, fazla.
C)\ k = \log_5 10, 2k = 2\log_5 10 = \log_5 100 \approx \log_5 125 - \log_5 1.25 \approx 3 - 0.096 = 2.904
Yine -3.045, 2.904; 2 - (-3) + 1=6
Yine tutmaz.
D)\ k = \log_4 29, 2k = 2\log_4 29 = \log_4 29^2 = \log_4 841 \approx \log_4 1024 - \log_4 1.217 \approx 5 - 0.112 = 4.888
-3.045, 4.89: 4 - (-3) + 1 = 8
Bu durumda tam sayılar: -3,-2,-1,0,1,2,3,4 (8 adet).
Doğru seçenek D şıkkıdır:
Açıklama (Önemli Noktalar):
- Aralık: [-\log_3 30, 2k]
- Eğer 2k = \log_4 841 \approx 4.89, aralık [-3.045, 4.89] oluyor.
- Bu aralıktaki tam sayılar: -3,-2,-1,0,1,2,3,4 (8 adet).
Kısa sonuç: Cevap D şıkkıdır.
Soru
Aşağıdaki eşitsizlik verilmiştir:
Çözüm kümesinde 8 tane tam sayı bulunduğuna göre, k yerine aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
A)\;\log_{2}3
B)\;\log_{3}7
C)\;\log_{5}10
D)\;\log_{4}29
E)\;\log_{2}12
Çözüm Adımları
-
Eşitsizlik formuna göre kökleri bulma
Eşitsizlik:(x - 2k)\,(x + \log_{3}30) \;\le\; 0Bu tip çarpım şeklindeki birinci dereceden (lineer) ifadede çözüm, iki kök arasındaki kapalı aralıktır.
- Birinci çarpan sıfır olduğunda:x - 2k = 0 \quad\Longrightarrow\quad x = 2k
- İkinci çarpan sıfır olduğunda:x + \log_{3}30 = 0 \quad\Longrightarrow\quad x = -\,\log_{3}30
Dolayısıyla kökler \alpha=2k ve \beta=-\log_{3}30.
- Birinci çarpan sıfır olduğunda:
-
Köklerin sıralanması
Önce sayısal değerleri yaklaşık hesaplayalım:\log_{3}30 \approx \frac{\ln 30}{\ln 3}\approx \frac{3.4012}{1.0986}\approx 3{,}096 \quad\Longrightarrow\quad -\log_{3}30 \approx -3{,}096Dolayısıyla \beta\approx -3{,}096. Diğer kök \alpha=2k ise seçeneğe göre değişir.
-
Çözüm kümesi
Çarpımın “\le0” olması, x değerinin kökler arasındaki kapalı aralıkta olması demektir:x \in \bigl[\min\{2k,\,-\log_{3}30\},\;\max\{2k,\,-\log_{3}30\}\bigr]. -
Aralıktaki tam sayı sayısını hesaplama
Bir kapalı aralık [a,b] içinde tam sayıların sayısı
\lfloor b\rfloor - \lceil a\rceil +1’dir.
Bize bu sayının 8 olması şartı verilmiş. -
Seçenekleri tek tek deneme
Aşağıda her seçenekte k, karşılık gelen 2k ve aralık içindeki tam sayı sayısını gösteren tabloyu hazırladık.
| Seçenek | k değeri | 2k (yak.) | Aralık [\,-\log_{3}30,\;2k] | Tam sayılar | Adet |
|---|---|---|---|---|---|
| A | \log_{2}3 | \approx3{,}17 | [-3{,}096,\;3{,}17] | -3,-2,-1,0,1,2,3 | 7 |
| B | \log_{3}7 | \approx3{,}54 | [-3{,}096,\;3{,}54] | -3,-2,-1,0,1,2,3 | 7 |
| C | \log_{5}10 | \approx2{,}861 | [-3{,}096,\;2{,}86] | -3,-2,-1,0,1,2 | 6 |
| D | \log_{4}29 | \approx4{,}856 | [-3{,}096,\;4{,}856] | -3,-2,-1,0,1,2,3,4 | 8 |
| E | \log_{2}12 | \approx7{,}17 | [-3{,}096,\;7{,}17] | -3,-2,-1,0,1,2,3,4,5,6,7 | 11 |
Tablodan görüyoruz ki 8 tam sayı yalnızca D seçeneği için elde ediliyor.
Sonuç
Eşitsizliğin çözüm kümesinde 8 tam sayı olması şartını sağlayan k değeri
yani D şıkkıdır.
(x – 2k)(x + log₃ 30) ≤ 0 eşitsizliğinin çözüm kümesinde 8 tam sayı var. Buna göre, k yerine aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
Answer:
Aşağıdaki adımlarda, verilen eşitsizliği sağlayan tam sayıların sayısını bulabilmek için önce kökleri belirliyoruz.
Adım 1: Eşitsizliğin Köklerini Belirleme
Eşitsizliğimiz:
Bu tip çarpım şeklindeki eşitsizliklerde çözüm kümesi, ifadenin sıfıra eşit olduğu veya negatif olduğu (yani çarpım ≤ 0) aralıktır. Bunun için önce ifadenin köklerini bulmamız yeterlidir:
-
Birinci kök:
x - 2k = 0 \implies x = 2k -
İkinci kök:
x + \log_{3}(30) = 0 \implies x = -\log_{3}(30)
Yaklaşık değer olarak \log_{3}(30) \approx 3.096 (daha kesin hesapla \log_{3}(30) = \frac{\ln(30)}{\ln(3)} \approx 3.0959\!...\,). Dolayısıyla bir kök x \approx -3.096, diğeri $x = 2k$’dir.
Adım 2: Çözüm Aralığı ve Tam Sayı Sayısı
Eşitsizlik (çarpım) ≤ 0 olduğundan, x değerleri “kökler arasında” kalacaktır (çarpımın katsayısı pozitif olduğundan parabol yukarı dönüktür). Küçük kök ile büyük kök arasındaki tam sayıların sayısının 8 olması isteniyor.
- Küçük kök ≈ -3.096
- Büyük kök = 2k
Bu iki kök arasındaki tüm tam sayıların sayısının 8 olması gerekir.
Adım 3: Seçeneklerin Kontrolü
Aşağıdaki her seçenekte k değeri yaklaşık hesaplanıp 2k değerine bakılarak tam sayıların sayısı incelenir.
-
A) k = \log_{2}(3)
- \log_{2}(3) \approx 1.585 ⇒ 2k \approx 3.17
- Kökler: -3.096 ve 3.17.
- Bu aralıktaki tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3 (toplam 7 tam sayı).
- İstenen 8 olmadığı için (A) elenir.
-
B) k = \log_{3}(7)
- \log_{3}(7) \approx \frac{\ln(7)}{\ln(3)} \approx 1.77 ⇒ 2k \approx 3.54
- Kökler: -3.096 ve 3.54.
- Bu aralıktaki tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3 (toplam 7 tam sayı).
- 8 olmadığı için (B) elenir.
-
C) k = \log_{5}(10)
- \log_{5}(10) \approx \frac{\ln(10)}{\ln(5)} \approx 1.43 ⇒ 2k \approx 2.86
- Kökler: -3.096 ve 2.86.
- Tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2 (toplam 6).
- 8 olmadığı için (C) elenir.
-
D) k = \log_{4}(29)
- \log_{4}(29) = \frac{\ln(29)}{\ln(4)} \approx \frac{3.3673}{1.3863} \approx 2.43
- 2k \approx 4.86
- Kökler: -3.096 ve 4.86.
- Bu aralıktaki tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4 (toplam 8).
- Tam olarak 8 olduğu için doğru seçenek budur.
-
E) k = \log_{2}(12)
- \log_{2}(12) \approx \frac{\ln(12)}{\ln(2)} \approx 3.58 ⇒ 2k \approx 7.16
- Kökler: -3.096 ve 7.16.
- Tam sayılar: -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (toplam 11).
- 8 olmadığı için (E) elenir.
Sonuç
8 tam sayı değerine sahip çözüm aralığını sağlayan tek seçenek D) log₄(29) dir.
